Random ramblings

Satya Sai Baba and vAstu

2011-04-24T22:09:00.001-07:00

Satya Sai Baba (SSB) passed away yesterday. SSB's doctors made his passage difficult with pacemakers and other life support added on - but his sharIra, whose nature it is to die and decay, had to give way. He was eighty five years old.

With anybody else, 85 can safely be considered a ripe old age. However, with Baba - the center of so much of power and opulence, any age would not be ripe enough.

A family member of Satya Sai Baba lamented that the hospital where he (SSB) was treated had "vAstu doSham"! When I read this statement - I could not make up my mind whether to laugh or to cry.

I do not wish to pontificate here - but merely want to point out the obvious. Our bodies - strong as they may be now - will eventually wither away. That is the nature of life. Whether eighty or hundred or even a hundred and ten years old - no one will live forever. It is quite amazing that this family member of SSB could not get that - in spite of the high philosophy that SSB regularly had in his lectures and speeches.

At these times, it helps to look at our purANas and itihAsa and get a grip on ourselves. Great avatAras like rAma and kRShNa gave up their bodies when it was time. Great personages like bhIShma and dharmarAja passed away too. And so did kings like shivAji and kRshNadevarAya. When they passed away however, they understood their conditions and adjusted. No illustrious personage departed kicking and weeping like a five year old.

In fact the Raghuvamsha has a phrase about this - yogenAnte tanutyajAm ("The kings of the ikShvAku dynasty gave up their bodies with yoga"). They "gave it up".

My lament is that our people are not looking at the stars in our purANic sky. They are looking at the muck and dirt - in the form of vAstu and other sick superstitions. To answer this family member - would SSB have lived forever if they had shifted him to a "vAstu" compliant hospital? Read kisA gotami's story, people!

I sometimes feel that atheism is better than this kind of belief. I read an interesting piece about SSB's and H Narasimhaiah's exchange on Outlook India here.While I do not agree with Outlook's ideology, this piece has an interesting part from the same piece that I would like to quote. [Emphases in the following paragraphs mine]

Now science seems to have been replaced by technology in the public
space. Obviously one can't speak of the values of technology as one
spoke about that of science because there aren't any. Technology is only
about application and consumption and it suits the times well. It is
ideologically neutral. I am tempted to say that as more and more
technology surrounds us, our pre-occupation with dogma and godmen has increased.

With that point to ponder, I conclude this post with my (hopefully unfounded) observation that as a society, we seem to be heading downhill - morally and spiritually - in a high powered fully featured sports car with all cylinders firing.

ಹರಿಗುರುವಿಗೆ ನುಡಿಯ ನಮನ

2010-07-23T04:08:00.001-07:00

ಇಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ವಿಜಯಕರ್ಣಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಾಡಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ಸಖೇದಾಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ಹರಿಹರೇಶ್ವರರು ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲವೆಂಬ ಸುದ್ದಿ. ಗುರುವಾರ ರಾತ್ರಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರೆಂದು ಓದಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಹಳ ದುಃಖವಾಯ್ತು. ಅದರ ನಡುವೆಯೂ ಅವರ ನಗುಮೊಗ; ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕರೆಗಳು ನೆನಪಾದವು. ಹರಿಯವರೆಂದರೆ ಹಾಗೆ.

ಶಿಕಾರಿಪುರ ಹರಿಹರೇಶ್ವರರೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲವಾದರೂ ವಾಸಿಸಿದ್ದು ಕನ್ನಡ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದವರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾರದಂಥ, ಮರೆಯಬಾರದಂಥ ಹೆಸರು, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ನನಗಂತೂ ಎಸ್.ಕೆ.ಹರಿಹರೇಶ್ವರರೆಂದರೆ - ಸ್ಟಾಕ್-ಟನ್ ಹರಿಹರೇಶ್ವರರು ಎಂದು ನೆನಪು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಟಾಕ್-ಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಸಮೇತರಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಲೇಖನದ ಉದ್ದೇಶ ನಾ ಕಂಡ ಹರಿಯವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಳೆಡೆ ಕೇಳಿದ್ದರೂ ಮುಖಪರಿಚಯವಾದದ್ದು ೨೦೦೦ ದ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್ನಿನ ವಿಶ್ವಕನ್ನಡಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ. ಭರ್ಜರಿಯಾದ ಸ್ಮರಣಸಂಚಿಕೆಯ ರೂವಾರಿಗಳು ಹರಿಯವರು. ನಗುಮೊಗದ ತಲ್ಲೀನತೆ ಅವರ ಗುರುತಾಗಿತ್ತು. ಏನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಪಡ್ಡೆಯ ಹುಡುಗರಾದ ನಮಗೂ "ನನ್ನ ಹೆಸರು ಹರಿಹರೇಶ್ವರ" ಎಂದು ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪರಿಚಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಹಾಗೆ ಇವರು ಪೂರ್ವಭಾಷಿ. ಕನ್ನಡವೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಒಲವೆಂದು ಆ ಕೆಲವು ಘಳಿಗೆಗಳ ಒಡನಾಟವು ತಿಳಿಸಿತ್ತು. ಅವರು ವೃತ್ತ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ-ತಂತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರವೃತ್ತ್ಯಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು-ಬರಹಗಾರರು.
ಅವರಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿಗಾರರೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಕೆಲಸವನ್ನು
ಮುಗಿಸುವ ಹಠ.

ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಕನ್ನಡ ಕೂಟದ ಅದೆಷ್ಟು ಸ್ಮರಣ-ಸಂಚಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇವರು ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರೋ! ಕೂಟದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆದ ನಂತರ ಅದರ ವರದಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಕನ್ನಡ ತಿಳಿದ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ಹರಿಯವರು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಬರೆಹ ಬರೆಯಿಸಿದ್ದರು - ಅದೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ. ಲೇಖನದ ನಂತರ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾವನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದರು. ತೊದಲುವ ಮಗುವಿನ ನುಡಿಯನ್ನೂ ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಆಲಿಸಿ ತಿದ್ದಿ ಕಲಿಸಿ ನಂತರ "ಭೇಷ್ ! ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ" ಎಂದು ಹೊಗಳುವಂಥವರು ಹರಿಯವರು. ಮುಂದೆ ಒಂದಷ್ಟು ಬರೆದು ಕಳಿಸಿದ್ದೆ - ಅದನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಅದಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಚಾರವನ್ನೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅಕ್ಷರಮಾತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸಿದವರು ಗುರುಗಳಾದರೆ ನನಗೆ ಹರಿಯವರು ದೊಡ್ಡ ಗುರುಗಳು.

ನಂತರ ನನಗೆ ತಿಳಿದದ್ದೇನೆಂದರೆ ಹರಿಯವರು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬರೆಯಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಾರೆಂಬುದು. ಆದರೆ ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಬರೆಯಿಸಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ - ನನ್ನಂಥ ಹತ್ತು ಹಲವು ಮಂದಿಯಿದ್ದಾರೆ. ಹರಿಯವರದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬೆಂಬಿಡದ ಪ್ರೀತಿ. ಅವರೇನೂ ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ನಾವೇ ಬರೆದುಬಿಡೋಣವೆಂಬ ಒಂದು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಹರಿಯವರ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ. ಯುವಕರನ್ನೂ ನಾಚಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹ ಇವರದಾಗಿತ್ತು.

ಬೇ ಏರಿಯಾಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವರು ಹರಿಯವರು. ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಸನ್ಮಾನ-ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸದೇ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರೂ ಅವರ ಶ್ರೀಮತಿಯವರೂ ಅವಿರತವಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ-ಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೌದ್ದಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಹಾಯ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ಮದುವೆಗಳನ್ನೂ ಇವರೇ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ಮಂತ್ರಾನುವಾದಗಳ ಹೊತ್ತಗೆಗಳನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ.

ಸುಮಾರು ೨೦೦೩/೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇವರು ಮರಳಿದರೂ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ನಾನೂ ಮರಳಿದೆ. ಅವರ ಅಕ್ಕರೆ ಎಷ್ಟಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಅವರೇ ನನಗೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಫೋನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯರು ಕರೆದಿದ್ದರೂ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಒಮ್ಮೆಯೂ ಹೋಗದ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ದೀರ್ಘಸೂತ್ರತೆ ನನ್ನದು. ಆಮೇಲೆ ನೋಡೋಣ, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ನೋಡೋಣ ವೆಂದು ಮುಂದೂಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ. ಈಗ ನೋಡಿದರೆ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅವರೇ ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನನಗೆ ನನ್ನ ತಾಯಿ - "ನೋಡು, ಮುಂದೂಡುವುದರ ಪರಿಣಾಮ" ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಬೈದರು. ನನ್ನ ಮುಂದೂಡುವಿಕೆಯ ರೋಗವೇ ಅವರನ್ನೊಮ್ಮೆ ಕಣ್ತುಂಬ ನೋಡಿ ಬಾಯ್ತುಂಬ ಮಾತಾಡಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿತು. ಅದು ನನಗೆ ಒಂದು ಶಿಕ್ಷೆ. ಇರಲಿ - ಇದರಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಮರೆಯದ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹರಿಯವರು.

ಹರಿಹರೇಶ್ವರರಲ್ಲಿ ಕೋಪದ ಕಠೋರ-ಹರ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ವಾತ್ಸಲ್ಯಪೂರ್ಣ-ಹಾಸವೇ
ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದು, ನಮಗೆ "ಹರಿ"ಯೇ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದು.
ಹರಿಹರೇಶ್ವರರೆಂದು ಹೆಸರಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು "ಹರಿಯವರು" ಎಂದೇ ನಾವೆಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೇ
ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು ಅನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಮ್ಮ ಹರಿಯವರು ಹರಿಪದವನ್ನು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಚಿರಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಆ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಭಗವಂತನು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಹರಿಯವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.

Callousness to cows - read this and stop drinking milk!

2010-06-29T02:21:00.001-07:00

Fight the Good Bull Fight | OPEN Magazine

All of us (barring those lactose intolerant) consume milk and/or milk products. Soy Milk is not yet at that stage where it can replace cow's milk. It is pretty amazing that we get milk in polythene covers or cartons or cans - leading to a numbed sensitivity amongst us regarding the origin of milk. We don't care about where milk comes from and what the poor cows have to go through to give us our morning cup of coffee, tea or milk or ice cream.

India is the land of cows and cow reforms. Yet, we don't seem to think about what cows experience during their lives. Cows give milk only when they are lactating - when they have recently borne a calf. So, in the interests of the millions of milk-guzzlers, cattle are kept pregnant throughout significant parts of their lives - their "cycles" are "optimized" to generate maximum milk. Just replace "cow" with "woman" in the preceding lines and think what a revolting thought that can be. Yes, it is really *that* bad!

To add insult to injury, reproduction is now mainly via artificial insemination robbing cows and bulls of those few moments of conjugal bliss in their lives. What a wretched state we have led them to!

The article (linked at the top of this piece) talks about the "outrageous" national project for mass artificial insemination. It is a well written and informative piece.

Go-rakShaNa vEdike, Vishwa Hindu Parishat, BJP and other self-appointed cow protectors! Wake up!! Fight this injustice to the animal that you worship and use for political mileage!

Why don't well intended corporates/farmers promote milk from humanely treated cows for starters? (If nothing - it is a good business idea. I for one will pay the premium to drink milk from humanely treated cows. I am sure there are several thousands if not millions of people who agree with me.) Till then, I should probably give up milk and curd entirely...

PS: This is for those who believe in karma (pApa and puNya). kartA (the doer), kArayitA (the one who gets it done), preraka (the one who provides the encouragement) and anumodaka (the one who assents to the action) - all have shares in the results of an action - boon or sin. In this case, since milk-drinkers like me (and you) provide preraNa for the cattle farmers to generate more and more milk. In other words the likes of you, gentle reader, and me are responsible for the dire straits of the bovine world. Mankind, as a whole, is suffering the consequences of the accruing bad karma. Now, when a Tsunami looms over the horizon or you're quivering in fear in an earthquake, don't think you weren't responsible....

Groundwater anarchy (via Deccan Herald)

2010-03-29T22:51:00.001-07:00

Groundwater anarchy runs deeper across the country (Deccan Herald)

Groundwater depletion is my nightmare. The article expands on it and shows the reality. I don't think this is hype at all. Sample the following chilling observation.

In the urban centres, however, cheaper pumping devices have created
groundwater anarchy. Gurgaon, the bursting suburb of Delhi with 2
million inhabitants, is a case in point wherein unrestricted number of
borewells are consistently depleting groundwater at an average rate of
2 meters per year for the last three years. Lacking authority to ban
further digging of borewells, a helpless Central Ground Water Authority
(CGWA) instead warns that at the present rate the city will have no
groundwater left by 2017.

Can we do anything about this? Is there some kind of activism going on in this area?

All our caste/political battles (pick your favorite concern here) will come to naught when people have nothing to drink.

The IPL advertising horror

2010-03-28T22:19:00.001-07:00

Rahul Bhattacharya: The advertising horror that is the IPL | Opinion | Cricinfo Magazine | Cricinfo.com

I love cricket and all its forms including the new - but now old - T20. I like the IPL because of what it could and still can do. Local Indian talent rubbing shoulders with international cricketers. Gilchrist, Vaas and Laxman plotting the downfall of Hayden or Tendulkar. Teams playing the game hard but walking off the field laughing as friends. These are pictures attractive in all their cricketing possibilities.

However, one has to agree with Rahul Bhattacharya, who in the thoughtful post above, laments the horror of advertising that the IPL now is. When do the brands not hit you? A level of imperviousness to all these ads and their messages is inevitable for the sanity of the TV viewer. But how can one bear a constantly operating jackhammer? Subtlety, as Rahul notes, is not something the IPL stands for. In your face ads, the crass brand posturing off every four or six, catch or dismissal, the breaks that are more strategic for the ad vendors than for the teams, all the white ~~cabaret dancers~~ cheerleaders (this is IPL - aren't there any cute Indian girls that can dance?) - all mark IPL for its sheer brash vulgarity.

The following statement (emphasis mine) from Rahul sums it up very well:

The highest possible figure is important because in India money is exciting and a truth.

This is what happens when a people are denied so much. Being told by all and sundry that poverty is the ideal for fifty plus years, people got fed up. The reality of money just is way too attractive for people not to ignore it. Everybody wants money and loves to flaunt it. Gone are those days when people would have liked to be modest. But the then
popular culture had made it cool to be poor and idealistic - the hero would be young, brave and poor while the heroine would be baDe bAp kI bigDi hui beTi - who would then get a lesson on ideals and social equality and ideals would reign in the end.

Now, the hero and heroine meet in an airport on their way to Switzerland for a vacation. The only thing in their way is their fathers being business competitors. The end of the movie would be a business deal (win-win, of course!).

This change has been drastic- I've seen it in a little less than twenty years. This is thirst for money on steroids. Just like a hungry man ogling a rich food spread - imagine what would happen when he is allowed to eat it. I suppose this will have to settle down. America too has in your face consumerism - but people are used to it. We will get used to it too, hopefully. But when?

IPL is merely one of a million other things that are of the truth, by the truth and for the truth. The truth here - not a truth - being money.

The story of bottled water and Tata Swach

2010-03-23T21:57:00.001-07:00

The Story of Bottled Water

Please watch the video above - a very informative and compelling video on bottled water. The bottled water phenomenon is something indeed! How the soft drink peddlers have peddled FUD here! And our government gives incentives to companies to do sell RO purified water...

However, not all the corporate world is evil. Tata has come up with its "Swach" purifier. It has already been touted as "the world's most cost-effective water purifier". Swach is a low cost water purifying solution that will benefit the teeming millions of rural India by bringing down the incidences of water borne diseases. It apparently uses rice husk ash and silver nanoparticles to do the filtering - more natural than some artificially created resin that is generally used in similar efforts. While this looks promising, we will have to wait and watch whether this will be really effective.

On this auspicious day of shrI-rAma-navami, let's all do a good deed and minimize, if not fully stop, the use of bottled water.

Indiscriminate drilling => depleted water reserves!

2010-02-21T20:10:00.001-08:00

Tanker water all the way - Bangalore - City - The Times of India

The Times has done well by publishing this piece and that too with the right tone of alarm and paranoia.

This, however, merely confirms my worst fears. With so many huge apartments coming up, indiscriminate drilling of borewells is being resorted to. With the bulk of the tech industries disproportionately located in the outer ring road area, the number of residents in that area has gone up significantly too. Despite the fact that the residents here are more educated on an average than the rest of the town, there are not many measures being taken. The residents are remonstrating helplessly. However, if you travel along these roads, you will definitely be hit by the sheer size of the ads for up and coming apartments. People will always think - "Yeah, this happens - but it can't happen to me". Would-be buyers of apartments in this area better beware.

If the industries had been spread across town, the population would have been more evenly spread across the city leading to lower pressure on the infrastructure and environment. But looks like nobody paid attention to this simple fact when they set up SEZs.

Since I work (and thankfully don't live) in this area, I can understand the plight of these complexes pretty well. Some of my friends and colleagues live in these. While I understand that people living in this area are right now worried about basic necessities, I am more worried about the water table. The tanker industry has no qualms about things such as water tables - they want money. The quote below from the article is quite alarming.

"How can the authorities give clearance to these huge apartments without any surety of water supply? BDA had approved the construction of this apartment on the basis of assurance from BWSSB. We purchased the apartment in 2003. BWSSB had assured to give water in 2004. Till date there is no water. We are on a rocky terrain and so cannot access borewell water. All we can do is buy tanker water. We need 70 to 80 tankers every day to sustain these 550 apartments. We know that the sources of the tanker water might not be reliable. But what do we do?," questions Raj Ramchandani, management committee member, Springfields apartments near Outer Ring Road.

Another astounding figure - 10 to 12 lakh litres of water used per day!! And that too for one complex of around 1300 apartments! Assume even if there are twenty such complexes and that tankers supply water to each of these! The water table is getting depleted at an alarming rate and I am sure the tanker owners don't care about simple things such as recharging the water table.

In spite of all this, people make a beeline to live in this area. There are a few solutions possible here - I am thinking aloud here and haven't thought through each of these completely.
1. Ensure via an industry-government initiative that their employees are spread across the city. Creating more satellite offices will help reduce traffic congestion and population density. It is not easy but - at least start now.
2. Suspend construction of newer apartment complexes in the area till the situation stabilizes. Let people living here get access to BWSSB water. Others can do so later. (Of course, this will be difficult to do as there will be a lot of financial interest to keep it going)
3. Discipline the tanker business - ensure they have some limits to water pumping from a specific area. Without regulation here, we will be doomed.
4. Remind people that spending more money is not a substitute to saving water. People will have to change lifestyles and use water more sparingly. Apartment complexes are pretty close knit and they can have better self-regulation. Nothing works better than self-regulation.

On a positive note, more and more people have come to understand words like rainwater harvesting and water conservation. However, there should be more communication, nay propaganda from the government in this regard. Role models for water conservation should be highlighted and not in some remote corner of an obscure publication - but in mainstream publications and mass media. This can be a financially rewarding career for people who are sufficiently skilled. Once water conservation becomes integrated with our personal life-styles, we can hope for the better.

But whatever is going on - is it too little and worse, too late?

ನಿನ್ನ ನೀನು ಮರೆತರೇನು ಸುಖವಿದೆ? ತನ್ನತನವ ತೊರೆದರೇನು ಸೊಗಸಿದೆ?

2010-02-16T20:00:00.003-08:00

ಮೊನ್ನೆ ವೋಲ್ವೋ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಮ್ಮ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸ ಆರ್.ಜೆ ನಟ/ನಿರ್ದೇಶಕ ಉಪೇಂದ್ರರ ಮಾತು ಕೇಳಲು ಸಿಕ್ಕಿತು.ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ದುಃಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತ - ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಸಶಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಪೈಪೋಟಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಾಬ್ತು; ಇದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬಂತೆ ನುಡಿದರು. ನನಗೆ ಇವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಹೊರನೋಟದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಕಂಡರೂ - ಕನ್ನಡದ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳ ಮರುಮೇಕುಗಳೇ! ಉಪೇಂದ್ರ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದು - ಅವರು ಮತ್ತವರ ಹೆಂಡತಿಯೇ ನಟಿಸಿರುವಂಥ "ಶ್ರೀಮತಿ" ಚಿತ್ರ - ಹಿಂದಿಯ ಐತ್ರಾಜ್ ಚಿತ್ರದ ಮರುಮೇಕು ಎಂದು. (ಆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರವೂ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ "ದಿಸ್-ಕ್ಲೋಷರ್" ನ ರೀಮೇಕು - ಬಿಡಿ). ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ, ಅದೂ ಬೆಂಗಳೂರಿಗರಿಗೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳೂ ಬರುತ್ತವೆ ಅನ್ನುವ ವಿಷಯ ಈ ಚಿತ್ರರಂಗದವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೋ ಏನೋ! ಒಳ್ಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದುಡ್ಡಿತ್ತು ನೋಡುವ ಜನರು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮರುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಕಾಣಲೆಳಸುವರೇ? ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಜ್ಞಾನವೂ ಬೇಡವೇ?

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಥೆಗಳಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಂತ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೆ ಅದು ನಾನೊಪ್ಪದ ಸಂಗತಿ! ಏಳೇಳು ಜ್ಞಾನಪೀಠಿಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಂಡಾರ, ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಥೆಗಾರರು, ಕವಿಗಳಿರುವ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹೊಸಕತೆಗಳಿಗೆ ಬಡತನವೇ? ಇದು ನಮ್ಮ ಚಿತ್ರರಂಗದವರ ಸೋಮಾರಿತನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗೇಡಿತನಗಳ ಪರಿಣಾಮ. ಇದೇ ಜಾಡ್ಯ ನಮ್ಮ ಬಾನ್ನೋಟದ (ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬದಲಿಗೆ ನನಗೀಗ ತಾನೆ ಹೊಳೆದ ಪದ) ಚ್ಯಾನಲ್ಲುಗಳಿಗೂ ತಗುಲಿದೆ. ಇದು ಹೇಗೆಂದು ಮುಂದೆ ನೋಡೋಣ.

ಈಗ ಕನ್ನಡದ ಚ್ಯಾನಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಡೆಗೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸೋಣ. ವಾರ್ತೆಗಳು, ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು - ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ "ರಿಯಾಲಿಟಿ" ಷೋಗಳು. ಇವು ಕೆಲವು ಬಗೆಯವು - ಹಾಡು, ಕುಣಿತ, ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಹೀಗೆ. ನನ್ನ ಸದ್ಯದ ಗುನುಗು ಈ ಹಾಡು-ಕುಣಿತಗಳ ಬಗ್ಗೆ. ಎಲ್ಲ ಹಾಡು ಅಥವಾ ಕುಣಿತದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ್ದು.

ನನ್ನನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚುಚ್ಚಿದ ಎರಡು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು - ಜೀ ಕನ್ನಡದ "ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಚ್ಯಾಲೆಂಜ್" ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನದ "ಮಧುರ ಮಧುರವೀ ಮಂಜುಳ ಗಾನ". (ಈ ಟಿ.ವಿ. ಯ ಎದೆ ತುಂಬಿ ಹಾಡುವೆನು ಕೂಡ ಇದೇ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು). ಈ "ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ" ದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ನಾಲ್ವರು ದಿಗ್ದಂತಿಗಳು - ಇವರು ಆ ಎಳೆಯರ ಹಾಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವವರು. ಈ ಹುಡುಗ ಹುಡುಗಿಯರು ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ತಮಗೆ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಡುವುದು. ಈ ದಿಗ್ದಂತಿಗಳು (ಇವರ ಖ್ಯಾತಿ ಯಾವ ಮಟ್ಟದ್ದು?) ಅವರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅವರನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಹೊರದೂಡುವುದು. ಇವರು ಅಳೆಯುವ ಹಾಡಿಕೆ ಎಂಥದ್ದು? ಎಲ್ಲ ಸಿನಿಮ ಸಂಗೀತ. ಸಿನಿಮಾ ಸಂಗೀತ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ರಸ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ಆ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭೆ ಸಂಗೀತನಿರ್ದೇಶಕರದು; ವಾದ್ಯ ವೃಂದದ್ದು, ಹಾಡಿದ ಕಲಾವಿದರದು. ಆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಲದೆ? ಈ ಹಾಡುಗಾರರು ಆ ಹಾಡುಗಳ ಅನುಕರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೂ ಮಾಡಿದ್ದೇ! ಅನುಕರಣೆ ಮನೋರಂಜನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾದರೂ ಶುದ್ಧವಾದ ಕಲೆಯಾಗಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲಲಾರದು. ಹಾಡುಗಾರರ ಸಂಗೀತದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೇ ಇದು? ಇಲ್ಲಿ ಹಾಡುವವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯನ್ನು ತುರುಕಿದ್ದರೆ ಅವರೇ ವಿಜೇತರು. "ಮಖ್ಖಿ ಕಾ ಮಖ್ಖಿ" ಕಾಪಿಗಳು ಸಂಗೀತದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾರವು. ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಎಂದೋ ಮಾಡಿಟ್ಟ ಹಾಡನ್ನು ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಿದರೆ ಮುಗಿಯಿತು ಕಥೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ವಾದ್ಯ ನುಡಿಸುವವರು, ಆ ಸಂಗೀತ ರಚನೆ - ಇವೆಲ್ಲ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಕೇವಲ ಹಾಡುಗಾರ ದೊಡ್ಡವನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಶುದ್ಧ ಅನ್ಯಾಯ.

ಇದೇ ರೀತಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಜುಗುಪ್ಸೆ ಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ "ಮಧುರ ಮಧುರವೀ ಮಂಜುಳ ಗಾನ". ನಾಡಿನ ಊರೂರು ತಿರುಗಿ ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಟ್ಟಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಹಾಡಿಸಿ ತಲೆ ಚಿಟ್ಟು ಹಿಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿದು. ಮತ್ತಲ್ಲಿ ಹಾಡುವವರು ಕೇವಲ ಅನುಕರಣಶೀಲರು - ಸಂಗೀತದ ಶಕ್ತಿ ಇವರಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದ ಹಾಗೆ ಬಚ್ಚಿಡಬಲ್ಲವರು.

ಸಂಪದ್ಭರಿತ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇಂಥ ದ್ರೋಹವಾಗಬಾರದು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳದೇ ಸಂಗೀತವೆ?

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ - ಅದೂ ಕರ್ಣಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಎಂದು ನಾಡಿನ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಗೀತ. ಯಾವ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರೇಸರರಾದ ದಾಸಶ್ರೇಷ್ಥ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು ಪಿತಾಮಹರೋ ಆ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ತನ್ನ ನಾಡಿನಲ್ಲೇ ಗೌರವವಿಲ್ಲವೇ? ಜಯ ಟಿ.ವಿ (ತಮಿಳು ವಾಹಿನಿ) ಯಲ್ಲಿ ಹೋದ ವಾರ ಮೂಡಿದ "ಕರ್ಣಾಟಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಐಡಲ್" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರೆ ಮನೋಧರ್ಮದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಭಾವಗೀತೆ? ಈ ಸುಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು - ಇದೂ ತನ್ನ ನ್ಯಾಯವಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಮರೆಸುವ ಅನುಕರಣೆಯನ್ನು ಮೆರೆಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಈ ಧಿಕ್ಕಾರ!

Happy new year - 2010!!

2009-12-31T21:26:00.001-08:00

Here's wishing a happy new 2010 to all of us!

2009 for me was many things. Hectic, no-blogging, rewarding in a few ways, work, work and work! 2010 doesn't look like it will be any different on the work side. But this blog - my one soapbox - had been almost neglected last year. This year, I should make a resolution to post something at least once every fortnight, if not more often. I am still in the process of making that resolution. It will happen as time permits.

Wide, wild and wonderful that this world is, there was no dearth for several compelling topics to write about in 2009 - both news-wise and on the personal front. However, rather than do impulse blogging (which is more fun - but it requires you have enough time to feel both the impulse and then blog it) it would be better to make a list of topics that I do want to write about this year. That way, if I am a little more methodical, I can keep my random writing part of the brain active.

For starters, I (along with a billion other people, I hope) am worried about the muck our collective lifestyle is putting into the environment. There are great ideas for implementation everywhere. However, for several people, including me - one should start small and easy. What are some things we can start doing that would reduce the ecological footprint of our lives? I agree entropy is not going to decrease - but can we at least keep the increases lower? One good thing that I did last year and will continue to do is the use of public transport. I have taken my car to work less than five times last year. My company's transport and BMTC's Volvo service work quite well for me. Of course, this one is easy because I get the advantage of being able to get a few winks of sleep while travelling. Are there other similar things we can do - easy to implement and easy going - entropy increase wise? (Of course, I am referring only to the thermodynamic entropy and not its information counterpart).

Book reviews should happen - if I read a few books. Actually, I did finish the Panchatantra last year. Other titles - the Black Swan by Nicholas Nassim Taleb and Malcolm Gladwell's Outliers. The former one is an eye-opener. The second is more a Gladwellesque perspective on different topics. I am reading GEB right now. It's a rather ponderous read - but there is enough stuff to retain interest - very well written! Others - include my favorite - the Bhagavadgita. The more commentaries you read, the more facets of this gem do you get to admire. Hopefully, this will influence my outlook towards life in a positive way. Many books adorn my bookshelf - bought with great desire, but unopened. This unread list of books should become smaller and the number of reviews on this blog should increase. Samskrit classics lie in this list too. mRcChakaTika, mudrArAkShasa and shAkuntala should hopefully get reviews on this blog this year.

I will try to write about my reflections on random topics too. Some of them - Is it ethical to drink cow's milk from the dairy? What is the state of Kannada in Karnataka? Is 2012 a hoax - if so, who started it? I'd like to try some occasional science and technology topics too - let's see how that part goes.

I hope to write about these in the usual languages - English, Kannada and Samskrit.

With this hope, and a wish that all of us might have a happy, prosperous, peaceful and healthy 2010, I conclude my first blog of the year....

|| sarve janAH sukhino bhavantu ||

Water conservation and tradition - a meandering reflection

2009-06-21T20:55:00.000-07:00

India's Farming 'Revolution' Heading For Collapse : NPR
(via SepiaMutiny)

While the world is busy dealing with the global economic recession on the one side and incessant acts of terrorism and patriotic saber-rattling on the other side, things that are far more essential and fundamental to human existence are in great peril. While we can exist without money and we can definitely thrive without terrorism, we will die without food and water.

"hoTTege hiTTilla, juTTige mallige hUvu" (Trans.: No flour for the stomach, but jasmine for the plait) goes a common Kannada proverb. We seem to be so interested in this proverbial jasmine for our hair while we are almost out of stock on the food side.

For me, the biggest problem now and in the next ten years is that of water. We can choose to be ostriches with our heads stuck in the sand but the problem will not go away. All the alarming news that we hear about depleting ground water reserves is not mere propaganda - it is reality. While I have not done a scientific study, my random sampling seems to indicate this trend. For instance, I had seen an abundance of water just fifteen years ago - not just in Bangalore - but in the surrounding rural parts and districts of Karnataka as well. Normal hand wells and borewells were sufficient to get water to people. Effort to get water from the ground would be back breaking work (picture womenfolk having a go at the village hand pumps) - but the water tables themselves seemed at a healthy level - indicated by how easily borewells could be drilled. I fondly remember the well in my neighbor's house in urban Bangalore being filled almost to the brim during the rainy season.

Fast forward to 2004 and beyond and the picture changes drastically. A single example will illustrate my point. A massive apartment complex comes up near Malleshwaram in Bangalore where they sink at least twenty to thirty borewells. And guess what? Forget the open wells; but almost all borewells in the surrounding areas go dry. Plain dry. My old neighbor's well is gone. If you wander in and around old residential areas, remnants of dry hand pumps, many of them sunk during the 1984 drought, call out for attention. However, residents of houses around the same wells, of houses that were modest during that age but have now been replaced by fancy looking multi-storeyed buildings, get water - 24 x 7, mostly from a borewell sunk 400 feet.

A similar state can be seen on the rural side also. At my village, we had a well - which again, like at my Bangalore neighbor's house would be almost full. Now, the well is dry and had to be closed. Each family in the village has dug at least two borewells - sometimes to depths of a thousand feet. Agriculture is not the same as before. Peer pressure adds to the vagaries of rainfall. When other farmers in the area in earlier times would at least lend a helping hand in times of distress, they are too busy counting notes now to help their neighbor. And envy has come as an urban export to rural India. In light of this, what does the sAmAnya farmer do when he sees his neighbor counting money? Take a loan and dig a well to keep up with his neighbor. The arguments about water table levels do not appeal to people whose existence tomorrow might be at risk.

The path to economic might has somehow landed us in ecological peril - not that economic might has been reached either. I sincerely hope that the picture is not as bleak as I see it to be. People are getting educated about rain water harvesting and other areas - but we can only hope for the best.

Tradition has been a vehicle for best known methods of livelihood in its respective geographical locations. However, with colonization and subsequent "modernization", tradition has been pushed back. To understand how traditional ways of water management were very effective and have since been dismantled over the ages, refer to a good research proposal here. Disregarding traditional values and wisdom without due consideration has been a classic case of throwing the baby out with the bath water. India presents a very sorry example for this case.

The plight depicted in the following quartet written over fifty years ago by DVG still affects the world and India, especially. And will probably do so for a longer time to come.

haLeya bhakti-shraddheyaLisihOgive mAsi
suLidillavAva hosa-darshananada hoLapuM
paLagidda mane bidda kuMTa kuruDana teradi
taLamaLisutide lOka - mankutimma

(An apology of a translation - without any intention of belittling our visually and physically challenged brethren):
The ways of tradition fast fading away
And the new Vision yet unseen;
As the lame-blind stumbles about his ruined old home
Mankutimma, does the world bumble away...

The example of the lame-blind is testimony to the keen insight DVG had into the Human psyche. The lame-blind lived in his old home and was used to it with the objects he needed at the right place. He knew for example, how to get to the water pot, where he could get support, which wall he could lean on etc., With his old house ruined - (no commentary on how that happened...) - it fell because it was probably old, he could not rely on his old methods of livelihood and hence spends his time stumbling over the fallen bricks and walls of his old house.

The metaphor is quite apt as the lame-blind has not actually arranged the objects at home as he is not just lame but also blind. He probably started living in an old house built by somebody else. Tradition is similar to an extent that its methods and rules, though they might have been intelligently derived by its originators, are now blindly followed by its adherents, who lack the "legs" to progress forward and the "vision" to see things for what they are. However, tradition was still useful, even to the "blind" and the "lame" - but with it becoming ruined, the blind-lame are left to their stumbling and bumbling ways.

Though the earlier thought is somewhat depressing, the new vision at least according to DVG is still only unseen. It may exist and hopefully, will be seen by us. With that hope, till the next post... take care.

दीर्घसूत्रता - एकं दीर्घलेखनम् ।

2009-03-26T11:23:00.000-07:00

आबहोः कालात् न संस्कृतेन लिखितं मयेति सर्वदा मम संस्कृत्तलेखानाम् आरम्भे प्रलापः । एतस्मिन् लेखेऽपि स एव क्रमो मयाश्रितः । कारणं नाम समयाभाव इति तु असत् । यस्मात् कन्नडाङ्ग्लाभ्यां न सर्वदा परं तदा तदा लेखाः लिख्यन्ते मया । संस्कृतॆ विरला लेखा मम ।

कारणान्वेषणकाले तु भगवद्वचनम् एकं मनसि आगतम् । उच्यते खलु गीतासु -
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठॊ नैकृतिकोऽलसः ।
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥ (१८-२८)

प्रथमम् अस्य श्लोकस्य तावदर्थपरिशीलनम् । तदनन्तरम् विषयप्रसक्तिः। अर्थार्थं भगवन्तं भाष्यकारं श्रीशङ्करमवलम्बे ।
अयुक्तॊ नाम असमाहितः । यस्य मनसि समाधानं न विद्यते स अयुक्तः।
प्राकृतॊ नाम असंस्कृतबुद्धिः । यस्य बुद्धिः संस्कारविहीना स प्राकृतः।
स्तब्धः विनयविहीनः । छान्दॊग्यश्रुतौ श्वेतकॆतुः यदा द्वादशवर्षाध्ययनानन्तरं स्वगृहं प्रत्यागच्छति तदा ".... महामना अनूचानमानी स्तब्धॊ एयाय" इति तस्य विवरणं दृश्यते । तदनन्तरं पिता तस्य भगवदुद्दालको ब्रह्मतत्त्वं बॊधयतीति तु भिन्नं।
शठॊ वञ्चकः । नैकृतिकः अन्येषां वृत्तीनां जीविकानां च छेदकः ।
अलसो यत् करणीयमस्ति तद्विषयेऽपि यस्य अप्रवृत्तिः ।
विषादी विषादम् एव सदावलम्बते एष इति ।
दीर्घसूत्री अधुना कर्तव्यविषयेऽपि "श्वः कुर्मः । परश्वः अन्यदा वा कुर्मः" इति यस्य मतिः सः ।
एते गुणा अवगुणा वा यस्मिन् निवसन्ति स तामस इति उच्यते गीताचार्यॆण।

मम च पुर्वॊक्तावगुणानां च सम्बन्धॊ नास्तीति तु न वक्तुं शक्यते । यद्यपि नास्ति सर्वदा तमोगुणसम्पर्कः तदा तदा उष्ट्रवद् मनोमण्डपं पूर्णं प्रविशति । भाग्यवशात् तु नाहं सर्वावगुणदष्टः ।

कबीर-सद्भिरुक्तम् -
"कल् करे सो आज् कर् ।
आज् करे सो अब् ।" इति ।

मम विषये न तद्वद्द्भाग्यं ।
इदानींतनकार्यं वै प्रसृत्य दिवसेषु च।
करॊति पुनरन्यच्च दीर्घसूत्री स कथ्यते ।।
इति मे स्थितिः । ततः सोऽहं दीर्घसूत्री । सा च दीर्घसूत्रता अस्याश्च अग्रजः आलस्यं नाम मनसि मधुरायॆते । किमपि कर्तुमुद्युक्तमना यदाहं अन्यत् किमपि दृष्टिपथमायाति । यथा राज्ञः पुरतः नूतने वस्तुदर्शने मन्त्रिणः राजकार्यं त्यक्त्वा अपसरन्ति तथैव मनो मे प्रस्तुतकार्यं आपसारयित्वा नूतनं रुचिकरं प्रकाशयति ।

आलस्यं तदानींतने समये अमृतवत् आस्वाद्यं अतिमधुरं च भासते । तस्य विषस्वरूपस्तु गच्छता कालेनैव ज्ञायते । आलस्यममृतं विषम् - इति तु न व्यर्थोक्तिः।

तेन गोमुखव्याघ्रेण आलस्यामृतविषेण कतिपयेषु अवसरेषु बाधितोऽपि आलस्यपरं एव चित्तं मे सर्वदा इति तु चित्रम् । अस्माकं सुभाषितकाराः आलस्य-दीर्घसूत्रतायॊः विषये सदाजागृताः अन्यान् अप्रमत्तान् कर्तुम् उद्युक्ताः सन्ति ।

उदाहरणमेकम् अत्र विद्यते ।
षड्दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता ।
निद्रा तन्द्रा भयं क्रोध आलस्यं दीर्घसूत्रता ॥

शड्दोषेभ्यो मुक्तिः प्रापणीया ऐश्वर्यं इच्छता मनुष्यॆण । के ते? निद्रा - अतिनिद्रा स्वनाशाय एव । तन्द्रा नाम अशक्तिः । भयसहितो पुरुषः न हि किञ्चित्कर्तुमर्हति । क्रोधोऽपि महान् शत्रुः यस्मात् पुरुषे कुपिते सति बुद्धिः मोहमायाति अनर्थसम्भावना च वर्धते । आलस्यं दीर्घसूत्रता च अस्माभिः गत ज्ञातौ विषयौ।

एवं बहूनि सन्त्युदारणानि संस्कृतवाङ्मये। उच्यते खलु "वचने का दरिद्रता?" इति । परं मूलप्रश्नः कथं एताभ्यां मुक्तिरित्येव । वचनसरांसि शतानि भवन्तु परं कार्यजलस्य बिन्दुरपि नास्ति चेत् किं तेन प्रयॊजनम् । मनोनिग्रह एव अत्र कर्तव्यः । कथं पुनरेषः?

समस्यापरिहारार्थं पुनः भगवान् गीताचार्य एव आश्रयणीयः।
असंशयं महाबाहॊ मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्यण च गृह्यते ॥ (६.३५)

जगद्गुरुणापि आङ्गीक्रियते यन्मनसो निग्रहः कष्टम् इति । परं उत्तररूपॆण शब्दद्वयं दीयते तेन । अभ्यासो वैराग्यश्च । अभ्यासो नाम निरन्तरं तदेकचित्तताप्रयत्नः। बुद्धिवाञ्चिते लक्ष्यॆ चित्तस्य एकाग्रताप्रयत्न एव अभ्यासः।

अभ्यासविषयॆ तत्र महत्कष्टम् अनुभूयते प्रायेण सर्वैरपि । उच्यते यद् एकविंशतिदिनपर्यन्तं यस्य कार्यस्य अभ्यासः क्रियते स वशवर्ती भवति इति । परं तावत् पर्यन्तं निरन्तरं तस्मिन् रन्तुं मनो न उत्सहते । बुद्द्यङ्कुशेन कथमपि मनोव्यालनियन्त्रणं करणीयम् ।

पुनश्च वैराग्यम् । वैराग्यं नाम लक्ष्यविरुद्दॆषु वस्तुषु सन्ततदोषदर्शनात् उत्पन्ना अनासक्तिः । अत्रापि बुद्दिकार्यम् अपेक्ष्यते ।

श्लॊकार्धेन भगवान् मनोनिग्रहं उपादिशत् । परं "अगच्छन् वैनतेयोऽपि पदमॆकं न गच्छति" इति श्लोकार्धे यथोक्तं तथैव अभ्यासवैराग्ययॊः अनुष्ठानादेव मनोनिग्रहः सिध्यति । "अभ्यासे चापि वैराग्ये अनुष्ठानशक्तिं दॆहि नो भगवन्" इति प्रार्थनं कर्तुम् शक्नुमः ।

श्रीमद्-विरोधिनामसंवत्सरस्य सर्वेभ्यो हार्दिकाः शुभाशयाः ।

अत्र कश्चिद्विशेषः । रोधो नाम नियमनं (आङ्ग्ले stop इव) । सामान्यतः विरोधो नाम विशेषः रोधः इति अर्थः स्वीक्रियते । यस्य विरोधः स विरोधी । कस्मात् विरोधीति संवत्सरस्य अमङ्गलं नाम? न तथा यस्मादत्र शक्यते चमत्कर्तुम् । विरॊधः इत्यत्र विगतः रोधः इति अर्थ्यते चेत् रोधो यस्मिन् संवत्सरे नास्ति स विरोधिसंवत्सरः इति शक्यते वक्तुम् । तस्मात् अयं श्रीमद्विरोधिसंवत्सरो नो द्वितीयार्थद्योतनो भवेदिति काङ्क्षन् विरमामि ।
॥ इति शम् ॥

ಕಾಮನ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯೋ ಕೃಷ್ಣನ ರಂಗಿನಾಟವೋ

2009-03-11T00:30:00.000-07:00

ನಿನ್ನೆ ಫಾಲ್ಗುಣ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಿಮೆ. ಅಂದರೆ ಹೋಳಿಯ ಹುಣ್ಣಿಮೆ. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ರಜೆಯ ದಿನ. ಹೋಳಿಯ ದಿನ ರಜೆಯಿದ್ದ ನೆನಪೇ ಇಲ್ಲ ನನಗೆ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (ನಾವು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯವರು) ಹೋಳಿಯೆಂದರೆ ಅಂಥ ವಿಶೇಷ ಆಚರಣೆಯೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ದೇವರ ಪೂಜೆ, ನಂತರ ಒಬ್ಬಟ್ಟಿನ ಊಟ. ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಜೆ ಆರತಿ. ಇದೇ ವಿಶೇಷವೆಂದು ಹಲವರಿಗನ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ನೆನ್ನೆ ನನಗೆ ಅಷ್ಟು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಹೋಳಿಯ ಮಹತ್ತ್ವವೇನೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದೆ. ಆಗ ನನಗೆ ತೋಚಿದ್ದನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕೆನ್ನಿಸಿ ಇಗೋ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೋಳಿಯೆಂದರೆ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಗುಲಾಲಿನಾಟ. "ಬಂಧನ" ಚಿತ್ರದ ಸುಹಾಸಿನಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಸುರಿಯುವ ತರಾವರಿ ಬಣ್ಣದ ನೀರು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಿರಿತನದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು ಭಯ - ಎಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಮೆತ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೋ ಎಂದು. ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೋಳಿಯಾಡಿದ್ದು ಒಮ್ಮೆಯೋ ಎರಡು ಬಾರಿಯೋ ಇರಬಹುದು. ನಂತರ ಮೈಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣ ಹೋಗಲು ನಾಲ್ಕೈದು ದಿನಗಳೇ ಹಿಡಿದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗ ಎರಡು ತೊಂದರೆಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು - ಬಣ್ಣಗಳು ಜೈವಿಕ ಮೂಲದ್ದಾಗದೆ ಕೇವಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲದ್ದಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬರುವ ತೊಂದರೆಗಳು ಹಲವು. ಆದರೂ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆಯೆಂದು ಇದನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯದು - ಹೋಲಿಯ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಹಲವೆಡೆ ಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರ ಮೈಕೈ ತಾಗಿಸಿ ಮೋಜುಮಾಡುವ ಪರಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಹೊರಗೆ ಹೋಗದೇ ಇರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಳಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಆಸಿಡ್ ದಾಳಿಯನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಾರಂತೆ. ಹಬ್ಬದ ಈ ಮೋಜಿನ ಸಂಗತಿ ವಿಕೃತಗೊಂಡದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಷಾದನೀಯ.

ಈ ಗುಲಾಲಿನಾಟದ ಐತಿಹ್ಯವೇನೆಂದು ಯೋಚಿಸಹೊರಟೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕಿಶೋರಾವಸ್ಥೆಯ ಲೀಲೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಎಂದು ನನ್ನ ಈಗಣ ಅನಿಸಿಕೆ. ಉತ್ತರಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೋಳಿಯಂದು ಕೃಷ್ಣನು ರಾಧೆ ಮೊದಲಾದ ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ನಡೆಸಿದ ಬಣ್ಣದಾಟದ ನೆನಪು ಮೂಡಿಸಲು ಬಂದ ಹಬ್ಬ. ಬಂಗಾಳ ಮೊದಲಾದ ಕೃಷ್ಣಪಂಥದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಹಬ್ಬ. ಕೃಷ್ಣನ ಪೂಜೆಯ ಜತೆಗೆ ಹೋಳಿಯ ಓಕುಳಿಯಾಟ. ರಾಧೆಯ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಬರ್ಸಾನಾ ದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬ. ಆದರೆ ಭಾಗವತ-ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ-ಹರಿವಂಶ-ಮಹಾಭಾರತವೇ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ರಾಧೆಯ ಹೆಸರೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಧೆಯ ಹೆಸರೂ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಈ ಬಣ್ಣದಾಟ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಈಚೆಗೆ ಕಂಡಿದೆ ಎಂದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.

ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಈಚೆಗೆ ಕಾಣಿಸದ ಹೋಳಿಯ ಆಚರಣೆಯೆಂದರೆ ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳ ದಹನ. ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಹೋಳಿಯೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದದ್ದೇ ಈಚೆಗೆ. ಕಾಮನ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯೋ ಅಥವಾ ಕಾಮನ ಹಬ್ಬವೆಂದೇ ಇದನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದುದು. ಒಂದಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೀದಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪಡ್ದೆ ಹುಡುಗರು ಸುತ್ತಲ ಮನೆಗಳ ಹಳೆಯ ಚಾಪೆ, ಪೊರಕೆ ಮೊದಲಾದ ಒಣಗಿದ, ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನಾಯ್ದು ರಸ್ತೆಯ ಚೌಕದಲ್ಲಿ "ಕಾಮಣ್ಣನ ಮಕ್ಕಳು, ಕಳ್ಳ ಸೂ.. ಮಕ್ಕಳು, ಏನೇನು ಕದ್ದರು" ಎಂದೆಲ್ಲ ಕಿರುಚುತ್ತ ಸುಡುವ ಸಡಗರ ಈಗ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇದು ಈಚೆಗೆಲ್ಲಾದರೂ ಕಂಡಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ದಯವಿಟ್ಟು ತಿಳಿಸಿ.

ಪ್ರಭಾವಿ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನುಸುಳುವಿಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ನಮ್ಮ "ದೇಸಿ" ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಾಮನ ಹಬ್ಬ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಸಿನಿಮಾ ಶೋಕಿಯ ಬಣ್ಣದ ಹಬ್ಬ ಇದೇ ಹೋಳಿಯ ಆಚರಣೆ ಅನ್ನುವುದರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಚೆನ್ನಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ - ಆದರೆ ನಮ್ಮ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂಥ ಕೊರಗು ಎಲ್ಲೋ ಕಾಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವಾರು ಕಥೆಗಳಿವೆ - ರೋಚಕ ಕಥೆಗಳು ಕೂಡ.

ಮೊದಲನೆಯದು - ಕಾಮ ದಹನ. ಶಿವನು ತನ್ನ ಮೂರನೆ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಕಾಮವನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿದ ಮದನನನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಕಥೆ ಸುವಿದಿತ. ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಿದಾಸನ ಅಮೋಘವಾದ ಕುಮಾರಸಂಭವದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷಾಂಶಗಳು ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎರಡು. ಒಂದು - ಶಿವನಂಥ ದೇವಾಧಿದೇವತೆಯೂ ಒಂದು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಕಾಮದಲ್ಲಿ ಸಕ್ತನಾಗಬಹುದೆಂದರೆ ಕಾಮದ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಬರುವುದು. ಎರಡನೆಯದು - ಕಾಮವನ್ನು ನಿಃಶೇಷವಾಗಿ ಸುಡಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದು. ಬುದ್ಧನು ಮಾರನನ್ನು ಗೆದ್ದ ಬಗೆಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿ. ದೇವೀ ಉಪಾಸಕರು ಆರಾಧಿಸುವ ಶ್ರೀಲಲಿತಾತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿಯ ಕಥೆಯೂ ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆರಂಭ. ಸುಟ್ಟ ಕಾಮನ ಬೂದಿಯಿಂದ ಭಂಡಾಸುರನ ಜನನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಲಲಿತೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕಾಮದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಲೇ ಅದನ್ನು ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುವ ಈ ಕಥೆ ಬಹಳ ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಪೂಜೆಯನ್ನೂ ಈ ದಿನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆ - ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ತನ್ನ ಮಗನಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಸುಡಲು ತನ್ನ ಬೆಂಕಿಯು ಸುಡಲಾರದ ತಂಗಿಯಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೋಲಿಕಾ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದಾಗ ಹರಿಭಕ್ತನಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಏನೂ ಆಗದೆ ಹೋಲಿಕೆಯು ಬೆಂಕಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಾಳೆ. ಭಕ್ತನ ಉದ್ಧಾರದ ನೆನಪನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೋಳಿಯು ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆ - ರಘುಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದು. (ಓದಿರಿ - ಶ್ರೀ ಪಿ ವಿ ಕಾಣೆಯವರ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ, ಭಾಗ ಮೂರು). ಓರ್ವ ರಾಕ್ಷಸಿ (ಢುಂಡಿ ಎಂದು ಅವಳ ಹೆಸರು) ಶಿವನ ವರದಿಂದ ಹರೆಯದ ಹುಡುಗರ ಅಶ್ಲೀಲಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವ ವರ ಪಡೆದಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಅಬ್ಬರ ಅತಿಯಾದಾಗ ರಘುವಿನ ರಾಜ್ಯದ ಯುವಪ್ರಜೆಗಳು ಅಶ್ಲೀಲಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೈದುಕೊಂಡು ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಆಕೆಯ ಸಾವು. ಈ ಕಥೆಯು ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾಗಿದೆ.

ಕಾಣೆಯವರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ (ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರೂ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ) ರತಿ-ಮನ್ಮಥರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಮನೆಯ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮದ ಚೌಕದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅವರಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಕಾಮದಹನವಾದ ನಂತರದ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪಾನಕ-ಪಣ್ಯಾರಗಳ ಸರಬರಾಜು. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅಶ್ಲೀಲ ಶಬ್ದಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಕೃಷಿಮೂಲದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ. ಮಾಸಗಳ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆ. ಈಗಿನ ಹಾಗೆಯ ಆಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ಅಂತ್ಯದ್ದು ಒಂದು - ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಿಂದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ವರೆಗೆ ತಿಂಗಳ ಎಣಿಕೆ. ಎರಡನೆಯದು ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಅಂತ್ಯದ ಮಾಸದ ಗಣನೆ - ಇಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಿಂದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯವರೆಗೆ ಎಣಿಕೆ. ಎರಡನೆಯ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಫಾಲ್ಗುಣ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಛಳಿಯ ಅಂತ್ಯ, ವಸಂತದ ಆಗಮನ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದೊಂದು ಸುಖದ ಕಾಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲೆಯಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಕಾಲ. ಹಳೆಯ ವರ್ಷದ ಹಳತು ತೊಲಗಲೆಂದು ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಈ ಆಚರಣೆಯೂ ಹಳೆಯದೇ. ಆದರೆ ಈಚೆಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬ ಅಥವಾ ಕಾಮನ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ರಮಣೀಯವಾದ ರೋಚಕವಾದ ಐತಿಹ್ಯವುಳ್ಳ ಆಚರಣೆ. ಒಂದಷ್ಟು ಗುಣವಿರುವ ಹಿಂದಿನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನನಗೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಒಂದು ಮಾತು. ಕಳೆದ ತಿಂಗಳಿನ ವ್ಯಾಲೆಂಟಿನ್ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಹಿಂದಣ ಬಿಸಿ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಒಂದೆಡೆ ರಾಮಸೇನೆಯವರು "ಹಿಂದೂ" ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ತಾವೆಂದು ಎಗರಿದರೆ ಇವರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ "ಪಿಂಕ್" ಚಡ್ಡಿಗಳ ಬಣದವರ ಅಬ್ಬರ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ. ನಾನು ನೋಡಿದ ಹಾಗೆ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ರೀತಿ ಈ ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಬಣಗಳ ರೀತಿಗಳಿಂದಲೂ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಬೇರೆ ಯಾವ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ರತಿ-ಮನ್ಮಥರನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ "ಮಡಿವಂತಿಕೆ"ಯನ್ನು ಜರೆಯುವ "ಪ್ರಗತಿ"ಪರರು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು "ಪ್ರಗತ" ಎಂದು ತೇರ್ಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ವಿಕ್ಟೊರಿಯಾ ರಾಣಿಯ ಕಾಲದ ಮಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸುವಂತೆ "ಲೋಲುಪತೆ" ಎಂದು ಅನುತ್ತೀರ್ಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ? ಪ್ರೇಮವೆಂದು ಹೇಳಿ ತಿಪ್ಪೆ ಸಾರಿಸದೆ ಕಾಮನ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯೆಂದೇ ಘಂಟಾಘೋಷವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಈ ಬಗೆ "ಹಿಂದೂ" ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆಯೆಂದು ರಾಮಸೇನೆಯವರಿಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಅವರು ಮಡಿಮಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಿಡಿಸಿಡಿಯಾಗುವರೆ? ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ "ಹಿಂದೂ"ಧರ್ಮದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವರೆ?

ಒಂದೆಡೆ ಕಾಮವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ವೈಭವೀಕರಿಸದೆ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಅದರ ತೃಣೀಕರಣವೂ ಕೂಡದೇ ಕೂಡದು ಅನ್ನುವ ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವೆಂದು ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ. ಅದೇ ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಹಾಗೆ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗ. ಮಾನವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಸೆಯನ್ನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಧರ್ಮದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯತಕ್ಕದ್ದು. ಆದರೆ ಧರ್ಮವೇನು ಅಧರ್ಮವೇನೆಂಬುದರ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಮೂಲದ್ದು. ಅದರ ಅರಿವು ಮಂಥನದ ನಂತರ ಆಗುತ್ತದೆ. ನನಗಂತೂ ಧರ್ಮವೇನೆಂಬುದರ ಅರಿವು ಕಷ್ಟಗ್ರಾಹ್ಯ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇದು ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಇಲ್ಲಿ ವಿರಮಿಸುವೆ.

|| ಇತಿ ಶಮ್ ||

SL Bhyrappa's sAkshi - a quick reflection

2009-02-16T01:17:00.001-08:00

"dharmAviruddho bhuteShu kAmo.asmi bharatarShabha"
(O bull among the bharatas, I am kAma not opposed to Dharma in all beings)
declares the Lord in the bhagavadgItA. kAma and dharma are fundamental puruShArthas in the Indian psyche. It is easy to understand why Krishna qualified kAma with the additional adjunct of not being against Dharma. But still, in this age, when kAma and the artha are the more favored and attractive puruShArthas, sAkShi - Bhyrappa's novel, underscores the importance of Dharma and sounds a sobering note to those solely focused on the the second and third values of life.

sAkShi (English: witness) is in my opinion, Bhyrappa's most explosive novel. AvaraNa might be more controversial and tantu or parva more voluminous and philosophical. But no other book I have read recently packs profound, even mind-blowing philosophical questions with such a complex but gripping story line. Written in 1986, it is puzzling to me that this title is not on the lips of people. Bhyrappa is more identified with Parva, vamshavrikSha, dharmashrI and more recently with AvaraNa - but never so much with sAkShi.

sAkShi - the novel - is on a different plane altogether. While most of his other novels are mostly bound in a definite time and place, for example dATu (post-independent rural India) or tantu (India during emergency), or even Parva (mahAbhArata age) sAkShi with a few changes can easily transcend space and time, for, the concerns it raises are universally human. It is not that the others I mentioned lack parts of timelessness - but that this novel when stripped of its particulars can be equally at home with ancient India or with even modern America or medieval Europe. And it would be quite easy to strip them out lending itself quite well to an English adaptation (not just translation).

sAkShi also marks the creation of a great character, from a literary perspective - Manjayya. More about him later.

Some words of caution : sAkShi is not for the weak stomached. For example, I would shudder to share it with some one who is puritanical minded or some one who has just started reading. People with Victorian mores are to be shooed away from this book.

The story begins and ends with a unique plot-device - discussions in the judgement court of Yama, the Supreme controller and arbiter in the Hindu puranic realm. It sounds fanciful, but does not come across as such and ends up enhancing the appeal of the novel. The novel begins with a dead soul in the court of Yamadharma narrating the conditions of its suicide. The spirit is then given permission to passively witness the mental conditions and thoughts of other actors in its earlier life.

Back in the real world, the story is set in the surroundings of Tiptur, Channarayapatna and Hassan - as Bhyrappa is wont to do. I suppose he has this particular choice of region for a couple of reasons. The first and most obvious is that Bhyrappa is himself intimately aware of these settings - given that he grew up there. The second one is that he probably finds it convenient to get the necessary scaffolding for his story out of the way as quickly as possible before grappling with the more fundamental issues. To explain it a little further, Bhyrappa is keen on exploring the universal in the particular. The structure of a novel demands that he give a certain "believability" to his characters and the plot. If he chose a place different from his customary surroundings, he would have to do research about a topic that he is peripherally interested in at best. By using a place he is already familiar with he achieves a wonderful narrative very easily and can set his mind to digging deep into each character's innards. Look at sArtha for a diametrically opposite kind of novel. Set in ancient India, Bhyrappa had to probably do enormous amounts of research to lend authenticity to the story. Here, he gets to the core quickly.

When the soul that has committed suicide is given a chance to explore the minds of its acquaintances as a silent witness, it chooses to do so. The characters range from the silent but thoughtful rAmakrishnayya (reminds you of shrInivAsa shrotri of vamshavrikSha), his wife, a money-minded Sukanya (a predecessor to tantu's kAnti) and their son Ganesha. Manjayya is a coconut farm owner in the same village. Nagappa, the epitome of artha as an independent value, is Sukanya's father and Satyappa the Gandhian is Ramakrishna's brother-in-law. Savitri is the daughter of the house. Mention has to be made of Lakku and Sarojakshi who bring about profound changes in the story.

Continuing in the aftermath of a murder trial, the story serially narrates different events from the perspectives of different characters. Of course, we, as readers are also sAkShis in the book. It is quite difficult to go into the character without narrating some of the plot and that conflicts with the objective of this post - getting readers from this post to the book. However, the questions it raises are worthy of examination.

What is truth/falsehood? Are these absolute values?

Is concealment different from lying? Why do some people keep lying?

Is stating a truth a different way the same as lying?

Is it better to control one's base desires and falter occasionally or go all out in self-gratification?

What is the basis of carnal desire? Is it just the body or is there something else to it? When would it stop?

What is better - to have base desires secretly without satisfaction or treat it the same as any other bodily affliction?

Are suicides primarily caused by disproportionately morbid amplification of a momentary setback without a thought for the bigger picture?

What is Dharma in action? How do you recognize it?

The notion of purity and conversely, of sin- how much of the body and how much of the mind?

Is abstinence a virtue? How so or why not?

The Ego and its power

Manjayya is so much of this world - we see a lot of his likes everywhere - as anonymous statistics and reports in newspapers and sometimes in ourselves. Yet, there is something other-worldly about him; for no where else can we see such single minded self-indulgence. Manjayya is on par with a Duryodhana or a rAvaNa - Note that these characters are
not simple minded "evil-doers" - they are complex and layered. Manjayya is like that. Bhyrappa has created several characters - but Manjayya ranks with the highest, of course from a purely literary stand-point. SLB portrays Manjayya so convincingly that at times, there is no way to refute his arguments.

The situation of Satyappa is very similar to that of Praneshacharya in URA's Samskara. The difference between URA and SLB is basically in what happens to each of their characters after they succumb to desire. Praneshacharya becomes a libertine whereas Satyappa is mortified. Satyappa is shaken out of his ivory tower and is ostracized by his family and society. However, Satyappa himself does not change - he sees the folly of his earlier ways and uses his fall (his perception) to achieve more focus on his life's mission.

Nagappa is another finely etched character. While self-indulgence for Manjayya is through bodily desires, the miserly Nagappa devotes his life to amassing wealth. Bhyrappa portrays the extreme nature of his desire brilliantly.

Sarojakshi is an intriguing character as well. While her similarity to Manjayya is alluded to on the surface, it ends right there. Her character could not be more different from that of Manjayya. Towards the end, the face off between the two shows how different they really are. While Manjayya epitomizes single pointed kAma, Saroja shows how kAma could be spread across pursuits.

The story progresses towards a climax with two dramatic events. Between AvaraNa and sAkShi, there is a similarity of motif in the brutal nature of the first event. The second event - a revelation - is not as brutal but more disruptive to the characters and the reader. The plot twists are both unexpected and powerful, impacting both the reader and the story.

However, Bhyrappa offers a vision of what he sees as ideal. For him, the ideal of disinterested karma as a tool to purify the mind is an important one. His focus, as seen in other works, on nirlepa karma (tantu, dATu) is echoed here as well. The following sentence of Shankara in his introduction to the gItAbhAShya - "dvividho hi vedokto dharmaH | pravRttilakShaNo nivRttilakShaNashcha|" ("..Dharma is two fold, one characterized by activity and the other by renunciation") finds an echo in Bhyrappa's characters.

The two faces of his ideal are Ramakrishna and Satyappa. The former - distant, worthy of respect and immersed in Vedanta - is in the tradition of nivRtti dharma. The latter - more down to earth, realistic and worthy of sympathy - is in the pravRtti path.

Bhyrappa leaves us with a question - "what is the origin of lies?"

To summarize, Bhyrappa is in his element here - so much so that the reader does not care for the name of the author when reading it. For all readers of serious literature, don't miss this.

PS: My apologies for writing this review in English. In hindsight, a review in Kannada would have been a lot better. Also, it seems that this book has been translated into both Hindi and English.

India's $10 "laptop" - a media circus?

2009-02-04T18:54:00.001-08:00

Why India's $10 Laptop is a Load of Hype | Technomix | Fast Company

I hate to tell "I told you so" for this - but this merely confirms my suspicion that the device would be far from a laptop. 500Rs is too low a price to get any decent "computer" (unless subsidized by long term contracts etc.,) and this device is not by any standards a laptop.

This "laptop" word associated with the device seems to be a hyped-up concoction of some clueless Indian media-person and less probably, some government busybody. I am quite sure folks in IISc and IIT-M would shudder to call this a laptop.

Of course, any "thing" can be a laptop - a book, a hard drive, or even a child. After all, it sits on top of your lap, right?

The only unfortunate thing is that this enterprise, worthy as it is, got all the publicity for the wrong reasons and now, instead of being appreciated it is called "Load of Hype", "massive exaggeration" and "downgraded by reality" among other things.

I wonder who called it a laptop - Indian media does have a fancy for hyperbole and this may be just it. Indian media seriously needs to tone down its hyperbole, sensationalism and shrillness factor. Anybody from Indian MSM reading this?

BJP delegation invited by Communist Party of China

2009-01-08T20:20:00.000-08:00

China woos saffron parties; Arunachal on agenda

Of all mainstream political parties, it is the BJP that is deemed most 'nationalist' - especially by its supporters. Hence it is interesting that the Communist Party of China has invited a delegation of key BJP/RSS folk led by people such as Ram Madhav and Balbir Punj to China. Though the report (rediff link above) is dated Jan 08, 2009, it mentions December 5th as the date of the trip. Has it been a month now or is it a typo?

This invitation seemed unbelievable in the backdrop of several things like the following:
1. BJP/Sangh folks have always brought attention, to put mildly, to the Chinese "treachery" of 1962. And apparently there was no greater sham than "Hindi Chini Bhai Bhai"
2. NDA defence minister, George Fernandes openly naming China as rival no 1
3. That China is widely recognized as the arch rival not just in defense but in most other spheres.
4. That China has helped Pakistan with logistical and arms support over the years. It is quite possible that Pakistan became a nuclear state only because of China.
5. The cause of Tibet
6. China doing other things like claiming suzerainty over Arunachal Pradesh and damming rivers like Brahmaputra - all seen as India threatening.

To their credit, however, the delegation that visited China opined:

"We emphasised that Tibet has a distinct culture and that identity must be preserved. We also gave them an idea about how much Dalai Lama is revered in India. Of course, we have different perspectives but dialogue is important."

Good to read that. This is indeed the first time that there has been any dialog at the party level between India and China. (barring the CPs of India, of course)

I am also sure most of the delegation has read books like "Are we deceiving ourselves again?" by Arun Shourie (and Dalvi's Himalayan Blunder - banned in India - but these guys should have had access to it).

But this seems to be a definite instance where one could repeat Lord Byron's oft quoted words:

'Tis strange, but true; for truth is always strange;
Stranger than fiction: if it could be told

Sherlock Holmes' s Birthday?

2009-01-07T01:11:00.000-08:00

The Curious Case of a Birthday for Sherlock - City Room Blog - NYTimes.com

Sherlock Holmes has captured the imagination of the English reading world for well over a century now. It is but natural that several clubs honor and cherish the adventures as much as the first time reader. In fact, even in Bangalore you have a couple of societies or chapters of larger societies celebrating Sherlock Holmes.

Arthur Conan Doyle can never be thanked enough for giving us this wonderful detective.

I did not know till I read this interesting post that Sherlock Holmes has a birthday celebration every year. And the date? January 6th or Twelfth night.

Read the interesting post to understand why this date was chosen.

I like the editions illustrated wonderfully by Sidney Paget as published in the Strand Magazine. Others just don't cut it.

And about the actors, I think Jeremy Brett portrayed Holmes best. Did you know that Roger Moore ("My name is Holmes, Sherlock Holmes") and Christopher Lee (and Saruman the white) have played Sherlock Holmes? Basil Rathbone was a favorite of Americans of the black and white generation. There were quite a few non-Conan-Doyle stories that featured Rathbone as Holmes. Personally, I have not read a non-Conan-Doyle Holmes and I don't think I will try to either.

I finish this post with a quiz: Which adventures of Sherlock Holmes have a number in their names? (No cheating...)

Nepal's Pashupatinath and de-culturing

2009-01-05T02:20:00.001-08:00

Nepal priests to conduct worship at Pashupatinath-South Asia-World-The Times of India

Nepal was the only country in the world that proclaimed Hindu Dharma as its state religion. Soon after Prachanda and his cohorts took up power in Nepal, one of the first things they did was to remove the word "Hindu" from the country's constitution. Hindus the world over felt a twinge of discomfort when they read about it (this blogger included).

Karl Marx had this to say about religion, amongst other things - "It is the opium of the people." Whether his view was more nuanced than what this quote implies is a different topic. But as far as his followers are concerned, this statement pretty much sums it up. Religion and pre-communist tradition are something that have to be shunned. Atheism, nay, a form of nihilism and communism go together, that way.

Back to Nepal, the Pashupatinath temple is a very old and sacred centre of religion. Legend has it that Sri Shankaracharya instituted worship in this temple and appointed a lineage of priests (called ravals) from Karnataka. This tradition has gone on for centuries. When monarchy reigned in Nepal, Hindus and Hindu institutions flourished. That the pontiffs of the Kanchi Matha were held in high esteem by the king of Nepal is well known.

Communists, completely supported by the Chinese, started their activities within Nepal long ago. With bloodshed and rivalry within the royal family, their ascent to power accelerated. And finally, Prachanda got democratically elected as the prime minister. He belongs to the Communist Party (Maoist) of Nepal. The fact that he owes much to China can be seen from the name of his party as well as by his act of traveling first to China instead of India, as was the norm. The cold shoulder to India is quite evident here. It may not be long before Indian citizens need a passport and visa to visit Nepal, just like everybody else. India might need to worry about open borders with Nepal - but that is a separate issue.

The ascension to power by Prachanda was marked by the abolition of monarchy. Beginning with that, a systematic change of traditions instituted by the royal family has started. The change of the rawals is but a marker in the process of this "deculturing".

Monolithic religion-ideologies such as Islam, Communism and Christianity have one thing common amongst them. Wherever one of these has risen to power, the clock on history and culture is reset - as if there was no history and culture in these lands before the advent of these ideologies. Pakistan is an example in point. Textbooks are full of glorification of everything Islamic and condemnation of all else. Two generations of readers of such text books are all it takes to obliterate a country's indigenous traditions. Harappa is still in Pakistan, but from those textbooks, its achievements pale in front of those of a Ghauri or a Ghaznavi as Mohenjodaro et al were pre-Islamic sites and therefore jAhil. Mao's cultural revolution is similar.

A similar effort seems to be afoot in Nepal. Textbooks will, in all likelihood, be the next target if not already targeted. And it will be decreed in them that Nepal was under continued oppression till they were "liberated" by Chairman Mao's ideology, whose able representative is Chairman Prachanda. Whatever good remains will be credited to the new ideology and all things bad will be cast as the relics of a forgettable past.

The following quote by an American author sums it up quite well -
“Only when the war propaganda of the victors is entered into the history books of the vanquished, (and this is also believed by succeeding generations), only then will our reeducation have succeeded”

An absolute treasure - Shri Dharampal's works online!

2008-12-31T00:21:00.001-08:00

DHARAMPAL's India

Shri Dharampal has written several illuminating works on Indian history and science and this was the real stuff.

The website above has a bunch of his important works online. Other ones like "The Beautiful Tree" will be online very soon.

Enjoy - it should be an eye-opening read.

Daniel Pipes, MJ Akbar and the T-word

2008-12-28T23:57:00.001-08:00

Still Asleep After Mumbai :: Daniel Pipes

Daniel Pipes is a known expert on the Middle East and the Islamic world. In this piece he has chillingly assessed the aftermath of the Mumbai carnage.

This piece caught my attention. (Please read the full piece though, it is as informative as it is alarming).

Nomenclature lays bare this denial. When a sole jihadist strikes, politicians, law enforcement, and media join forces to deny even the fact of terrorism; and when all must concede the terrorist nature of an attack, as in Mumbai, a pedantic establishment twists itself into knots to avoid blaming terrorists.

I documented this avoidance by listing the twenty (!) euphemisms the press unearthed to describe Islamists who attacked a school in Beslan in 2004: activists, assailants, attackers, bombers, captors, commandos, criminals, extremists, fighters, group, guerrillas, gunmen, hostage-takers, insurgents, kidnappers, militants, perpetrators, radicals, rebels, and separatists – anything but terrorists.

The following is exactly what MJ Akbar, the premier journalist, says on his blog (www.mjakbar.org) in a piece called "Biting the BBC bullet". These are the words he wrote to the BBC when they did not use the T-word.

"I am appalled, astonished, livid at your inability to describe the events in Mumbai as the work of terrorists. You have called them 'gunmen', as if they were hired security guards on a night out. When Britain finds a group of men plotting in a home laboratory your government has no hesitation in creating an international storm, and the BBC has no hesitation in calling them terrorists. When nearly two hundred Indian lives are lost, you cannot find a word in your dictionary more persuasive than 'gunmen'. You are not only pathetic, but you have become utterly biased in your reporting…Shame on you and your kind."

Kudos to Akbar for his forthright expression of indignation.

My feeling about the T-word is the same. (My thoughts on this from 2005 can be found here and I have not changed my stance). International pressure builds on the direct and indirect perpetrators of such acts when strong words are used. Pussy-footing is what our government had done earlier by using words like "militants" and "miscreants" to refer to terrorists in Kashmir.

The Indian government has worked itself into a corner. If it refers to certain acts as terrorism, it assumes that it is accusing the minority community. This is basically insinuating that all the minorities in India are anti-national and hence sponsors of terrorism. Minority leaders should actually take exception at the government's not referring to the killers by the T-word.

In the present world, the importance of media presence cannot be over-emphasized. It will do the government a lot of good if it can use its media handlers more effectively to convey the gravity of the situation.

As the acts have become increasingly heinous, the Indian media has finally started using the T-word. Oh wait, not yet. This link from this leftist TV channel still uses the word militant. Militant does give a more harmless connotation and that is why we need to use the strongest possible words to describe the killers. When Pipes takes the international media to task for using "militant", here are our guys - still stuck with militant.

HonestReporting had this to say when castigating AP's treatment of Hamas - militant or terrorist, while commending NY Times for using the right word. And this was in 2006.

The Associated Press actually used the words "terror network." What is surprising is that they use the phrase to label Al-Qaida, while referring to Hamas as a more neutral "militant group".

Can I hope that our media folks will look at such subtle but important distinctions while reporting? MJ Akbar, it looks like nobody from NDTV has looked at your blog or that of Pipes or HonestReporting. Or is it something else with these people?

Concluding this post, I wonder if our esteemed PM Dr. Manmohan Singh gets enough sleep at the thought of poverty in the Indian Muslim community. A recent post by MJ Akbar reports that a whopping zero percent of the money allotted to minority development was spent in Maharashtra. Rather than be too sensitive about perceived slights that a community might take offense to or not, it would be far more useful to uplift and educate minorities and bring them to the national mainstream. But then, who would re-elect these politicians?

Terror in the ministry

2008-12-19T21:30:00.000-08:00

UPA proud of my Karkare remark: Antulay

Now that we have terror everywhere, it makes sense to consult the dictionary to understand what the actual meaning of the word is. The Merriam-Webster's online dictionary has this to say:

Terror
1 : a state of intense fear
2 a: one that inspires fear : scourge
   b: a frightening aspect terrors of invasion>
   c: a cause of anxiety : worry
   d: an appalling person or thing

Looking at this definition, the perpetrators of the horrific Mumbai carnage were not terrorists to the UPA government as it was neither fear inspiring - given that Rahul Gandhi, the heir-apparent, partied all night when commandos were still engaged at the Taj. It was neither appalling nor a cause of anxiety. Apparently, our honourable PM did not lose sleep over this as much as he lost over the condition of a mother of a bomber. Even if the nation was terrorized, the UPA government was probably not.

However, the current event is terror inspiring to the UPA. Abdul Rahman Antulay is a terror not only to his party comrades, but also to his co-religionists and all Indians.

By his parrot-like repetition of an ill-conceived conspiracy theory the likes of which are often repeated (recall the canard of a CIA-Zionist plot of 9/11 that is claimed as gospel truth in a large part of the Muslim world), Abdul Rahman might have endeared himself to Islamist fanatics and the sensationalizing aspect of Pakistani media - but has become a political hot potato now.

His wayward comment about Karkare's death not being at the hands of terrorists is not only irresponsible but also downright malicious. In an exercise that Goebbels would have been proud of, a Pakistani channel and Abdul Rahman mutually reinforced one another. Now each will have the other's word as evidence. How convenient!

If we look back at the events that transpired, we had a few people, incidentally Hindus, investigated in the Malegaon blasts. The fact that the Indian media took this up with undisguised glee and projected this as the Hindu counterpart of the global threat of Islamic terrorism is indeed deplorable.

When the Mumbai events unfolded, the world saw the unprecedented horror occurring before it. Even so, Somini Sengupta in the New York Times in her report of the Mumbai events had to have a footnote on "Hindu Terrorism" - which, even if this Sadhvi character is proved to have committed, would amount to less than a drop in the whole Arabian sea.

I read somewhere that India now is a dubious statistic of being the second worst terror-affected country after Iraq (which is under civil war!) in the last five years. How much of this loss is due to "Hindu" terror?

When I read Somini Sengupta's piece that mentioned this "Hindu" terror in the same piece in her Mumbai report - as the events were transpiring - I squirmed in my seat. What blatantly misleading information was being fed here! Luckily, due to more sensible media houses in the west - who were on the ground and not dependent on their Indian agencies, the extent of the damage as well as clear information on the origin of the perpetrators was conveyed to the world.

The public has a short term memory. Three weeks later, people are just normal - of course - we don't want people to continue to be terrorized. Politicians are back to their quibbling ways. However, several common people have been really shaken by the events and they are taking to the streets in protest.

There are welcome changes occurring too - though I don't know how many of these will be effective in the long run. The first one is the refusal of the Waqf body to conduct an Islamic burial for the slain terrorists. Till now, all slain terrorists, be it in Akshardham or in J&K were apparently handed over to some Islamic body which would then bury them in Indian soil. Now this will not happen. I am so glad that the Muslim community has come out in strong protest.

The second one - in smaller measure - is the red gun salute given by Naxalites in memory of the Mumbai victims. This was unprecedented. If the trained Naxalites were to fight the LeT-types... I continue to dream.

The third one is the support - diplomatic and logistic - that India is getting (finally!) from the US, UK and Israel. Not that this was not done earlier - but there is a feeling of increased solidarity against terror.

Fourth, new guidelines about crisis coverage have been instituted by the news broadcast association. This should hopefully trickle down to lessened sensationalism in other spheres as well.

Fifth, a national body to counter terror, curiously labeled NIA (they liked the CIA acronym?) has been set up. This should hopefully increase intelligence dissemination among government agencies.

Coming back to Antulay and the UPA, I would at least hope that the UPA has enough sense to boot him out of the party and make him a political pariah. But this could be a double-game by the UPA. By retaining Antulay, it can retain the vote bank of insecure minorities while pandering to the majority at large by effecting ineffective changes such as mere legislations and ministerial resignations. Why am I such a cynic?

Whatever happens, I hope the haunting images of smoke billowing out of the Taj and of that gun-toting criminal walking through the CST looking for his next kill never fail to awaken righteous indignation amongst all Indians.

ಜಲವನ್ನು ಜಲದಂತೆ ವ್ಯಯಿಸದಿರು ನೀ ಮನುಜ

2008-11-13T19:30:00.000-08:00

ಸ್ನಾನದ ಮನೆಯ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಮಿಣಿಮಿಣಿ ಮಿಂಚುವ ಹಸುರೆಲೆಗಳ ನಡುವೆ ರವಿರಶ್ಮಿಗಳ ಆಟ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೈಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸುಖೋಷ್ಣದ ನೀರು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರನ್ನು ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ದಿಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಕಾವೇರಿನದಿಯ ಆ ಸ್ವಚ್ಛ ಸುಂದರಾರ್ದ್ರತೆಯನ್ನು ಮುಖಕ್ಕೆ ಎರಚಿ ಮುದಗೊಂಡಿದ್ದೆ. ಕಾವೇರಿ ನದಿಯದು ಈ ನೀರೆಂದು ಒಟ್ಟಿಗೆ
"ಗಂಗೇ ಚ ಯಮುನೇ ಚೈವ ಗೋದಾವರಿ ಸರಸ್ವತಿ |
ನರ್ಮದೇ ಸಿಂಧು ಕಾವೇರಿ ಜಲೇಸ್ಮಿನ್ ಸನ್ನಿಧಿಂ ಕುರು||" ಎಂಬ ಸರ್ವವಿದಿತ ಶ್ಲೋಕ ಮನಃಪಟಲದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿ ಮಾಯವಾಯ್ತು. ಒಮ್ಮೆಲೆ ಆ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯೇ ಉಕ್ಕಿತು.

ನೀರು ನಮಗೆ ನಿತ್ಯ ಸಿಗುವ ವಸ್ತುವಾದರೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಅಸ್ವಸ್ಥರು. ಪಾನ-ಪಾಕ-ಪಾನಕ-ಪಾವನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಪ್ರಾಯವಾದ ಆಪೋದೇವಿಯರ ಕೃಪೆಯಿರಬೇಕು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿನ ತೇವದ ಅಂಶವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾವು ಮೃತರೇ! ನಾವು ಅದರಿಂದ ಮಜ್ಜನ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಮಡಿಯಿರದೇ ಮಡಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಿಲ್ಲದೆ ಅಡುಗೆಯಿಲ್ಲ. ಸುಡುಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬಾಯಾರಿ ಬೆಂಡಾದವನ ಬಾಯಿಗೆ ಎಂಥ ರಸಪಾಕ ಕೊಟ್ಟರೂ ಬೇಡ, ಒಂದೆರಡು ಗುಟುಕು ನೀರೇ ಸಾಕು.

ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನವರು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಗೌರವಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯೇ ಸ್ತವ-ಮಂತ್ರ-ಸ್ತುತಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಅದರ ಮಹತ್ತ್ವದ ಅರಿವು ಪ್ರಾಣಿಮಾತ್ರಕ್ಕೂ ಇರುವಾಗ ಹೋಮೋ ಸೇಪಿಯೆನ್ಸ್ ಎಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವೇ ಕರೆದುಕೊಂಡ ಮಾನವರಿಗೆ ಇದರ ಅರಿವು ಎಷ್ಟಿರಬೇಡ. ಇಲ್ಲೇ ನನಗೆ ಸಂಶಯ. ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕುಡಿಯಲು-ಕುಳಿಯಲು ನೀರಿದ್ದರೆ ಸಾಕು. ಮುಂದಣ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಇರಬೇಕಾದ ಜಾಗ್ರತೆ ನಮಗಿದ್ದ ಹಾಗಿಲ್ಲ.

ಹೀಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳ ಕೊರೆತದ ನಿರಂತರ ಮೊರೆತ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಕೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಭೂಜಲ ಒಂದು ಆಪದ್ಧನವಿದ್ದ ಹಾಗೆ. ಸಾಮಾನ್ಯದ ಮೋಜಿಗೆ ನಾವೆಂದಾದರೂ ನಮ್ಮ ಆಪದ್ಧನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಅವಿವೇಕವನ್ನೆಸಗುತ್ತೇವೆಯೇ? ನೀರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅದೇನೋ ಔದಾಸೀನ್ಯ, ತಿರಸ್ಕಾರ. "ನೀರಿನ ಹಾಗೆ ಹಣ ಖರ್ಚುಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರು" ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಜಾಯಮಾನ. ನೀರೆನ್ನುವುದು ಅಷ್ಟು ಅಗ್ಗದ ವಸ್ತು! ಇದರ ಮೌಲ್ಯ ಬರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಐದಾರುಮೈಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಕುಡಿನೀರು ತರಲು ಸೊಂಟಸವೆಸಿಕೊಂಡ ಸೊರಗಿದವರನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.

ನೀರನ್ನು ಕುರಿತಾದ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಕಾವೇರೀಜನ್ಮಸ್ಥಾನವಾದ ಕರ್ಣಾಟಕಕ್ಕೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಹೆಣ್ಣು-ಹೊನ್ನು-ಮಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಗಳು ನಾಳೆ ನೀರಿಗೋಸ್ಕರವೇ ನಡೆದರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು - ಗ್ರೀನ್-ಹೌಸ್ ಮುಂತಾದ ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ-ಪರಿಸರ-ಘಾತಕಗಳಿಂದ ಬತ್ತುತ್ತಿವೆ. ತಲತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಭಾರತದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಹಿನಿಯಂತೆ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ತ್ರಿಪಥಗೆಯಾದ ಗಂಗೆಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾದ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಬತ್ತುತ್ತಿದೆ. ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ವರ್ಷೇ ವರ್ಷೇ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೆ ನೂರು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಗಂಗೆಯೂ ಸರಸ್ವತಿಯ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಟ್ಯಂತರ ಉತ್ತರಭಾರತೀಯರು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಗಂಗೆಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನೀರಿಗಾಗಿ ಪರದಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಚೀನವೂ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಕ್ಕೆ (ಇದೊಂದು ನದ - ಅಥವಾ ಗಂಡುನದಿ) ಆಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದೇನಾಗಬಹುದು?

ನೀರಿಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಲ್ಲಿಯ ಬಳಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹೊಡೆದಾಟಗಳು ಈಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನಡೆಯಬಹುದು. ಪರ್ವತದ ಝರಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕಂಪನಿಗಳು ಪರ್ವತದಷ್ಟೇ ಎತ್ತರದ ಬೆಲೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (ಎವಿಯನ್, ಹಿಮಾಲಯನ್ ಮುಂತಾದ ನೀರುಗಳು). ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಭಾರತದಲ್ಲೇ, ಕರ್ಣಾಟಕದ ಎಷ್ಟೋ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೇ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಬರ ಬಂದಾಗ ನಮ್ಮ ಅವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಇದುವರೆವಿಗೂ ಹೇಳಿದ್ದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯವೇ. ಆದರೂ ನಮ್ಮ ನಿತ್ಯದ ನಡೆವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ನಾವು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾನೇನೂ ತಿಳಿದವನಲ್ಲ. ಆದರೂ ಒಂದಷ್ಟು ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಬಗೆದು ಈ ಕೆಲವು ತೋಚಿದ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

೧. ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ನೀರು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು. ಹಲ್ಲುಜ್ಜುವಾಗ, ಕ್ಷೌರ ಮಾಡುವಾಗ ನಲ್ಲಿಯ ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸದೇ ಇರುವುದು.
೨. ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಲ್ಲಿಯ ಕೆಳಗಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ ನಲ್ಲಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದು
೩. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳಿದ್ದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಹನಿ ನೀರಾವರಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು
೪. ಮನೆಗೆ ಮಳೆನೀರುಕುಯಿಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸುವುದು
೫. ಮನೆಯ ಮೇಲಣ ಜಲಾಲಯ (ಟ್ಯಾಂಕ್) ಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಕೆಳಗಿನ "ಸಂಪ್" ನಿಂದ ಕಳಿಸಲು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿಯಾಮಕವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿವುದು. ಇದು ನೀರು ವೃಥಾ ಪೋಲಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
೬. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೋಂಕಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ. ತರಕಾರಿ ತೊಳೆದ ನೀರು, ಅಕ್ಕಿ ತೊಳೆದ ನೀರು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಗಿಡಗಳಿಗೆ, ಅಥವಾ ಶುದ್ಧಿಯ ನಂತರ ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
೭. ಶೌಚಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ನೀರು ಬಳಸುವ ಫ್ಲಶ್ ಅಳವಡಿಸುವುದು.

ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ವೀರಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ಮಟ್ಟಿನದಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿಯಾರು.

ನೀರು ಪೋಲಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೀರು ಬರುವಷ್ಟು ದುಃಖವಾಗಬೇಕು. ಆಗ ನಮ್ಮ ಜನಾಂಗ ನೀರಿನ ಬರವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಇದಾಗುವವರೆಗೂ ನಮಗೆ ದೇವರೇ ಗತಿ.

iPhones for General purpose computing and a quick Android comparison

2008-11-06T20:15:00.001-08:00

IBM Researchers Using iPhone App Store as Test Bed | Gadget Lab from Wired.com

Typing this waiting for my plane on my old notebook, I begin to wonder if the notebook's days are numbered. My notebook is not that old when seen from a conventional viewpoint (what's conventional nowadays?!!). It is 3 years old. People still watch movies that are 3 years old. Children are still considered young when they're three. Nature doesn't change a whole lot in 3 years. But in the technology industry, three years is an eternity.

Three years ago, the iPhone wasn't there yet. Mobile computing referred mostly to notebooks with a handheld here and there.

The PC was within the reach of most people - but to use it one would have to be slightly computer literate. But a phone was a different matter. Anybody could dial a number and receive a call. People took to SMSs like fish to water. It is amazing how the cellphone revolutionized communication and raised the general awareness of a user.

A marriage between a communication device and a computing device was imminent - but Apple, as it is known to do, did it so stylishly that the world was left moaning oohs and aahs. So much so, that there is a whole bunch of imitators following. Whether the iPhone will be eclipsed a la IBM by Intel/Microsoft is left for the world see.

In the US, where the devices are subsidized by the service providers, the iPhone is quite affordable. And my unscientific polling showed a-not-so-insignificant part of the population sporting old and new iPhones. But it is still basically a computing platform.

The current Apple products seem to exude this avant-garde quality which people really love. And sure enough - you have tons of developers falling over each other to develop their apps for the iPhone. Other companies would kill for that kind of a fan-following.

It also seems to be an ideal computing device. No wonder IBM is testing it out as a general app bed.

I don't know when SETI@home (BOINC) will start an iPhone version - to run when the iPhone is charging up and so on.. And you know what? Some one has thought about this a year ago here... http://boincstats.com/forum/forum_thread.php?id=2255

Currently there seems to be at least a version on iPhone and iPod touch. We have enough evidence now to show that people are considering the iPhone more as a generic platform.

Now for the other part. How can Google not salivate when it saw all the traffic it was getting from iPhones. As is well known, a phone using Google's much touted Android was released a couple of weeks ago. Android aims to bring a reasonably powerful computing platform to lower end phones too. To me, it is doing a Microsoft to Apple's IBM. (comparing the PC platform to iPhone-like platforms). And of course, its Chrome browser in its Beta gives the rest of the browsers some hard competition.

Unfortunately, the Android phone (I had it with me for a bit) - at least the first version seems to have floundered. Actually, it is pretty OK but if you look at the expectations people had from it, it was just too much.

Apple has had the luxury and/or burden of making the entire iPhone right from the HW to the SW and packaging. I don't know how much of a say Google had in influencing the packaging - apparently not enough.

Even an old iPhone looks shiny whereas a brand new "gPhone" appears dull and used. With the map application, the Google phone becomes discernibly hot in a matter of little more than a minute. The iPhone wasn't so. The intuitiveness of the iPhone seems to be missing in the HTC phone also. And battery life seems a little worse too.

If you looked at the Android phone by itself, you would say that it is a very good phone. But who buys anything without comparison?

That said, Google's first shot at the iPhone should be taken seriously. They have some really smart people working for them and support from a couple of other manufacturers. They might do well on the third or fourth try - which is not far away, btw.

Coming back to the original thread - Apple and Google have made general computing devices out of phones. I don't know when such devices will reach a level of battery consumption and ample performance where it can be considered general-purpose enough. That day seems fast approaching now with companies pushing envelopes aggressively.

We have an interesting battle to witness now. May the better one win! The consumers will win anyway...

PS: This is one of my few posts on technology. I don't know why I wrote this or if I'll write on such topics again. Anyway.. it is random enough....

Selfish behavior is detrimental to society

2008-09-05T00:22:00.001-07:00

Selfish driving causes everyone to pay the Price of Anarchy

While the result of this study is not surprising, the fact that this study was done and the methods it used are really interesting.

An illuminating observation that the study brings is the "Nash equilibrium" (a point at which no benefit will be realized if one's strategy is changed unilaterally) is reached when more and more people move away from the global optimum. What this means is that if a single person decides to start playing by the rules on the roads, he will still be late if the people around him don't follow the rules. The whole setup needs to change to benefit everyone. Sample this quote from the paper's abstract:

Uncoordinated individuals in human society pursuing their personally optimal strategies do not always achieve the social optimum, the most beneficial state to the society as a whole.

In India, and Bangalore especially, driving is little short of anarchy. In my earlier grouses on the matter, I have consistently held the opinion that people need to pay heed to the law to benefit not only themselves but the entire society and indirectly themselves as well.

In the book "Games Indians play" by V Raghunathan, the author touches upon this point. But he states that this condition is unique to India. However, this study by scientists from KAIST (Korea Advanced Institute of Science and Technology) while focusing on traffic shows that this is essentially a "human" problem.

The system cannot be optimized for maximum possible individual benefit without substantial costs. Optimization for maximum system benefit is what is needed; which will translate to significant individual benefit as well. There are plenty of team games that illustrate the same point quite well.

I was reminded of a set of brilliant essays (Collection titled "The Quest After Perfection") I am reading now by none other than the philosopher-sage Professor M Hiriyanna. In his essay on the "Ethics of the Upanishads", he defines evil to be two fold (I am paraphrasing here).
1. The urge for instant self-gratification as opposed to deferred pleasure.
2. The prioritization of one's own pleasure over that of society and the environment.

To be not-evil, therefore, one should have deferred gratification of pleasure and keep societal needs before the individual's, which is essentially the same point the authors of the paper make.

Dharma is a central Indian concept that involves putting society before one's self. The idea here is that it will make life easy not just for yourself but the entire society, while benefiting each individual finally.

In this age, individual liberties are held to be more important than societal good. The assumption behind this seems to be that a bunch of individually happy people will make society happy as a whole. Unfortunately, studies such as the one referenced show that individual maxima do not translate to a system maximum.

The questions that arise in my mind are:
1. To what extent can individuals forego "personally optimal strategies" to benefit society as a whole?
2. Which one is preferred? A non-optimal society where people have a little more "freedom" to pursue personally optimal strategies? Or an optimal society which, by design, will be less "free" to pursue personally optimal strategies? Is there a meeting place for the two?

The paper itself can be found here.

Is this our news sense?

2008-08-03T21:01:00.001-07:00

I wish to draw your attention to this picture to our left from the world's largest read English daily. (Yes, that is the Times of India, if you didn't know that already).

Something wrong about it? Look at the news item that got pushed down. That is not a day old as I type up this post. 146 human beings with 30 children dead; rather killed by a rumor of a landslide. TOI's editors found it convenient to push it down all the way to the second India item - with a cash sting item preceding it. Of course, this was not terrorism. Neither was it a star couple's marriage. The tragedy was that I didn't find it surprising that this item was pushed all the way down. It seems to me that we have lost even the feeling of wounded surprise as this kind of reporting has become so routine and predictable in India.

146 souls - dead; not naturally; but at a holy place. Is this somehow unimportant in the larger scale of things?

We probably deserve the news we see. After all, the media is pandering to our attention, right? Aarushi and other sensational stuff somehow hogs the limelight, but such items (as about this stampede) of immense magnitude, causing irreparable loss to the families of the living, get overlooked. What if the same people had died in say, an aircrash or a train wreck? (Of course, on Friday more than 30 people got charred in a train and we've already forgotten about it).

Have we become so desensitized to the whole thing that death, if not of a person close to us, is meaningless? Don't these souls deserve at least our moment of concern while reading the news? I feel horrible at this blatant indifference.

Anyway, it looks like our selfish gene is at work while picking up news worthy items too (as in other spheres of human activity as well). Because, terrorism for instance, affects the living people of India "more" than a stampede in a tiny corner of the country. "More" because people want to continue living; because for most people, nothing is higher than the preservation of one's own life.

Article by the real Charles Van Doren of "The Quiz Show" fame

2008-07-29T02:53:00.001-07:00

Personal History: All the Answers: Reporting & Essays: The New Yorker

"The Quiz Show" is a movie directed by Robert Redford that had me riveted. Every time I watch it I cannot but think of the then successful Charles Van Doren whose life becomes miserable at the end of the movie.

Now the real Charles Van Doren speaks after quite a long media hiatus. His recollection in the New Yorker is pretty neat.

Some bad decisions taken on the spur of the moment haunt us for life indeed. Charles Van Doren is the example for this.

VW's expensive but amazingly fuel efficient car

2008-07-03T20:57:00.001-07:00

Laugh at High Gas Prices With a 282-MPG VW | Autopia from Wired.com

This is a stunning car (with an equally stunning price tag). Now, you can zoom with style without worrying about rising fuel costs as this gives an amazing 235 Miles per Gallon that translates to a whopping 99 kms per litre (of course, two wheelers in India are already north of 100 km per litre).

Now for the simple matter of money - the car costs a paltry 20K to 30K Euro (INR 13,53,800 to 20,30,700). The article concludes thus:

"That's a lot of money. But then, the One-Liter, despite its diminutive size, is a lot of car."

There are some great pictures in that link too.

25 year anniversary of the World Cup win - losers' celebration?

2008-06-26T01:37:00.001-07:00

Brands rule Lord's '83 celebration, Tricolour missing

Up until now, I was happily reminiscing about that famous '83 win and about what a great achievement it was. And then it struck me - we are a bunch of losers!

1983 was the third edition of the world cup. India were the underdogs and they scripted a fairy tale win over the formidable reigning champs. For me, it constitutes an interesting, pleasant and even uplifting memory. But, would we want to celebrate the anniversaries of that? 25th? 30th or 50th?

The Windies won the Cup in '75 and '79. Did you see the likes of Lloyd and Richards celebrate their 30th anniversary of winning the cup anywhere? Or at Lords? Or, did Australia under Border celebrate the 20th anniversary of their first cup win in '87 in Calcutta?

Australia, especially, have made a habit of winning world cups regularly that celebrations don't matter at all. However for us, one win 25 years ago is all so important that we focus on that like an obsessive stalker (me included). That is what makes me sad. A tiny bulb shines in a pitch dark room. But even if a single bright light comes on, our tiny light gets completely overshadowed. The tiny bulb of our win in '83 is the only source of light for us. By celebrating the single light, we are unwittingly celebrating the darkness around it or in this case - the lack of significant wins since.

It is not that I don't like celebrations of events bygone. But the event has to be of some significance and should, IMO, be a one time occurrence. For example, India's independence day is an event worth celebrating. Not winning a once-in-4-years-world cup 25 years ago; unless that was the only time you won it - in which case, the celebration would be of the losing streak.

With apologies for my cynicism,
-N

Flexible India : S Gurumurthy on Covert

2008-06-17T00:09:00.001-07:00

http://www.covert.co.in/gurumurthy.htm

This is a great piece by Gurumurthy where he talks about how India's past is relevant to its future. My idea of India is just the same as the following reference from Gurumurthy.

British
historian William Dalrymple sees rising India as merely
claiming back its original status as a leading global power.

Colonialism did ruin India and fie upon the likes of Manmohan Singh and Chidambaram for their see-only-positives blindness vis-a-vis the British Raj. India's position as a potential world economic power is not because of, but is in spite of colonialism.

Kudos to Gurumurthy for writing a rejuvenating piece! (It got me started enough to write this piece!)

BTW, Covert seems to be a new fortnightly edited by MJ Akbar who was with the Asian Age till recently. Familiar to several as a journalist par excellence, this seems to be a good effort as he has articles from across the political spectrum. Rarely do we get such dissenting views together on one platform. Kudos to Akbar too!

ReiserFS developer convicted: should commodities have a moral value?

2008-04-28T23:04:00.001-07:00

Hans Reiser guilty of first-degree murder | Tech news blog - CNET News.com

It feels somewhat strange as I have a Suse 9 box with the file system developed by Hans Reiser. And this is because I chose to go with the default.

I got to know of this conviction only today - nearly two years after he was charged. The interesting question is - did people change file systems after this news?

Which brings me to a larger question: how much importance do people attach to the moralities of the originators of the software they use? Taking it even further - when people consume any commodity, is importance attached to the perceived morality of the producer/source? Should it be?

For one of the Indian perspectives on it, I now recall an anecdote from the life of a holy man (I don't recall where I got this story from and I remember it only broadly). This holy man used to deliver illuminating lectures to his disciples every day. One day, however, the holy man's lectures were not well delivered and his utterances were far from normal. A curious disciple who normally followed his teacher everywhere started investigating. Nothing had changed that day apart from the saint eating his favorite vegetable during lunch. When the cook was asked where he got that vegetable from, he mentioned the name of a person. When that vegetable vendor was asked about the source of that vegetable he confessed that he had stolen those from a garden. The disciple then warned the cook to ensure that all food came from good sources.

This perspective takes the morality of the source to be very important.

If this view were followed everywhere, we shouldn't be consuming half of what we consume nowadays (food, newspapers, television, water.. you name it).

Certain follow on questions:
Will you continue patronizing a store that sells quality stuff for really low prices but the owner of which is unscrupulous?
Will you continue patronizing a restaurant where the food is not bad but whose owner was convicted for involvement in illegal activities? (I know I stopped going to such a place)

Is the software question on the same level as these two?

I don't think so - because I believe Reiser didn't get monetary or other benefits from my use of his software (open source). But my patronizing the restaurant would have given money to that owner to indulge in further illegal activities and so I stopped.

Am I right here? Am I being needlessly fussy here? It would be pretty interesting to get some other perspectives on this.

Bungling Bangalore's "royal challenge" thwarted by cool Chennai Kings

2008-04-28T21:25:00.001-07:00

The Bangalore team unceremoniously named after a liquor brand is playing as if it has consumed a lot of the product it is advertising. And not just for fun - but quaffing it by the barrel a la Devdas, trying to forget some bygone woe. It also looks like the team was selected with assistance from the same product. The Red and Yellow brigade is all blue inside.

Yesterday's match against Chennai at Bangalore was a golden opportunity for the team to start afresh in the competition after a series of demoralizing defeats. And they were almost there. One careless shot here shouldn't cost the team the match itself. But that was it, exactly.

Jacques Kallis tried to chase one wide outside the off-stump and got picked up by Dhoni. And from there it was all downhill. The great wall of Indian Cricket caved in meekly like a heap of uncemented bricks on the first delivery though he could be termed a bit unfortunate.

Rahul Dravid, who apparently played a major role in the selection of the team has managed to select what a disgruntled supporter chose to aptly term as "the best Test team". Wasim Jaffer, Chanderpaul and Kallis with Dravid and Kumble! When things are not going well for the team, it looks up to the captain. But what do they see? A captain who is probably more worried than the players! To compound Dravid's lack of innovative captaincy, he has so far had a completely forgettable tournament with the bat with a golden pair in the last couple of outings.

Chennai did not have a good bowling attack yesterday. Though Goni and Palani are promising bowlers, they lack experience. Bangalore's bowlers - Zaheer Khan and Dale Steyn are more seasoned campaigners with the non-tyro Jacques Kallis doing a decent job with the ball. However, Dhoni's blitzkrieg (it is a worn out metaphor - but perfectly applicable here) kept the match finally beyond the Challengers. And what a pitiful name for the team! They just challenge royally, but what of the result?

The difference ultimately, in my opinion, came down to Dhoni's captaincy and approach to the game. Dhoni truly seems to believe that this is ultimately a game. The potential loss of contract lucre doesn't seem to affect Dhoni's demeanor on the field. Dravid, who is a gentleman on and off the field doesn't make the cut here. His body language betrays his feelings and his performance does not lead from the front. Dhoni keeps wickets and advises his bowlers frequently. But never have I seen him angry or melancholy. And his batting! This leads me to think if the optimistic and shrewd Kumble is a better match to Dhoni's icyness.

If an already retired bowler like Shane Warne could make 19 runs of the last over off Symonds to carry his team to victory, I don't understand how a supposedly seasoned batsman like Dravid could manage only 34 runs in 4 matches! Of course, Ponting and Ganguly give Dravid abundant company in the matter. For really good players, the format of the game should not matter. Why, I have seen Dravid score a 22-ball 50 against New Zealand!

They say "Form is temporary and class is permanent". I believe Dravid to be of the latter category - but for how long can Bangalore wait?

A warning coming too late?

2008-04-15T23:34:00.001-07:00

IndianExpress.com :: Why Tibet matters

This is a great piece by Sonia Jabbar on why Tibet matters to India. Fact-filled and hard-hitting, it exposes the soft underbelly of our government's wishy-washy thinking.

A couple of things to summarize:
1. China has already dammed headwaters of the Brahmaputra and the Sutlej. These dams are in Tibet.
2. Making Tibet autonomous (and thereby under the influence of the Dalai Lama) will render it oriented towards India thereby causing a virtual loss of 26% of China's land.
3. Recognizing Tibet as "an integral part of China" was done for the first time by the NDA government in 2003. And this is tantamount to giving up India's claim on Arunachal Pradesh.

Read the illuminating and well-written piece. It sure woke me up.

Will you support Tibet after this or not? What about the ones who are so sure of themselves that the Olympic movement and politics do not mix for them?

More food for thought

2008-04-14T22:55:00.001-07:00

Human Footprint

This interesting link has several articles on recycling and how it helps the environment. It is part of a program that has appeared on the US National Geographic channel.

Sample an excerpt:

Several organizations, including the EPA, have classified diesel exhaust as a probable or potential human carcinogen.

I knew diesel exhaust to be as harmful as any other exhaust. What I didn't know was that diesel exhaust has been called out as a specific potential carcinogen.

Another ominous sounding excerpt:

Mel Peffers, an air quality project manager for Environmental
Defense, explained: “Along that route all that pollution
coming off of the diesel exhaust is very significant and
it is the largest driver for our air cancer, our additional air
cancer risk, and specifically the soot associated with diesel
… is very bad.”

Come to India now, where every car manufacturer offers a diesel variant of the car (Toyota, Hyundai, Maruti, Skoda, Tata). Diesel, as we all know, is priced approximately Rs 15 lower than petrol/gasoline. This is exploited by car owners and manufacturers as an incentive to buy and make diesel variants.

Most of our public and cargo (buses, trucks, vans) transport is via diesel. Every other car seems to be a diesel one. How does it feel to drive and live in cancer-causing soot everyday?
Diesel is convenient because it is cheaper. However, it is not so conducive for our well-being as these statements show us. Even if this information is pasted on all walls that we see, I don't think we will see any reduction in diesel consumption.

At least diesel gets us somewhere. Cigarettes, which do not get us anywhere in particular, are all the more popular. In spite of draconian laws being instituted by Anbumani Ramadoss, cigarette consumption has not dropped in India. It is still viewed as glamorous despite standard warnings written on every single cigarette packet. That pleasurable ingredient in tobacco seems to outweigh all health related concerns.

Which brings me to an age-old conundrum. Why should pleasure and well-being be at loggerheads? It is not just with tobacco/diesel but across several things in life. For instance, if you have to be healthy, you have to exercise. Imagine all the trouble when we have to get up at 5:30 AM on a cold wintry day and head out the door when we could rather be asleep in the warm confines of our beds. Almost all tasty food that can be easily prepared is dangerous in some way or another. A lot of healthy food done easy doesn't taste as good.

This seems to point to something basic in human behavior. We seem to like things that are pleasant at the outset. We don't seem to care enough about longer term issues that might result from our actions. This has been discussed extensively in our literature, especially of the religious and spiritual kind. Sukha and hita can be used to denote pleasure and good respectively in Samskrit.

The Upanishads talk about preyas and shreyas. Preyas - "desired" and shreyas - "welfare". In the immortal dialog between Yama and Nachiketas (in the kaThopanishad) we have the same discussion, rather a postulation by Yama.

anyac chreyo anyad utaiva
preyaste ubhe nᾱnᾱrthe puruṣam sinītaḥ:
tayoḥ śreya ᾱdadᾱnasya sᾱdhu bhavati,
hīyate ‘rthᾱd ya u preyo vṛṇīte

(Translation by Swami Sivananda): Yama: One is good, while another is pleasant. These two having different objects chain a man. Blessed is he who, between them chooses the good alone, but he who chooses what is pleasant, loses the true end.

Yama continues:

śreyaś ca preyaś ca manuṣyam etas tau samparītya vivinakti
dhīraḥ. śreyo hi dhīro’bhipreyaso vṛṇīte, preyo mando yoga-kṣemᾱd vṛṇīte.

(Translation by Swami Sivananda) The good and the pleasant take hold of man; the wise man examines and distinguishes them. The wise man prefers the good (Sreya) to the pleasant, but the ignorant man chooses the pleasant (Preya) for the sake
of the body.

As old as this riddle is, the answer seems to be equally old.

Discrimination (not the caste/race based ones) but viveka - the knowledge of what is transient and what is lasting will help us in this direction. In other words, specific categorization of what comes in life as short-term and longer-term will help us identify what is shreyas and what is preyas. Understanding the big picture will also help. In short, a Zen master like mind.

If only were it as easy as typing this post...

ಹೀಗೊಂದು ಸಂಜೆ

2008-04-07T05:33:00.001-07:00

ದಿನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಮುಗಿವೆಲ್ಲೆಂಬುದನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಯಾರು? ಆ ದಿನ ನನ್ನ ಕತ್ತು ತನ್ನ ನೋವಿನಿಂದ ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಒಂದೆರಡು ದಿನಗಳಿಂದ ನನ್ನ ವಾಹನದ ಪೀಠಗಳ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಕೊಳೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಜೆ.ಸಿ.ರೋಡಿನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಮಳಿಗೆಗಳೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೀಟ್-ಕವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸೋಣ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಾಯ್ತು. ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅಂತೂ ನನ್ನ ಕಾರಿಗೆ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಸಂಜೆಯಾಯ್ತು.

ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರದ ವಾಹನಮಹಾಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಈಸಿ ನಮ್ಮ ಸ್ಥಲ ಸೇರುವ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು ಆರು ಘಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ನನ್ನ ಚಾಲಕನ ಪರಿಚಯದವನ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಮೊದಲಾದ ಮಾತು ಕತೆಯ ನಂತರ ಸೀಟ್ ಕವರ್ ಹೊದಿಸಲು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಘಂಟೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಅಲ್ಲೇನು ಮಾಡುವುದು? ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನಾನಿದ್ದದ್ದು ಊರ್ವಶಿ (ವಸ್ತುತಃ "ಉರ್ವಶೀ" ಎಂದಿರಬೇಕಿತ್ತು, ಬಿಡಿ) ಚಿತ್ರಮಂದಿರದ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ. ಹಳೆಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನವರಿಗೆ ಇದು ಎಂಥ ಒಳ್ಳೆಯ ಜಾಗವೆಂದು ನಾನು ವರ್ಣಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಎದುರಿನಲ್ಲೇ ಖ್ಯಾತ ಮಾವಳ್ಳಿ ಉಪಾಹಾರ ಕೇಂದ್ರವಿದೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಡಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತವೇ ಆದ ಕೆಂಪು ತೋಟದ ಮುಖ್ಯದ್ವಾರ (ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ಮೈನ್ ಗೇಟ್) ಕರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕುವೆಂಪುರವರ ಕವಿವಾಕ್ಕೂ ಈ ಕರೆಯನ್ನು ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ಸಸ್ಯಕಾಶಿಯೆಡೆಗೇ ನಡೆದೆ.

ತಮಾಷೆಯೆಂದರೆ ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನವನಾದರೂ ಲಾಲ್-ಬಾಗಿಗೆ ಐದಾರು ಸಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಗಿಲ್ಲ. ಹಿತ್ತಲ ಗಿಡ ಮದ್ದಲ್ಲದ ಹಾಗೆ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜಾಗವನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ನನಗಂತೂ ಜೀವನದ ಸತ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಬ್ಬನೇ ಲಾಲ್ ಬಾಗಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಎಂದೂ ಹೋದವನಲ್ಲ. ಇದು ನನ್ನ ಪತ್ನಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾದ ಜಾಗವಾದ್ದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಬ್ಬನೇ ಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆ? ಫೋನಿಸಿ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಹೀಗೆ ಅಳುಕನ್ನಳಿಸಿ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಟಿಕೇಟಿನ ಕೌಂಟರೆಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದೆ. ಪ್ರವೇಶಶುಲ್ಕ ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿ. ಸುಂದರವಾದ ಸಸ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ವಾಯುವಿಹಾರ ಮಾಡಲು ಹತ್ತು ರೂಪಾಯೇನೂ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲ. ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ದುಡ್ಡು ಕೊಡದೇ ಬಂದದ್ದು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಸುಳಿಯಿತು.

ಒಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡುತ್ತಲೇ ಬೇರೊಂದು ಪ್ರಪಂಚದೊಳು ನಡೆದ ಹಾಗಾಯ್ತು. ಹೊರಗೆ ಬೊಬ್ಬಿಡುವ ವಾಹನಗಳ ಸಂದಣಿಯ ಜೊತೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹೊಗೆ. ಹೆಜ್ಜೆಯಿಡಲೂ ಜಾಗವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಳಗೆ? ಎಷ್ಟು ಹಸಿರು! ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಬಸವಳಿದ ಬಡವನಿಗೆ ಆಸರೆಯ ನೆರಳು ಸಿಕ್ಕಹಾಗಾಯ್ತು. ಬಾಗಿಲ ಬಳಿಯೇ ಕುದುರೆಸವಾರನೊಬ್ಬನ ಭವ್ಯ ಶಿಲ್ಪ ನನ್ನನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದು ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರದ್ದು ಎಂದು ಆಮೇಲೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಐರೋಪ್ಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಈ ಶಿಲ್ಪದ ಕುದುರೆಯ ನಾಲ್ಕೂ ಕಾಲುಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲಿದ್ದವು. ಅಂದರೆ ಈತ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮಡಿದದ್ದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮುಂಗಾಲೆರಡು ಮೇಲೇರಿದ್ದರೆ ಅದು ಅಶ್ವಾರೋಹಿಯ ವೀರಮರಣದ ಸಂಕೇತ. ಇದು ಐರೋಪ್ಯರ ಒಂದು ರೀತಿ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದೇವತೆಯ ಮತ್ತು ಕಲಾದೇವತೆಯ ಮೂರ್ತಿಗಳು. ಈ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಸಮವಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬುದರ ಪ್ರತೀಕ.

ಬೆಂಗಳೂರು ದೂರದರ್ಶನದ ಹಿಂದಿನೊಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಹೂಗಡಿಯಾರ ಕಾಣಿಸಿತು. ಬಣ್ಣ ಕಾಣದ ಸ್ನೋವೈಟ್ ಮತ್ತವಳೇಳು ಕುಳ್ಳರ ಬೊಂಬೆಗಳು ಕಂಡವು. ಇಕ್ಕೆಡೆ ನೋಡಿದಾಗ ಸಸ್ಯಕಾಶಿಯ ಸಸ್ಯರಾಶಿ ಶ್ಯಾಮಲವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ದುಡ್ಡು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಉಪಯೋಗವಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುವಷ್ಟು ತೋಟದ ಅಂದಕ್ಕೆ ಕಪ್ಪಿಡದೆ ಕಾಪಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಒಬ್ಬನೇ ಅಡ್ಡಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವರ್ಣನೀಯ ಆನಂದವಿದೆ. ಯಾರ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಜೊತೆಯವರಿಗೆಲ್ಲಿ ಬೇಜಾರಾಗಬಹುದೋ ಎಂಬ ಕಳವಳವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಯುವವರ ಕಾಳಜಿಯ ಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗೋಣ ಎಂದು ನಮ್ಮ ಗಣದವರು ಹೇಳಿದಾಗ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ತಾಳಿ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಹಿಂ"ಬಾಲಿ"ಸುವ ಪರಿಯಿಲ್ಲ. ಬೇಕಾದೆಡೆ ಕುಳಿತು, ಬೇಕಾದಾಗ ಅಡ್ಡಾಡಿ ನಿರಂಕುಶರಾಗಿ ಮೆರೆಯಬಹುದು.

ನನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಗಡಿ ಒಂದೂವರೆ ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ. ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಜಿನ ಮನೆಯ ಮಾದರಿಯ ಲಾಲ್-ಬಾಗಿನ ಅನುಕರಣೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗರೆಲ್ಲಿರಿಗೂ ಚಿರಪರಿಚಿತ. ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ತರಾವರಿ ಜನರ ಓಡಾಟ. ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿ "ವಾಕಿಂಗ್" ಮಾಡುವ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕರು ಹಲವರಿದ್ದರೆ, ತಮ್ಮ ಮುಖಗಳ ನಾಚಿಕೆಯ ಕೆಂಪಿನಿಂದ ಉದ್ಯಾನರಾಜಿಯ ಕಿಸಲಯದ ಕೆಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಯುವಪ್ರೇಮಿಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡರು. ವಸಂತವಿರದಿದ್ದರೂ ಈ ಜೋಡಿಗಳಿಂದ ಲಾಲ್-ಬಾಗಿಗೆ ನಿತ್ಯವಸಂತ! "ಈ ಪ್ರೇಮದ ಚಿಗುರೇ ನೋಡಿ, ಹೂವಾಗಿ ಹಣ್ಣಾಗುವುದು!" ಎಂಬ ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರುವ ಹಾಗೆ ಕಂದಮ್ಮಗಳನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಓಡಾಡುವ ತಾಯಿತಂದೆಯರ ಜೋಡಿಗಳೂ ಕಂಡವು. ಓಡುವ ಮಕ್ಕಳ ವಿಷಯ ಹೇಳಲೇ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಜ್ಞಾಪಕಕ್ಕೆ ಬಾರದ ಹೆಸರಿನ ಕವಿಯೊಬ್ಬರ ಹಾಡಿನ ಸಾಲು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದಿತು - "ಹೂಬನದಲಿ ಹಸುಮಕ್ಕಳು ಹಾಕುತ್ತಿಹ ಕೇಕೆಗೆ...".

ಅದೇನು ಆ ಮರಗಳ ಎತ್ತರ! ಆ ದಟ್ಟನೆಯ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ! ಊರದಾರಿಗಳ ಇಬ್ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡೂ ಕಾಣದ ಸೇವಕರ ಹಾಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಮರಗಳ ಬಂಧುಗಳು ಲಾಲ್-ಬಾಗೆಂಬ ವೃಕ್ಷರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ "ನೋಡು, ಹೀಗೆ.. ನಾವಿರುವುದು" ಎಂದು ಸಹಜವಾದ ರಾಜಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ಬೀಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗ ಕಂಡೂ ಕಾಣದ ಹಾಗಿರುವ ಸರದಿ ನಮ್ಮದು.

ಮಾಗಡಿಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಆಗಿನ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೀಮೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಆ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಾಲ್-ಬಾಗಿನ ಡಬ್ಬಲ್ ರೋಡ್ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ಇದೆ. ಸಣ್ಣ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಗೋಪುರ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರ ಸಂರಕ್ಷೆಯ ಸೋಗನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧರಿಸಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಸಹ್ಯವಾದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ಅದರ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಕಂಡಿತು. ಆ ಗೋಪುರದ ಬಳಿ ಹೋಗುವ ವೇಳೆ ನಮ್ಮ ಉಡುಗಣವೇಷ್ಟಿತ-ಅಂಬರಸಂಚಾರಿಯ ಉದಯವಾಗಿತ್ತು. ಗೋಪುರದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಕಂಡೆ. ಕೆಂಪೇಗೌಡರ ಊರಿಗೂ ಈಗಿನದಕ್ಕೂ ಎತ್ತಣಿಂದೆತ್ತ ಸಂಬಂಧವೆಂದು ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಲೀನನಾದೆ. ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಸವಾಲೆಸೆದು ಗೆದ್ದೆವೆಂಬ ಠೀವಿಯಿಂದ ನಿಂತ ಹಲವು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಹೊಸ ಹರ್ಮ್ಯಗಳು ಕಣ್ಣುಕೋರೈಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೂ ಪಕ್ಕದ ಮೂಕಮಂಟಪದ ಸಖ್ಯವೇ ನನ್ನಂಥ ಹಲವರಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಕೊನೆಯ ಗೆಲುವು ಯಾರದಿರಬಹುದೆಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತ್ತತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿಗೆ ಮೆಯ್ಯೊಡ್ಡಿ ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದ ಫೋನು. "ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯ?". ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ನನ್ನ ನಿರಂಕುಶತೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಒಂದು ಗತಿ ಕಂಡಿತ್ತು.

ಇಷ್ಟವಿರದಿದ್ದರೂ ಹೊರಗೆ ಕಾರಿನಂಗಡಿಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆದೆ. ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಎದುರಿನಲ್ಲೇ ಎಮ್.ಟಿ.ಆರಿನ ತಿಂಡಿಗಳು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಖ್ಯಾತನಾಮವಾದ ತಾಣ ಸರ್ವಕಾಲವೂ ಜನಭರಿತ ಎಂದು ಜನಶ್ರುತಿ. ಸ್ಥಲಾವಕಾಶ ಇರುವುದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಶಂಕಿಸುತ್ತ ಒಳ ನಡೆದೆ.

ನನ್ನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ತಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಬಳಿಯೇ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತಿಂಡಿಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿರುವ ನನ್ನಂಥವರೆಂದು ಬಗೆದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ನೀಲಿ ಉಡುಗೆಯ ಆರಕ್ಷಕನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದಿಟ್ಟಿಸಿದೆ. ಅದಕ್ಕವನು "ಇವರೆಲ್ಲ ಬಿಡಿ ಸಾರ್. ದಿನಾ ಕೂತು ಗಲಾಟೆ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಜಾಗ ಇದೆ. ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ" ಎಂದ. ಆಗ ಆ ಗುಂಪನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕರೇ (ವೃದ್ಧರೆಂದರೆ ಕೋಪವಲ್ಲವೇ ಅವರಿಗೆ?)! ತಿಂಡಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವ ಮುನ್ನ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಮಿಕ್ಕಿದ ಮಂದಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದುದು ಕಾಣಿಸಿತು.

ನನ್ನ ದಾರಿ ಸುಗಮವಾಯ್ತಲ್ಲ! ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಒಳ ನಡೆದೆ. ಖಾಲಿಯಿದ್ದ ಒಂದು ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಕುಳಿತೆ. ಮಾಣಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡೂ ಕಾಣದ ಹಾಗೆ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಕಾದೆ. ಆಗ ಹೊಳೆಯಿತು. ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಮಂದಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ತಿಂಡಿಗೋಸ್ಕರವೇ ಅಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು. ನನ್ನನ್ನೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೆಂದು ತಿಳಿದರೋ ಏನೋ ಎಂದು ಕೈಸನ್ನೆ ಮಾಡಿ ಕರೆದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲೇ ತಿಂದಿದ್ದ ಭರ್ಜರಿ ರವೆ ಇಡ್ಲಿಯ ರುಚಿ ಮರುಕಳಿಸಿ "ರವೆ ಇಡ್ಲಿ" ಎಂದು ನನ್ನ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನಾಲಗೆ ನುಡಿದಿತ್ತು.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮೇಜಿನಲ್ಲೇ ನನ್ನೆದುರು ಯಾರೋ ಇಬ್ಬರು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಬಂದರು. ಸುಮಾರು ಅರುವತ್ತರ ಆಸುಪಾಸಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು; ತಲೆಗೂದಲು ಬೆಳ್ಳಿಕಪ್ಪುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ದೇಶಾವರಿ ನಗೆ ನಗುತ್ತ ಇರುವವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ (ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, of course) ಮಾತಾಡಿಸಿದರು. ನನ್ನೆದುರಿಗೇ ಕುಳಿತೂ ಬಿಟ್ಟರು. ಎಮ್.ಟಿ.ಆರ್ ನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರೆ ಅವರನ್ನು ಕೇಳಾದರೂ ಕೂರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ನೋಡಲು ಮರ್ಯಾದಸ್ಥರ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮಾತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲ ಬರೀ ತರಲೆತನವೇ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಗುಂಗಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಕಂಡರು. ಎಂಥ ಜನರಿಂದ ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಮಿಷನ್ ಹೊಡೆಯಬಹುದೆಂಬ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಅವರ ಜೊತೆಯವರೊಡನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ತಿಂಡಿಯನ್ನು ಮಾಣಿ ತಂದಿಟ್ಟ. ಹೋಟೆಲಿನವರು ಕೊಟ್ಟ ತುಪ್ಪದ ಚಿಕ್ಕಬಟ್ಟಲನ್ನು ಈತ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಟ್ಟರು. ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ತೊಂದರೆ ಇರಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡೆ. ಜೊತೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ಲಾಲ್-ಬಾಗಿಗೆ ಬಂದು ನಡೆದಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸದವರು ಈ ಈರ್ವರು ಎಂದು ಆವರ ಮಾತಿನಿಂದ ತಿಳಿಯಿತು.

ನಂತರ ಅವರಾಡಿದ ಮಾತು ಬರೆಯಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಸಿನಿಮಾ ನಟರು, ಅವರ ಹಳೆಯ ಪರಿಚಯದವರು, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಟುಗಳು - ಇವರೆಲ್ಲರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಗಳನ್ನೂ ಜಾಲಾಡಿದರು. ಇದನ್ನಾಡುವಾಗ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟು ಸಂಭ್ರಮ! ಅದೇನು ಸಂತಸ! ಅವರ ಜೊತೆಗಾರನ ಜೊತೆ ನಕ್ಕಿದ್ದೂ ನಕ್ಕಿದ್ದೆ. ಇಂಥ ಕಿಂವದಂತಿಗಳು ಹಳೆಯವೇ. ಆದರೆ ಹತ್ತುಜನರ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಮಾತಾಡುವ ವಿಷಯವಲ್ಲ ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಮತ. ಎದುರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತ ನನಗೋ ಮುಜುಗರ. ಇದೇನು ನಮ್ಮಪ್ಪನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಹೀಗೆಲ್ಲ ಕಂಡವರ ಮುಂದೆ ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದ ಹಾಗೆ ಮಾತಾಡಬಹುದೇ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಜುಗುಪ್ಸೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಆದವು. "ನಾನೇನಾದರೂ ಅಷ್ಟು ಮಡಿವಂತನೇ?" ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಬೇರೆ ಬಂದಿತು. ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರೆ ಪರವಾಯಿಲ್ಲವೋ ಏನೋ. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಿಚಿತರೆದುರು ಹೀಗೆಲ್ಲ ಒದರಿದರೆ ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಏನನ್ನಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಪರಿವೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ತಿಂಡಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು ಅಷ್ಟು ರುಚಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕೇಳಿದನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಅಸಹ್ಯಭಾವನೆ ಆವರಿಸಿತು. ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ತಿಂದು ಬಿಲ್ಲಿಗಾಗಿ ಮಾಣಿಯನ್ನು ಕರೆದೆ.

ಎದ್ದು ಹೊರಡಲು ಅಣಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನ್ನೆದುರಿನವರ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮಿತ್ರರು ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಇವರು ಪೂರಿ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜಾಗ ಖಾಲಿ ಮಾಡುವ ವೇಳೆ ಘೊಳ್ಳೆಂಬ ನಗೆಯ ಗುಳ್ಳೆ ಒಡೆದದ್ದು ಕೇಳಿಸಿತು. ತಿರುಗಿ ನೋಡದೆ ಹೊರನಡೆದೆ. ನನ್ನದೇ ಮಡಿಯೆ? ಅಥವಾ ಹೀಗೆಯೇ ಲೋಕ ಇರುವುದು? ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯೊಂದಿಗೆ ರಸ್ತೆ ದಾಟಿದ್ದೆ. ಇವರ ಗುಣಾವಗುಣಗಳನ್ನು ಗಣಿಸಲು ನಾನ್ಯಾರು ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಯಿತು. ಕಾರಿನ ಸೀಟಿಗೆ ಕವರ್ ಹಾಕಿಸಿ ಮನೆ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ಹತ್ತುಘಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕತ್ತುನೋವು "ನಾನಿಲ್ಲೇ ಇದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿತ್ತು.

Bravo! Baichung!

2008-04-01T00:36:00.001-07:00

Baichung Bhutia refuses to carry Olympic torch-India-The Times of India

Baichug Bhutia, as a Buddhist, has not compromised his ideals and has protested against the Chinese government's acts in a significant way. He has also shown up the UPA government (I don't think NDA would have done better here, just for the record) for the spineless entity it is - kowtowing to Communist China's muscle while being hurt internally by the Communists of ~~Greater China~~ India.

Baichung's act might lead him to the status of a political pariah - ostracized by the government for voicing his conscience. I won't be surprised if he loses his football captaincy.

However, the Dalai Lama has been in India for a long time now. And, significantly, the Chinese government did not invite any envoys from India as part of the international delegation to tour affected parts of Tibet. Hopefully, this shows that our government is standing up well to China.

But what is worse than the Chinese government's act is its shameless endorsement by Communist comrades in India who are stuck I don't know where. Internal matter, indeed! They bat more for the PRC than for India. Where are the holier-than-thou armchair human rights activists now? Their silence on the matter is indeed deafening.

Considering what the others have not done and what Baichung has actually done, the least I could do is to write this post and exclaim, "Bravo! Baichung!"

About a few things and generally nothing

2008-03-17T23:50:00.001-07:00

It was when I typed the name of my blog in the browser that I realized how long it had been since I had blogged. The fact that the history/auto-complete feature did not complete the name of this blog caused this realization.

This is probably my second post in all of 2008 so far, which is amazing considering that I had 57 posts in all of 2007, averaging a post a week. January 2008 signaled the beginning of a very hectic period at work and it looks like it will be like this for the rest of the year as well. Steeped in this work-well as I am, I wonder how I wrote so many posts last year at all! In fact, 57 posts in 2007 makes me feel guilty now!

Anyhow, it is a very pleasant March in Bangalore with the mercury still pegged down at a comfortable level.

My daily commute, unchanging everyday, cuts through Bangalore with a slightly irregular monotony. The leaves fell off the trees in Cubbon Park and are back heralding in a new season. Traffic jams still occur and my cursing my co-commuters has come down. When some one cuts across in front of me, I give them a sympathetic smile now. (Poor guy, must have an urgent meeting to attend!)

I managed to read a few books in this forced hiatus.

Bhyrappa's Bhitti was completed leaving me wondering if Bhyrappa is really free of human frailty as his book shows. He comes across as this struggler and fighter in the initial part and how he came to be a writer was also brought out quite well. But I did not see a single incident where he commits a gaffe or where somebody proved him wrong. I got to know from somebody else (who has interacted with Bhyrappa personally) that my thinking was on the right track. Very difficult struggles in the initial part of his life (something that nobody should have to go through, IMO) seem to have hardened him in a few ways. Of course, his sensitivity as a writer and artist have remained as responsive as ever. That also made me wonder that if not for his struggles, would Bhyrappa have been a run-of-the-mill professor in a suburban college of Karnataka instead of this path breaking, philosophical novelist?

And then, of course, Kanthapura. Raja Rao has woven a fascinating, albeit distressing tale about a town that is no more. I don't know where Raja Rao's political inclinations lay - but his writing shows a distinct distaste for political maneuvers of all kinds - be it the imperialistic British or the ahimsa of Gandhi. The idealist Shankar is mocked for all his wide-eyed optimism. All his satyagrahas were finally to what end? Raja Rao's English has a distinct fragrance of Malnad Kannada and it is wonderful that his narration comes quite believably from an old lady. That voice of innocence is spread through the novel and at the end it makes the reader quite sad. It is as if my grand mother is narrating a tale on a rainy overcast afternoon after serving me a tasty and heavy meal. I could hear the rain drops pattering when I turned the page.

"The Razor's Edge" by Somerset Maugham is set in the ten-fifteen year period around the Great Depression of 1929. This was my first Maugham novel and my main reason in picking up a second hand copy from Blossoms was a mention I had heard somewhere about Ramana Maharshi. A character very close to Sri Ramana makes its presence in a narrative by one of the principal characters towards almost the end of the novel. Maugham's characterization elicits sympathies for all its characters and you feel convinced that each character did what it would exactly do under the circumstances. Larry Darrell, Elliott Templeton and Isabel are the chief characters and their ways are all completely different. I felt more sorry for Elliott than the others. Somerset Maugham as the narrator and a minor character in the novel is an interesting way - as either the narrators usually are the protagonists in novels with first person narratives. It is interesting but I feel it could have been better without it. But of course, it just tells the reader what the author saw and leaves the reader to fill in the gaps. Apparently, this is not the author's best work. So, I would have to read a couple more of his books. An interesting read is what I would call this.

While each of the above took a while to take in, the fat "Prometheus Deception" by Robert Ludlum took me a few hours to run through. It had been a long time since I had indulged in any pulp-fiction and this was a refreshing roller coaster ride with all the usual masala - international intrigue, a formidable protagonist, espionage, gizmos and beautiful women thrown in for good measure. I enjoyed the change. While the others are more of nutritious food, this was more like fast food - something you enjoy eating anytime but should show moderation in.

I managed to barely enter a couple of other books - but slow paced as the readers need to be - they need to be given a nice cushion of time. bhoja's chaMpU-rAmAyaNam and kuveMpu's rAmAyaNa-darshanam. Both of them poetic works on the rAmAyaNa and yet they make you feel as if you are reading completely different things. I will contrast them later - but both are immensely enjoyable.

I will see if I can write more later - on several interesting things that have happened in the meanwhile - the IPL hungama, India's famous and notorious cricketing and non-cricketing exploits Down Under, elections in Karnataka that seem forever on the horizon, the looming threat of terrorism in normally peaceful South India, the interesting possibility of a US president of African-American heritage and on so on.

Till then, take care.

ಪೂಜೆಯ ಹೂಗಳು

2008-02-11T00:01:00.001-08:00

ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಗಿಡಗಳೂ ಹೂಗಳೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೂವಿನ ಕುಂಡಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ. ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಆಗುವ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹೂವು ಇಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಂತೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ನಾನು ಮನೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಆಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗದೇ ಇದ್ದೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನನ್ನ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಅಲ್ಲ. ಹೋದರೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಹಾಗೊಮ್ಮೆ. ಹೋದಾಗ ಆ ಹಸಿರು, ಆ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳನ್ನು ನೋಡಿ "ಇಲ್ಲೇಕೆ ಪದೇ ಪದೇ ಬರಬಾರದು?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಒಂದೆರಡು ದಿನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವುದೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಮಾಮೂಲು ಕೆಲಸ. ಮನೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಸಿರಿನ ಮೇಲೆ ಗಮನವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಹೀಗೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಮೇಲೆ ಹೋದಾಗ ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುವ, ಜೊತೆಗೆ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆಂದು ಹೂಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳು ಬಂದವು. ಹೋದಾಗ ಬೆಳಗಿನ ಸುಮಾರು ಏಳರ ಸಮಯ. ತಣ್ಣನೆಯ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತ್ತು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ಹಾರಿದ್ದ ನಿದ್ದೆಯ ಮಂಪರಿನ ನನಗೆ ಗಿಡಗಳು ಶಾಲೆಗೆ ಬರುವ ಅಪರಿಚಿತನನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯ-ಸಂತೋಷಗಳಿಂದ ಕಾಣುವ ಪಾಠದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೆ ಕಂಡವು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಹ್ಲಾದವಾಯ್ತು.

ನೀರುಣಿಸುವುದೋ ಹೂವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದೋ ಎಂಬ ಯೋಚನೆ ಬಂದಿತು. ಅದರ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ನಂತರ ಅವುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯೋಣವೆಂದು ನೀರನ್ನು ಕೊಳವೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಂಡಕ್ಕೂ ಬಿಡುತ್ತ ಬಂದೆ. ಆ ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಆರಿ ಮಣ್ಣು ಒಣಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ಹಸಿವಾದವನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿ ಎಲೆಯಿಂದ ಖಾಲಿಯಾಗುವ ಊಟದ ಹಾಗೆ ನೀರೆಲ್ಲವೂ ಇಂಗುತ್ತ ಹೋಯ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೂ ಕೆಲಸದ ಕಗ್ಗಂಟಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹೋಗಿದ್ದ ನನಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಡಿತು.

ತನ್ನ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಲಕ್ಷಣ. ಒಂದೇ ಜೀವಕೋಶದ ಅಮೀಬಾದಿಂದ ಹಲವು ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ತೂಗುವ ತಿಮಿಂಗಿಲದ ವರೆಗೂ ಇದೇ ಸಾಮಾನ್ಯದ ಅಂಶ. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದಾಗುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲವೇ? ಹೂಗಳು ತಮ್ಮ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ದಳಗಳಿಂದ ಚಿಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತನ್ನ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ? ಇದೇ ಹೂವು ಹಣ್ಣೂ ಆಗಿ ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ದೂರ ಹರಡಿ ತನ್ನ ಸಂತಾನದ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲವೇ?

ಈ ಯೋಚನೆಗಳ ನಡುವೆ ಹೂವನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಸರದಿ ಬಂದಿತು. ಪೂಜೆಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಹೂವನ್ನುಪಯೋಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಅಂದು ಗಿಡದ ಮೇಲೆ ನಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಹೂವನ್ನು ನಮ್ಮ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಕೊಯ್ಯುವುದು ನನಗೆ ಅಷ್ಟು ಹಿತವೆನಿಸಲಿಲ್ಲ. ದೇವರು ನಿತ್ಯತೃಪ್ತನು. ನಮ್ಮ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುತ್ತೇವೆ ಅನ್ನುವುದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವೇ ಸರಿ. ಅಂಥ ದೇವನ ಪೂಜೆಗೆ ಅವನದೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಹೂವನ್ನು ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಆದ ನಾವು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಒಂದು ರೀತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಕಂಡರೂ ("ಕೆರೆಯ ನೀರನು ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ") ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ಅನ್ನಿಸದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೂವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣವೇನಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಿರ್ಜೀವಕುಸುಮಗಳಿಂದ ನಾವು ದೇವರ ಪ್ರತೀಕವನ್ನೋ ಮನೆಯನ್ನೋ ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯೊಬ್ಬಳ ಕೃಷ್ಣಕಬರಿಯನ್ನೋ ಅಥವಾ ನಿರ್ಜೀವವೇ ಆದ ಗತಪ್ರಾಣವಾದ ದೇಹವನ್ನೋ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಎಂಥ ವಿಪರ್ಯಾಸ!

ಆ ಹೂಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲವೇ? ನಮ್ಮ ನಯನಮನೋಹರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇವಿರುವುದು?

ಯಜ್ಞಗಳ ನೆನಪು ಬರದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲೂ ಹಿಂದೆ ಪಶುವಧೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಯಜ್ಞಪಶುವು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೆಂದು ಋತ್ವಿಜರ ನಂಬಿಕೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹೂವಿನ ಕೃತಕೃತ್ಯತೆ ದೇವರ ಪ್ರತೀಕದ ಸ್ಪರ್ಶಾಲಂಕಾರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದೆಂದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲವೇ? ಹೂವು ದೇವರನ್ನು ಸೇರಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ಪುಣ್ಯವೆಂದು, ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದಂಥ ಎಲ್ಲ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿಯೇ ನಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಂತನೆ. ನಮ್ಮಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡಲಾಗದ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೀರಿದ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಯುದ್ಧವೂ ಪೂಜೆಯಲ್ಲವೆ? ಅಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಡುವ ದೈವ ಅವರವರ ದೇಶ/ಮತ ಅಥವಾ ಆ ಯುದ್ಧಗಳ ಧುರೀಣರ ಅಹಂಕಾರ. ಪೂಜೆಯ ಹೂಗಳೋ ಯುದ್ಧಮಾಡುವ ಸೈನಿಕರು. ಒಂದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೆಂದರೆ ಗೆದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಸಂದ ಹಾಗಾಗುವುದು. ಇಲ್ಲವೆಂದರೆ ಯುದ್ಧವೆಂಬ ಪೂಜೆ ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿಬಿಡುವುದು. ನಿತ್ಯದ ಪೂಜೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಆ ದಿನ ಮಾತ್ರ ದೇವರ ಮೇಲೆ ಹೂವಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಪವಿತ್ರ ಹೂಗಳು ನಾಳಿನ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವಾಗಿ, ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದರೂ, ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕಾದುವು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲವೆ?

ಹೀಗೆ ಸಾಗಿದ ಯೋಚನೆಯ ಯಾನಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆಯ ತಡೆ ಸಿಕ್ಕಿತು - ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮನೆಯವರ ಕೂಗು ಬಂದಿತ್ತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಗೆದು ಸರಸರನೆ ನಡೆದೆ.

ವಿ. ಸೂ - ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೊಸ ೨೦೦೮ರ ಶುಭಾಶಯಗಳು. ಕೆಲಸ ಹೆಚ್ಚು. ಬರೆಯಲು ಸಮಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಮೇಲಿನ ಬರಹದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದಿದೆ. ಈಗ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲು ಸಮಯ ಬಂದಿತು. ಕೆಲಸದ ಮಾತನ್ನು ಬಿಡಿ - ಎಂದಿನಂತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇದೆ :)

Ready for a tough lesson?

2007-12-17T22:29:00.001-08:00

Water turns poison in Punjab villages-Chandigarh-Cities-The Times of India

This makes for sad reading. Really sad reading. The health of the people of several villages is on the line here because of industrial waste dumped into the drain which has now leaked into the ground water supply. I have heard of similar cases in northern Karnataka also.

We haven't done an analysis like this in Bangalore. If we do, we will most likely find similar heavy metal concentrations in the ground water here also. New water purifiers that remove the heavy metal content from water have come out. But these are expensive and who knows what by-products they generate?

The callousness towards our own lives shown by scant regard for the environment never ceases to amaze me. People, you are digging the graves of your own grand children by greedily grabbing whatever resource is left!

In Bangalore, I am appalled at the way ground water gets carted away in multiple tankers. I know of a case where 50 tankfuls of water (probably 50-100,000 litres) are pumped out every day. The residents of that locality were clueless in the beginning. Now, their borewells are dry! The borewell just became deeper! This also increases the chances of heavy metals entering drinking water.

Whenever I mentioned rain water harvesting, I used to be met with laughs and derisive smiles from the know-alls. I was an idealist in their eyes. And my own family is split on the extent of doing it. Some feel that there is no need to be alarmed at these media items. Though RWH is mandated in Bangalore, I don't see many people doing it out of need. They try to just be compliant. Of course, even that helps!

So, should I be an optimist or pessimist in these matters?

The media have always been alarmist on these matters. They like to scream "The end is nigh" at the top of their voices every time they print something. And they have done so ever since man learnt how to communicate. So is it any different this time? When they say the Himalayan glaciers will disappear in 50 years, are they being serious? Scientists themselves are mixed on this.

However, having seen the quality of air deteriorate in the past ten years and all the tanks and borewells actually go dry, we can all safely say that the environment has not been paid the same importance as it is entitled to.

I sometimes feel (in spite of being a human myself) that Nature should teach all of us such a hard lesson that will never be forgotten for thousands of years. I dread the lesson, but as we say in Kannada "daDDanige doNNe peTTu" (A stick-blow for the fool), so let us all not be fools. Let us learn from our mistakes and thus hopefully avoid Nature's harsh lesson.

To end on a lighter note (paraphrasing a cliched email signature) - this blog is coming to you via recycled electrons.

Burn Bangalore, Burn IT - says Dr CNR Rao

2007-12-10T09:30:00.001-08:00

'If IT Is Going To Take Away Our Values, Burn Bangalore, Burn IT' : outlookindia.com

If you read this spirited statement from Dr. CNR Rao, celebrated scientist and educationist, you would either completely agree with him or disagree with him. As a born and raised Bangalorean, I agree sadly to what he says in this piece, in spite of my having benefited from the IT Boom.

Bangalore is not what it was ten years ago; let's not even talk about the city twenty years ago. I undergo the ordeal of a three hour commute every day and it is quite often that I recall those days when I could have made the same trip in a public bus in half the time before.

Malleswaram is an area that has been close to my heart. Having spent north of ten years studying in the schools and colleges of that area, it still evokes warm nostalgic feelings in me. But unfortunately, Malleswaram has become that place "where fools rush in and angels fear to tread". Gone are those lazy afternoon strolls and quite empty streets that were the norm even fifteen years ago. Not one road is spared from the angry honk of a driver that wants to get someplace. Old palatial homes have made way to high rises. Culture is dying a slow death and consumerism has already raised its ugly head. Can we not see a happy balance?

Kannada is already gone. If you speak in Kannada, you are seen either as a hero (as no other dared to speak in Kannada) or as a loser local. I make it a point to talk in Kannada everywhere. English (a pretty bad strain of it, to add) is heard almost everywhere. Che, hEgiddiddu hEgAgide!

The other important point that he brings up as a scientist is the lure of the IT profession. Several intelligent children are all starry eyed when it comes to the mention of a "Software Engineer". I did an informal survey once ; I asked a bunch of children what they wanted to be when they grew up. Barring a couple, the answer was frighteningly uniform - "Software Engineer". My only grouse is that they don't want to be software engineers for love of the profession but they crave to be so for the sheer love of lucre. As a result, what could have been a great brain theorizing and experimenting on the difficult problems of basic science, becomes ready to be a code jockey. I am really really sorry to use this phrase as I am belittling a fantastic job profile - there is tremendous joy in coding. But the love for anything but money is gone. If the IT profession takes some kind of a correction where salaries come closer to the ground, I wonder if all these kids would be as eager then.

It is because of this that whenever I hear a child say that he/she wants to be a teacher/lawyer/scientist/pilot/policeman (anything other than SW engineer), I grin from side to side and heartily congratulate the child and his/her parents.

Will a return to basics solve Bangalore's woes?

Indological Provocations - a new scholarly blog

2007-11-07T00:44:00.001-08:00

Indological Provocations

Just came across this wonderful blog of Prof. Arvind Sharma of McGill University, Canada. His posts are well-researched, crisp and very informative.

Read it when you have the time. For example - Is Sanskrit a Brahmanical Language?

Who do you believe?

2007-11-06T23:53:00.001-08:00

We had the Tehelka sting operation a few days ago that apparently "proved" the complicity of Narendra Modi's government in the 2002 Gujarat riots. You can find posts about it here and here. The posts pointed to by the links in the previous sentence take Tehelka's sting to be true. I too was much disturbed on seeing statements from some violent people "stung" by Tehelka. And though I don't like Tehelka for their generally sensationalist stance, this story seemed to hard not believe in.

And now, you have several people doubting the "expose". You can look for the basis of the doubt with some relevant links here and here.

Each side has plenty of points to prove its case. Now the question is - who do you believe? In other words, what is the truth? I, for one, am stumped.

I feel that the English media in India are unscrupulous mercenary agents, pandering sometimes to even anti-India interests. But the freedom of media is important for any democracy. How can anybody guarantee this precious freedom without the people themselves being informed? And how can people get informed without significant help from the media? People watch channels of their choice which will continue to feed their viewers what the channels feel fit to telecast. And this will lead to groups of people completely at loggerheads with each other as they feel that their take on any incident is the "right" one and the "other" side simply doesn't "know".

Imagine the leftists - smiling knowing condescending smiles at the great unwashed brute "rightists" and seeing them as animals. At the same time, imagine people from say, the sangh-parivar glaring at leftists, seeing them as traitors that have no respect for the country's Hindu traditions and as a group of trouble-makers that wants everybody to stay in poverty for their selfish political gains. Think of any two such groups. The disagreement between them is just too much for any reconciliation. It is as if these people came from enemy countries.

Can there be a middle ground at all?

vaidyo nArAyaNo hariH !

2007-11-06T22:51:00.001-08:00

There is a popular shloka in Samskrita which has been taught to children for a long time now. This is supposed to be recited just before taking any medicine. It goes as follows -

"sharIre jharjharIbhUte vyAdhigraste kalevare |
auShadhaM jAhnavItoyaM vaidyo nArAyaNo hariH ||"

"When the sharIra (body) is suffering and the body is beset with disease, medicine is like the sacred water of the Ganga and the doctor is nArAyaNa Himself".

Another reading would be to consider water of the gangA itself as medicine and nArAyaNa Himself as the doctor. The interesting word here is also "hariH" - hari means some one who destroys. In this case it would mean that nArAyaNa is destroying disease.

Also, the word "sharIra" comes from "shIryate iti sharIraM" - which means it is bound to be destroyed. That understanding is also implicitly conveyed in the shloka - even if one takes enough medicine, the body is eventually something that will decay and get destroyed. With this meaning, nArAyaNa would be apt as He is the protector in the Hindu Trinity - he is protecting the sharIra - something that will decay in the course of time.

As a child (and even now as an adult), I have recited this verse almost involuntarily before taking any medicine. Not once did I think of its meaning then, but now as I grow older, such meanings become seen, not with any effort on my part, but automatically.

Doctors have not always been treated on par with Hari. They have been seen as Yama's cohorts also! There are umpteen subhAShitas which talk about these.But this post is more sympathetic to doctors.

It is not that I have not been to hospitals before - but I was never as close to an action packed emergency room till now. This was a couple of days ago when my uncle was admitted to a hospital. We took him to the emergency room (quite a small one for this hospital's name) which was already full. A child that was lying on the bed in the room was asked to go to another room to accommodate my uncle.

When treatment commenced for my uncle, a group of people barged in with a semi-conscious person on a stretcher. And since the new entrant was more spectacularly (sorry for the seemingly insensitive word - but it was really that - with a lot of curious onlookers craning their necks) sick, my uncle was asked to sit out and wait. My uncle was in a serious condition but his external appearance belied it. Once the rush subsided, my uncle was treated.

In the middle of all this was a doctor patiently negotiating with agitated acquaintances of the patient. He had to make quick decisions on whom to take in and whom to be asked to wait. There was only one doctor as opposed to the ER team we're used to seeing on TV shows. He directed the nurses/para-medics with the elan of a conductor in a symphony while never getting flustered even a bit. Prescriptions came out of his mouth with certainty as did soothing words with grace. Even as I was concerned about my uncle's health, I could not but gaze in awe at the doctor's concern and presence of mind.

For non-medical folks like me, spending an hour or a day in a hospital is torture. But for doctors and nurses this is their life. And, while it is their job, I have great appreciation for them as they have stepped up and chosen these noble professions. And while I do not deny the exploitative nature of a few bad apples in the profession, none can deny that it is indeed a life saving profession.

The other amazing thing is that doctors are not omniscient! With their vast, but limited knowledge, doctors try to play God knowing fully well that they are nowhere close. The "playing God" is mainly to instill confidence and courage in the patients themselves and their anxious relatives. I've seen good doctors maintain a confident body language with words that uplift. A good pat on the back with a warm smile from the doctor does wonders to the patient's mindset.

This amazing profession has unfortunately not been receiving commensurate financial benefits. Why, a driver for a car rental makes more money than some new doctors! And the less said about software engineers (I too am guilty of being one) vis-a-vis doctors, the better.

Good doctors are still hard to come by. People of the older generation used to talk about the "kai-guNa" (the efficacy of a doctor which is orthogonal to the years of experience or the advanced degrees a doctor might have) of a doctor. That is still valid, in my opinion. Some of these might be just heredity and some of these might be acquired. But after seeing doctors and nurses work, I just felt a new sense of appreciation for what they do.

"vaidyo nArAyaNo hariH" - indeed. I fully agree with whoever wrote this verse.

PS: Some good "doctor" books - Ian McEwan's Saturday and Atul Gawande's "Complications" and "Better".

ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕುರಿತ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು

2007-11-02T04:40:00.001-07:00

ನಿನ್ನೆ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ. ಕರ್ನಾಟಕ ಅಥವಾ ಕರ್ಣಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣವಾದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಉತ್ಸವವಿದು. ಕರುನಾಡಿನ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಕಸ್ತೂರಿಯ ಕಂಪನ್ನು ಸೂಸುವ ಕನ್ನಡನುಡಿ. ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಬರೆಹವಿದ್ದರೆ ನಾಡಹಬ್ಬವನ್ನು ಚೆನ್ನಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುವುದೆಂದು ಬಗೆದು ಇದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತ-ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷಾಧಾತುಗಳ ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣವೆಂದು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕರೆಯಬಹುದಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಮಿಶ್ರಣದಾಚೆಯ ಮಹತ್ತ್ವವಿದೆ. ಸೋಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರಿನ್ ಗಳ ಕೂಡಿಕೆಯಿಂದಾದ ಉಪ್ಪು ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಗುಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅದರದೇ ಸೊಗಡಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ಮೂಲಧಾತುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡವೂ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಮನಗಾಣಬೇಕು.

ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾವ್ಯಪರಂಪರೆಯಿದೆ, ವ್ಯಾಕರಣಪರಂಪರೆಯಿದೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸದೆ ಈ ವಾರದ ಸುಧಾ ಪತ್ರಿಕೆಯೆಡೆ ಓದುಗರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ ಎಂಬ ಲೇಖಕರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಕನ್ನಡ ಈ ದಿನ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅನೇಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕನ್ನಡನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದವರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಲಿಯದಿರುವುದರಿಂದ; ಅದರಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಭಾಷೆಯ ಜನಶಕ್ತಿ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕನ್ನಡಿಗರೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಜಾಗತೀಕರಣ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿ "ಎಲ್ಲಾ ಒ.ಕೆ. ಕನ್ನಡ ಯಾಕೆ?" ಎಂದು ಕೇಳುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಆರ್ಥಿಕಶಕ್ತಿ ತಾಯಿತಂದೆಯರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕನ್ನಡಮಾಧ್ಯಮಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸದಿರುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಓದುವವರು ತೀರ ನಿರ್ಗತಿಕರೇ ಆಗಿರುವ ಸಂಭಾವನೆ ಹೆಚ್ಚು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತ ಬಡತನದಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ತೀರ ತಿಳಿಯದವರೋ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ಸ್ವದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನುಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಧ್ಯದ ಹಲವರಿಗೆ "ಸಂಸ್ಕೃತಿ? ಹಾಗೆಂದರೇನು? ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಿಟ್ಟು, ಬಟ್ಟೆಗ ಜೀನಿದ್ದರೆ ಸಾಲದೆ?" ಎಂದು ಕೇಳುವವರೇ! ಎಮ್.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋರಮಂಗಲದ ಮಾಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಫಲಕಗಳಿರುವುದು ಕನ್ನಡದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳೆಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಲವರ ಕಲ್ಲುತೂರಾಟದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರ. ಆ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡವೇನೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲು ವಿಷಾದವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡದ ದೊಡ್ಡ ಕೊರತೆಯೇನೆಂದರೆ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಾಡು-ನುಡಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಅಭಿಮಾನ. ನಾವು ತೀರ ಅಭಿಮಾನಶೂನ್ಯರು. ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನವಿದ್ದರೆ ತಾನೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು; ಹೊರಗಿನ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳು ಕನ್ನಡದೊಡನೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆರೆತಿವೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಮ್ಮನ ಬದಲಾಗಿ ಮದರ್, ಅಪ್ಪನ ಬದಲಾಗಿ ಫಾದರ್ - ತೀರ ಹತ್ತಿರದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೂ ನಾವು ಬಿಟ್ಟರೆ ನಮ್ಮ ನುಡಿ ಕನ್ನಡವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? "ಉ" ಕಾರ ಸೇರಿಸಿಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಕನ್ನಡವೇ? "ನಮ್ ಫಾದರ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಿಕ್ ಆಗಿದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ನಮ್ಮ ಬ್ರದರ್ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹತ್ರ ಡ್ರಾಪ್ ಮಾಡಲು ಹೋಗಿದಾರೆ" - ಈ ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ, ನಮ್ಮನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೀಡುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದೇ ಖೇದದ ಸಂಗತಿ. ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ದೂರದರ್ಶನವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾನುಲಿ (ಎಂಥ ಸೊಗಸಾದ ಶಬ್ದ!) ಯ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕನ್ನಡ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ, ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಜನರ ಓದಿನ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಬಗೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಸಶಕ್ತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾದ ಇವು ಭಾಷೆಯನ್ನುಳಿಸುವ ರೀತಿಯೆಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡನುಡಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ಮಾದರಿಗಳಾಗಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ನುಡಿಯ ಶೈಥಿಲ್ಯ ಕಾಣದೇ ಹೋದರೂ ಸಾಹಿತ್ಯ-ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಶುದ್ಧಸಾಹಿತ್ಯ ನಮ್ಮಲ್ಲೀಚೆಗೆ ಕಡಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಮನಗಾಣದಿರುವವರೇ ಹಲವರು. ಶುದ್ಧಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಸಿರುವವರು ಹಳೆಯಕಾಲದವರಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾಷೆ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಉಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಚಾರವೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಹಲವರಿಗೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಸುದೂರರಿಗೆ ಇದರ ಗಂಧವೇ ಇಲ್ಲ.

ಅಭಿಮಾನರಾಹಿತ್ಯ ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನದ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಕೊನೆಯಾದರೆ, ದುರಭಿಮಾನ ಇನ್ನೊಂದು ಕೊನೆ. "ತಮಿಳು ತಲೆಗಳ ನಡುವೆ" ಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕನ್ನಡಿಗರು ಸದ್ಯ ತಮಿಳರ ರೀತಿ ದುರಭಿಮಾನಿಗಳಲ್ಲವಲ್ಲ ಎಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ನಿಟ್ಟುಸಿರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನನ್ನ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ. ಈಚೆಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು "ಕಟ್ಟಾ" ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಉದ್ಧಾರ ಕನ್ನಡೇತರ ವಿಷಯಗಳ ಹಗೆಯಿಂದಲೇ ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಹಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಬೇರೆಯ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಉಪಕೃತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ತಥ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರೂ ಹಲುಬುವವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಒಪ್ಪುವವರೂ ಆ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕನ್ನಡದಿಂದ ಕಿತ್ತು ಹಾಕಬೇಕೆಂಬ ಹುನ್ನಾರದಲ್ಲಿರುವವರು. ಅಚ್ಚಗನ್ನಡದ ಪ್ರವರ್ತಕರಿವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ಭಾಷೆ" ಎಂದರೆ ಇಂಥವರಿಗೆ ಮೈಲಿಗೆ. ಉಲಿ ಅಥವಾ ನುಡಿಯೆನ್ನಬೇಕು. ಧನ್ಯವಾದವೆನ್ನದೆ "ನನ್ನಿ" (ತಮಿಳಿನ ನನ್ರಿಯ ಹಾಗೆ)ಯೆನ್ನಬೇಕು. ಒಂದು ಶಬ್ದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅದರ ತದ್ಭವವನ್ನಾದರೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು - "ಹೊತ್ತಿಗೆ"ಯೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕೇ ಹೊರತು "ಪುಸ್ತಕ"ವೆಂದಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ವೀರವ್ರತಿಗಳಿವರು. ಆದರೆ "ಇಂಜಿನಿಯರು" ಎಂದೆನ್ನಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅದರದೇ ವಿಜ್ಞಾನವಿರಬೇಕು, "ನಾನು ಮೊದಲು ಕನ್ನಡಿಗ, ಆಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ" ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳು ಈ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ "ತಮಿಳು-ದುರಭಿಮಾನ"ವೇ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದುವು. ನಮ್ಮ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಕಡೆಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿತು. ಕನ್ನಡವನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇವರ ಧೋರಣೆ ಶ್ಲಾಘನೀಯವೇ ಆದರೂ ಇವರ ದ್ವೇಷ-ಪೂರ್ಣ-ಆಗ್ರಹ ಸರಿಯೇ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆ. ನುಡಿಯೊಲುಮೆಯಿಂದ ನುಡಿಗಳನ್ನುಲಿಯಬೇಕೇ ಹೊರತು ಬೇರೆಯದರ ಹಗೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಭಾಷೆಯ ಜೊತೆ ಜಾತಿ-ಧರ್ಮ-ಸಮಾಜವಾದಗಳ ಸಂಕರವನ್ನು ಇವರು ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಮಾಡಿರುವಂತಿದೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಇವರು ನೆನಪಿಡಬೇಕು.ಭಾಷೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ಕಾಲ ನಡೆದ ಹಾಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಠಾತ್ತನೆ ಚುನಾವಣೆ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲ. ಈ ಗಣದ ಆ ಬಣದ ಕನ್ನಡವೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬರದಂತೂ ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ಚುನಾವಣೆ ಮಾಡಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದೆಂಬ ಗಟ್ಟಿ ನಿಲುವು. ಜನರ ಚುನಾವಣೆಯ ತೀರ್ಪು ಭಾಷೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಕರಣವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇವರ ಅಂಬೋಣ. ಇದು ನಾನೊಪ್ಪದ ಮಾತು. ಒಂದನೆಯ ತರಗತಿಯ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆದು - ನಿಮಗೆ ಗಣಿತದ ವಿಷಯ ಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ಕೇಳಿದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಗಣಿತ ಬೇಡವೆಂದೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗಣಿತ ಆ ಒಂದನೆಯ ತರಗತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇಡವೆಂದೇ? ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಈಗಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅನರ್ಥ ಇವರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೇ? ಸಂಸ್ಕೃತ-ವ್ಯಾಕರಣ ಬೇಡವೇ ಬೇಡ, ಕೇಶಿರಾಜನ ಶಬ್ದಮಣಿದರ್ಪಣವೂ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಜಾಡನ್ನನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಬೇಡ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಗೊಡ್ಡು, ಅವರನ್ನನುಸರಿಸುವರು ಪ್ರತಿಗಾಮಿಗಳು ಎಂದೆಲ್ಲ ವಾದ ಇವರಂಥ ಕೆಲವರದು. "ವೈಯುಕ್ತಿಕ", "ಇಂತಿ", "ಅಂತಃಶಿಸ್ತೀಯ","ಆಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ" - ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಶಬ್ದಗಳು ವ್ಯಾಕರಣ-ರೀತ್ಯಾ ತಪ್ಪಾದರೂ ಕೆಲವು ಜನರು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಸರಿ ಎನ್ನುವ ಹಠ ಅವರದು. ನನ್ನ ಉತ್ತರ : ಜನಸಮುದಾಯ ಭಾಷೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೂ ಅದು ಹಠಾತ್ತನೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲಮಾನವನ್ನೂ ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗೂ ಕಳೆಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೇ ಹೋಗಿ ಕಳೆಯೇ ಬೆಳೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಏಕಾಏಕಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಬೆಳೆದವರು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕಳೆಯನ್ನೇ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ ಆಗಬಹುದೋ ಏನೋ!

ಸಂಸ್ಕೃತದ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ-ಪಾಣಿನಿಯು ಮಾಡಿದ್ದು. ಈತ ತನ್ನ ಕಾಲದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸೂತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿ ಸಂಸ್ಕೃತ-ವಾಙ್ಮಯಕ್ಕೆ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಗೈದಿದ್ದಾನೆ. ಭಾಷೆಯ ಸಾಧ್ವಸಾಧುತನಗಳನ್ನು ಇದಮಿತ್ಥಮ್ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಬಲ್ಲುದು ಈತನ ವ್ಯಾಕರಣ. ಈ ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬದ್ಧವಾದದ್ದರಿಂದಲೇ ನಮಗೆ ಈಗಲೂ ಕಾಲಿದಾಸನ, ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ, ವ್ಯಾಸರ ವಚನಗಳು ಅರ್ಥವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಇದನ್ನು "ನಿಂತ ನೀರು" ಎಂದು ಕರೆಯುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಆ ನಿಂತ ನೀರು ಕೊಳವಲ್ಲ, ಅಗಾಧ-ಸಮುದ್ರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಅನಂತ-ನೂತನ-ಶಬ್ದೋತ್ಪಾದನದ ಅಂತಃಶಕ್ತಿಯಿದೆ. ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯ ನೆರವನ್ನು ಕೋರದೆ ಹೊಸ ಪದವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಬಹುದು. ಇರಲಿ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಮೇಲೆ ಮಾತಾಡೋಣ. ಗೀರ್ವಾಣಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕನ್ನಡಿಗರು ಪಂಡಿತರಾಗಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ಥೂಲವಾದ ಅರಿವನ್ನಾದರೂ ಕನ್ನಡಿಗರಾದ ನಾವು ಪಡೆಯಬೇಕು. ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವ ಭಾಷೆಯೆಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅದರ ಮಹತ್ತ್ವ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ - "ಶಂಕರ" ಮತ್ತು "ರುದ್ರ" ಇವೆರಡೂ ಪದಗಳು ಶಿವನ ಪರ್ಯಾಯಶಬ್ದಗಳಾದರೂ ಶಂಕರನೆಂದರೆ ಮಂಗಲವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವವನು, ರುದ್ರನೆಂದರೆ - "ಹೋ ಎಂದು ಅಳುವವನು, ಲಯಕರ್ತಾ" ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾದಾಗ ಅದರ ಅರ್ಥವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಡೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿರಬೇಕೆಂಬುದಷ್ಟೆ ನನ್ನ ವಿಚಾರ. ಅಷ್ಟಕ್ಕೆಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಕಲಿತರೆ ತಪ್ಪೇನಿಲ್ಲವಲ್ಲ? ಸಂಸ್ಕೃತಶಬ್ದಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಆ ಭಾಷೆಯ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತರುವುದು ಸರಿಯೋ ತಪ್ಪೋ? ಈಗ, ಫ್ರೆಂಚಿನ "Bourgeois" ಅನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲದ ಮೂಲಕ ತಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಬೂರ್ಝುವಾ ಅಂದೆವೋ ಅಥವಾ ಬೌರ್ಜಿಯಾಯಿಸ್ ಎಂದೆವೋ? ನೀವೇ ಯೋಚಿಸಿ ನೋಡಿ. ಇದನ್ನೇ ಸಂಸ್ಕೃತಮೂಲದ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಆಶಯ. "ಜ್ಞಾನ"ವನ್ನು ಗ್ನಾನವೆಂದು ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಹುದೇ ಹೊರತು ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಬಂದಾಗ ಕೃತಜ್ಞತೆ-ಕೃತಘ್ನತೆಗಳಿಗೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದೇ ಹೋಗಿ ಕೃತಗ್ನತೆ ಆಗಬಹುದು - ಇಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ, ಅಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ! ಸಂಸ್ಕೃತ-ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರು ಆದ್ಯಂತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದೇನೂ ನನ್ನ ಧೋರಣೆಯಲ್ಲ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ-ಭೂಯಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಧೋರಣೆಯೂ ನನ್ನದಲ್ಲ. ಈಗ್ಗೆ ಐವತ್ತು-ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಹದವಿದೆ. ಈಗಲೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗಳ ಭಾಷೆ ಆ ಹದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರತೀಕ (ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ). ಅಲ್ಲೋ ಇಲ್ಲೋ ತಪ್ಪು ಬಂದರೆ ವ್ಯಾಕರಣದ ದುರ್ಬೀನಿನಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದೂ ಅಲ್ಲ. ಶಬ್ದಗಳ ಸಾಧುತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಬುದ್ಧಿಯ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆಯಿರಲಿ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲು ಬಯಸುವೆ. ವಸ್ತುತಃ ಹಲವು ಸಾಹಿತಿಗಳ ಭಾಷೆ ನೋಡಿದಾಗ ಹದದಿಂದಲೇ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯನಿರ್ಮಾಣಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ.

ಸಂಸ್ಕೃತಾಂಗ್ಲಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವೆರಡನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. "ಎರಡೂ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಪರಕೀಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವೆರಡೂ ತ್ಯಾಜ್ಯ" ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ಅವಿವೇಕ. ಏಕೆಂದರೆ ಆಂಗ್ಲವಿಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತವಿಲ್ಲದೆ ಕನ್ನಡಸಾಹಿತ್ಯ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಂಡಯ್ಯ ಬರೆದ ಅಚ್ಚಗನ್ನಡಗಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಪಡೆದ ಕನ್ನಡೀಕರಿಸಿದ ಶಬ್ದಗಳೇ ಇದ್ದುವು. ಹಿಂದೆಯೇ ಬರೆದ ಹಾಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಶಬ್ದಗಳ ಹಿತ-ಮಿತವಾದ ಬಳಕೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಪಿತಾಶ್ರೀ ಅಥವಾ ಮಾತ್ರೃಶ್ರೀ ಎಂದು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುವುದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವೇ ಬಿಡಿ. ತೆಲುಗಿನ ಹಾಗೆ ಅತಿ ಮಾಡಬಾರದು. ತಮಿಳಿನ ಹಾಗೆ ತೊರೆಯಲೂ ಬಾರದು. ಆದರೂ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಅವೆಷ್ಟೋ ಸಂಸ್ಕೃತಶಬ್ದಗಳಿವೆ. ಅವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲ ಅನಿಷ್ಟಗಳಿಗೂ ಶನೈಶ್ಚರ ಮೂಲವೆಂಬಂತೆ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ದೂರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದೇಕೆಂದರೆ ಜಾತಿ ರಾಜಕಾರಣ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನುಸುಳುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಭಾಷೆಯ ಒಳಿತಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ.

ಕೆಲವರು ಆಡುಗನ್ನಡಕ್ಕೇ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಕನ್ನಡಕ್ಕಿಂಥ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಆಡುಗನ್ನಡಕ್ಕೂ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕನ್ನಡಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಅಂತರಜಾಲದ ಬ್ಲ್ಗಾಗುಗಳ ಕನ್ನಡವೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಎರಡನೆಯ ಬಗೆಯದೇ. ಆಡುಗನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮಣೆಹಾಕಿದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ನಮ್ಮ ಶಬ್ದಭಂಡಾರ ಕುಸಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಏನುಳಿಯುತ್ತದೆ? ಹಳಗನ್ನಡದ ಎಷ್ಟೋ ಶಬ್ದಗಳು ಈಗ ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ. ಅದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯೇ ಬಡವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ತುಳು-ಕೊಡವ ಭಾಷೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಕನ್ನಡದ್ದಾಗಬಾರದು ಎಂದು ನನ್ನ ಆಶಯ.

ಪಂಪ-ರನ್ನ-ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ-ವಚನಕಾರ-ದಾಸರ ಕನ್ನಡ ನಮಗೆ ಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಮಗೆ ಬೇಕು. ಆಡುಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಗಮನಿಸಿ ಗ್ರಾಂಥಿಕಭಾಷೆಯನ್ನು ಎಣಿಸದೇ ಹೋದರೆ ಅನರ್ಥವಾದೀತು. ಒಂದು ಭಾಷೆ ಏಕೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ? ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂವಹನೆಗೆ. ಇದರದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ ಭಾವನಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ದೈನಂದಿನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಆಡುಭಾಷೆ ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಶಬ್ದಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಮೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆಡುನುಡಿಗೂ ಮತ್ತೊಂದರ ಆಡುನುಡಿಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆಡುನುಡಿಯನ್ನು ಇದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆದ್ದರಿಂದ ಕಷ್ಟ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಕರಣ ಮಾಡಿದರೂ ನಿತ್ಯ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಕಾನೂನು ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಆ ಕನ್ನಡ ಗ್ರಾಂಥಿಕವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೇ? ಜೊತೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕಾನೂನು ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುಭಾಷೆಯೇ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಆಮೇಲೆ ರಸಾನಂದ ಕೊಡುವ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ? ಕನ್ನಡದ ಅಪಾರಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಆಡುಗನ್ನಡವಷ್ಟೇ ಸಾಲದು. ಕನ್ನಡವೆಂದರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಿಂಥ ಹೆಚ್ಚಿನದು. ಆಡುಗನ್ನಡವನ್ನೇ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವವರು ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಲೇಬೇಕು.

"ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನದ ಆರು ಕುರುಡರು" ಎಂಬ ಪದ್ಯ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡ ಅಲ್ಲಿನ ಆನೆಯಿದ್ದ ಹಾಗೆ. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ತಮಗೆ ಕಂಡದ್ದೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು ಹಾಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅರೆಕುರುಡನೆಂದು ತಿಳಿದೇ ಇದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಒಂದೇ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುವ ಬೇರೆಯವರೂ ಇದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ದೃಷ್ಟಿಗಳ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧ್ಯವೋ ಏನೋ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕುರುಡರೊಬ್ಬರು ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಅರೆಕುರುಡನೆಂದು ಜರೆಯುವುದೇ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಬೈಗುಳಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬೈಯುವುದರಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕನ್ನಡ-ನಾಡಹಬ್ಬದ ಶುಭಾಶಯಗಳು.

|| ಸಿರಿಗನ್ನಡಂ ಗೆಲ್ಗೆ ||

Dravid dropped from the ODI side

2007-10-27T20:21:00.001-07:00

Cricinfo - Part of a method or plain madness?

I didn't know what to make of Dravid's resignation from captaincy. He had done well in England in the Test and ODI series and suddenly decided to resign.

And from there, it has been downhill. We knew the seniors weren't picked for the T20 World cup. But during the ODI series against Australia, Dravid didn't do well at all.

As a pure performance issue, (avg 8.88 from 10 games), Dravid needed to know that he wasn't doing well enough to stay in the team. And they've let him know.

Dravid - once captain of a team that held the aspirations of a billion odd people, and a couple of months later, not even in the team. What a fall has it been from the peak of achievement!

I somehow think that he was pushed...

ಸಾಈ-ಶಿವಾಜಿಯರ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ - ಭಾಗ ೨

2007-10-25T22:46:00.001-07:00

ಕಳೆದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಂಗನಾಪುರದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆವು.

ಶನಿಶಿಂಗನಾಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತೂವರೆ ಘಂಟೆ. ಶನೈಶ್ಚರನ ದೇವಾಲಯವೇ ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿಲುಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು. ಒಂದು ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯ ಹಳೆಯದಾದಷ್ಟೂ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಇದು ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದೇ ನನ್ನ ಭಾವನೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆಯೋ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು; ಆಗ ಆ ಕುತೂಹಲ ಕೂಡ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಗಾಡಿಯಿಂದ ಇಳಿದ ಕ್ಷಣ ನಮಗೆ ಕಂಡವರು ಕಾವಿ ಬಣ್ಣದ ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆಯನುಟ್ಟ ಹಲವು ಪುರುಷಭಕ್ತರು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದ ಕಾವಿಬಟ್ಟೆಯನ್ನುಟ್ಟು ಅಲ್ಲೇ ನಲ್ಲಿಯಿಂದ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುವ ನೀರಲ್ಲಿ ಮೀಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಹೋದಾಗ ಮೈ ಸ್ವಲ್ಪ ಒದ್ದೆಯಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪದ್ಧತಿ. ಒದ್ದೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನುಟ್ಟು ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ - ಶನೈಶ್ಚರನ ಮೂರ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು. ಈ ಎಣ್ಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂದು ತಮಾಷೆ. ಒಬ್ಬರಿಗೆ "ಶನಿಕಾಟ" ಹೆಚ್ಚಿದಷ್ಟೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ೫ ಲೀಟರಿನ ಎಣ್ಣೆಯ ಡಬ್ಬವನ್ನು ಒಯ್ದದ್ದನ್ನು ನಾನೇ ನೋಡಿದೆ.

ನಮ್ಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಚಾಲಕ ಈ ದೇವರಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ನೀವು ಒದ್ದೆಬಟ್ಟೆ ಉಟ್ಟು ದೇವರ ಮೇಲೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಲೇ ಬೇಕು ಎಂದು ಹಠ ಮಾಡಿದ. ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ದೇವರ ಮೇಲೆ ಹಾಕದೆ ಹೋದರೆ ಅಪಚಾರವೋ ಏನೋ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬಂದಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಂಡಸರು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದು ಎಣ್ಣೆಯ ಸಣ್ಣ ಚೀಲ ಕೊಂಡೆವು. ಅಂಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದ ನಮಗೆ ಮೂರ್ತಿಯ ನಿಕಟವಾದ ದರ್ಶನ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಸಾಲಿನ ಹಲವು ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟೆವು. ಅವರೂ ಅದನ್ನು ದೇವಮೂರ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರಾಳವಾದ ಭಾವನೆ. ಆ ಮೂರ್ತಿಯಾದರೋ - ಯಾವ ವಿಶೇಷವಾದ ಶಿಲ್ಪವೂ ಅಲ್ಲ. ಸ್ವಯಂಭೂ ಅಥವಾ ಉದ್ಭವ ಮೂರ್ತಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರಾಕಾರದ ಕೃಷ್ಣಶಿಲೆ. ಇದನ್ನೇ ಜನರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶನೈಶ್ಚರನೆಂದು ಆರಾಧಿಸುವುದು. ಭಕ್ತಿಭಾವನೆಯೇ ತಾನೆ ಯಾವ ಆಕಾರಕ್ಕೂ ದೈವತ್ವ ಕೊಡುವುದು?

ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅರ್ಧಘಂಟೆಯಲ್ಲೇ ದರ್ಶನ ಪೂರೈಸಿ ಗಾಡಿ ಹತ್ತಿದೆವು; ಔರಂಗಾಬಾದಿನೆಡೆಗೆ ಪಯಣಿಸಿದೆವು.

ಶನಿಶಿಂಗನಾಪುರದ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಬಾಗಿಲು

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹನ್ನೆರಡೂವರೆಗೆ ನಮ್ಮ ಚಾಲಕ ಬೀಬೀ-ಕಾ-ಮಕ್ಬರಾ ಎಂಬೆಡೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಾಜ ಮಹಲಿನ ಒಂದು "ಮಿನಿ" ರೂಪ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಔರಂಗಜೇಬನ ಪತ್ನಿ (ಬೀಬಿ)ಯ ಗೋರಿ (ಮಕ್ಬರಾ) ಇರುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಅವಳು ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರಂತೆ; ಈಕೆ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಮಾಡೋಣ ಎಂದು. ಇದು ಕಟ್ಟು ಕಥೆಯೋ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ(ಘ್ನ?)ರು ಮಾಡಿರುವ "ಆವರಣ"ವೋ ತಿಳಿಯದು. ಏನನ್ನಿಸಿರಬೇಕು ಆಕೆಗೆ?

"ನೋಡಿ; ಈ ಗೋರಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಳ ಮತ್ತು ಅಗಲ ಮಾಡಬೇಕಲ್ಲ....ನನಗೆ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊರಳಾಡೋ ಅಭ್ಯಾ(ಯೋಚಿಸಿ).. ಪರವಾಗಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ" - ಹೀಗನ್ನಿಸಿರಬಹುದೇ?

ಮೊದಲೇ ರಣಬಿಸಿಲು. ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳು ನಮ್ಮೊಡನೆ ಬಂದದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಇಟ್ಟವರೇ! ಆದರೆ ನಮಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಬೇವಿನ ಮರದ ನೆರಳು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ವ್ಯಾನ್ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ನಾಲ್ವರು ನಾವು ಟಿಕೆಟ್ಟು ಪಡೆದು ಒಳಗೆ ನಡೆದೆವು. ಮೊದಲು ಒಂದು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ. ಇದರ ಮತ್ತು ಗೋರಿಯಿರುವ ಕಟ್ಟಡದ ನಡುವೆ ಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶ. ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಯತಾಕಾರದ ಚಿಲುಮೆಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಜಾಗ. ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿವರ ಬೇಡ. ಇದೋ ಕೆಳಗಿದೆ - ಚಿತ್ರ. ಇದರಿಂದ ಸಾವಿರ ಪದಗಳು ಮಿಕ್ಕಿದುವು!

ಬೀಬೀ ಕಾ ಮಖ್ಬರಾ

ಇದು "ಮಿನಿ" ತಾಜ್ ಎಂದೇ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಅಷ್ಟು ಮಿನಿಯೇನಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ತಾಜ್ ಮಹಲನ್ನು ಕಂಡಿಲ್ಲದ ನನಗೆ ತಾಜ್ ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಭವ್ಯವಾಗಿರಬಹುದೋ ಎಂದೆನಿಸಿತು. ಇಂಡೋ-ಸ್ಯಾರಸೆನಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಟ್ಟಡದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಅಳಿಸದ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸ ಕಂಡಿತು. ಪಿ.ಎನ್.ಓಕರ ತೇಜೋಮಹಾಲಯವೂ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದು ಇದೇನಾದರೂ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದಿರಬಹುದೇ ಎಂದು ಶಂಕಿಸುತ್ತ ಕಂಡೆ. ಓಕರ ಈ ಕಲ್ಪನೆ ನನಗೆ ಅಷ್ಟು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ - ಏಕೆಂದರೆ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದವರು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತಾಂಧರು. ಅವರು ದೇವಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡವೊಂದನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಹಾಗೆಯೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾದ ಕಟ್ಟಡ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗಿತ್ತೋ!

ಒಬ್ಬ ಬಂದು ನಿಮ್ಮ ಗೈಡಾಗುತ್ತೇನೆ. ಮುವ್ವತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡಿ ಎಂದು ದುಂಬಾಲು ಬಿದ್ದ. ನಾನು ಹೋಗಲಿ ಪಾಪ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿದೆ. ಆ ಪ್ರಜೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಮಂಟಪದ ಬಳಿ ನಿಂದು ಒಂದೈದು ನಿಮಿಷ ಅಲ್ಲೇ ಚೂರು-ಪಾರು ಹೇಳಿ ಹೊರಟೇಬಿಟ್ಟ! ಅಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಗೋರಿ ಇದೆ; ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಅಂದ! ಇವನೆಂಥ ಗೈಡು?

ಇಲ್ಲಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲೋರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟೆವು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ದೌಲತಾಬಾದ್ ಅಥವಾ ದೇವಗಿರಿ ಕಂಡಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕಸ್ಥಳಕ್ಕೇ ಮಹಮದ್ ಬಿನ್ ತುಘಲಕ್ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿದ್ದು. ನಂತರ ಸೋತು ವಾಪಸಾದದ್ದು. ಭವ್ಯವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಕಂಡಿತು. ಬೆಟ್ಟವೇ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಚಾಲಕ-ಮಹಾಶಯ ಒಂದು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ ಮಾರುವ ಕಡೆ, ಕೋಟೆಯಿಂದ ದೂರ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಇಂಥ ಜಾಗದ ಅಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಆ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಅವನದೇ ಜೀವನ. ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬರಬೇಕು? ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಜಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಎಲ್ಲೋರದ ಕಡೆ ಸಾಗಿದೆವು.

ನಮ್ಮ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಧಾಬಾದ ಬಳಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಥಾಲಿ ತಿನ್ನೋಣವೆಂದು ಆರಿಸಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಕಡೆಯ ಜಾಗವಾದರೂ ರುಚಿಗೆ ತೊಂದರೆಯೇನಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ತಿನ್ನದಿದ್ದ ನನ್ನ ಮಗ ಕೊನೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಊಟ ಮಾಡಿದ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಾಧಾನ ನಮೆಗೆಲ್ಲ. ಆ ಜಾಗದ ಬಳಿ ಭದ್ರ ಮಾರುತಿ ಎಂಬ ಮಲಗಿರುವ ಆಂಜನೇಯನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಸಮಯಾಭಾವದಿಂದ ನಾವಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.

ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಮೂರುಘಂಟೆಗೆ ಎಲ್ಲೋರಾ ತಲುಪಿದೆವು. ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು (ಇವರು ಕನ್ನಡಿಗರೆಂದು ನನಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ) ಆರನೆ ಅಥವಾ ಏಳನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಡಿಸಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಗುಹೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳು. ಮೂವತ್ತೈದು ನಲವತ್ತು ಗುಹೆಗಳಿವೆಯೋ ಏನೋ. ನಾವು ಮೊದಲಿಗೆ ಮೂವತ್ತೆರಡನೆಯೋ ಮೂವತ್ತುನಾಲ್ಕನೆಯ ಗುಹೆಗೋ ಹೋದೆವು. ಇಲ್ಲೂ ಈ ಗುಹೆಗಳ ಲಾಂಛನದಂತಿರುವ ಒಬ್ಬ ಗಜರಾಜನನ್ನು ಕಂಡೆವು. ಅಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ನಮಗೆ ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥರಾದ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಕಂಡವು. ಬುದ್ಧನ ಮೂರ್ತಿಗಳೋ, ಜಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳೋ ಮೊದಲಿಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಒಂದೊಂದೇ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಒಂದರ ಮೇಲೆಯೂ ಬಟ್ಟೆಯ ಆಕಾರ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ, ಇವು ಜೈನ ದೇವಾಲಯಗಳೇ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಂದು ಉತ್ತರೀಯದ ರೀತಿ ಬಟ್ಟೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಜಿನರಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ optional. ನಾನು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇ ಸರಿಯೆಂದು ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಖಚಿತವಾಯ್ತು.

ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬೇಲೂರು-ಸೋಮನಾಥಪುರಗಳಷ್ಟು ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಟ್ಟಿತನವನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟು ಸುಕುಮಾರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ಇಂದ್ರ-ಇಂದ್ರಾಣಿಯರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಹಾಗೆ ಶಿಲ್ಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದ್ರ ವೇದದ ಮುಖ್ಯದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ. ಇವನನ್ನು ಜೈನರು ತಮ್ಮ ತೀರ್ಥಂಕರರ ದ್ವಾರಪಾಲಕನ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದರೆ ವೇದಮತಕ್ಕಿಂತ ಜಿನಮತ ದೊಡ್ಡದೆಂಬಂತೆ ಧ್ವನಿ. ಆದರೆ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಭವ್ಯವಾದ ಇಂದ್ರನ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಾಡುವ ಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಕಂಡವು. ದಿಗಂಬರರೇ ಇಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಎಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಜಂತಾದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲೋರಾದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಸಲುಬಣ್ಣದ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ಇರುವ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅವರಿಗೆ ದುಡ್ಡು ಕೊಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಆ ದುಡ್ಡು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾರ್ಥಕವಾಯ್ತು. ಕಾಣದಂಥ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡವು. ಇಂದ್ರಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀಲಾಂಜನೆಯ ನೃತ್ಯದ ಹಾಗೆ ಕಂಡ ಚಿತ್ರ ಕಂಡಿತು. (ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಲೇ ಆದಿನಾಥ ಋಷಭದೇವನಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದದ್ದು; ಅವನು ಜಿನನಾದದ್ದು).

ಬಾಹುಬಲಿಯ (?) ವರ್ಣಚಿತ್ರ

ಇಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ಶಿವನ ಗುಹಾದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದೆವು (೧೭ನೇ ಗುಹೆ?). ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ದಕ್ಷಯಜ್ಞವಿನಾಶವೇ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಆನಂದವಾಗಿರುವ ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿವಿಧ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕಂಡವು. ಇದರ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿಂದ ಝರಿಯೊಂದು ಕೆಳಗಿನ ಕೊಳಕ್ಕೆ ಧುಮುಕುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ದೃಶ್ಯ ಚೇತೋಹಾರಿಯಾದರೂ ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಮಗೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲದೇ ಹೋಯ್ತಲ್ಲ; ನಾವೀಗಲೇ ಹೊರಡಬೇಕಲ್ಲ ಎಂಬ ಖಿನ್ನತೆಯೂ ಉಂಟಾಯ್ತು.

ಗುಹೆಯೊಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಝರಿ

ಎರಡು-ಮೂರು ಘಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂಥ ಸ್ಥಾನವಲ್ಲ ಎಲ್ಲೋರ. ಒಂದು ವಾರವಾದರೂ ಇದ್ದು ಒಂದೊಂದು ಗುಹೆಯನ್ನೂ ಅರ್ಧ ದಿನ ನೋಡುವಷ್ಟಿದೆ ಇಲ್ಲಿ. ಅದೂ ನನ್ನಂಥ ತಿಳಿಯದವರಿಗೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವವರನ್ನಂತೂ ಬಿಡಿ - ಒಂದು ಚಿತ್ರದ ಅಥವಾ ಶಿಲ್ಪದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಒಂದು ಪೇಪರ್ ಬರೆದುಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ.

ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲೋರದ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೈಲಾಸನಾಥದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದೆವು. ಈ ದೇವಾಲಯದ ರಿಪೇರಿ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಒಳಗೆ ನಡೆದಾಗ ಒಂದು ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪ ಕಾಣುತ್ತದೆ - ಸರಿಯಾಗಿ ಮುಖ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಎಡಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಾಗ ದೇವಾಲಯದ ಒಳ ಆವರಣ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭವ್ಯವಾದ ಎರಡು ಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ. ವಿಜಯಸ್ತಂಭಗಳೋ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಬೆಳಕಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ತಂಭಗಳೋ ತಿಳಿಯದು. ಎಡ ಕಂಭದ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಕಾಣುವವು. ಇವನ್ನು ಏರುತ್ತ ಹೋದಾಗ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತೇವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಗ್ಗತ್ತಲು. ಜೈನಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಆಸಕ್ತರಿಗೆ ದೀಪದ ಮೂಲಕ ಶಿಲ್ಪ-ಚಿತ್ರಗಳ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲ ಎದುರು ಒಂದು ಮಂಟಪ. ಅಲ್ಲೇ ನಂದಿಯಿರುವುದು. ಪುಟ್ಟ ನಂದಿ.

ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ತನಗೂ ಈ ಶಿಲ್ಪವೈಭವೋಪೇತ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ಲಿಂಗರೂಪಿ ಶಿವನಿದ್ದಾನೆ. ಕಲೋಪಾಸಕರಿಗೆ ಇದೇನು ಈ ಸಾದಾ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟು ವೈಭವದ ದೇವಾಲಯವೇ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸದಲ್ಲೇ ಸೊಗಸಿರುವುದು. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿನ "ಪದ್ಮಪತ್ರಮಿವಾಂಭಸಾ"ದ ಶಿಲ್ಪರೂಪಕವಾಗಿ ಕಂಡಿತು ಈ ಸಂಗತಿ. ಶಿವನ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರವೂ ಇದೇ ತಾನೆ? ಕೈಲಾಸದ ಬಳಿಯಲ್ಲೇ ಧನಿಕರಲ್ಲಿ ಧನಿಕನೆನಿಸಿದ ಕುಬೇರನ ಅಲಕಾವತಿಯಿದೆ. ಹೇಗಿದ್ದಿರಬೇಕು ಕುಬೇರನ ವೈಭವ? ಆದರೆ ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದ್ದಲ್ಲವೆ ಶಿವನ ವೈರಾಗ್ಯ-ತಪೋ-ಮೂರ್ತಿ? ಇಂಥ ಕುಬೇರನು ಮಣಿದದ್ದು ಭಸ್ಮೋದ್ಧೂಲಿತವಿಗ್ರಹನಾದ ಶ್ಮಶಾನವಾಸಿಯಾದ ಗಜಚರ್ಮಧಾರಿಯಾದ ಪರಮವೈರಾಗ್ಯಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶಿವನಿಗಲ್ಲವೇ? ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನೇ ಯಾವುದೇ ಶಿವದೇವಾಲಯ ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೈಲಾಸವನ್ನೇ ನೆನಪಿಸುವ ಕೈಲಾಸನಾಥನ ದೇವಾಲಯವಾದ್ದರಿಂದ ಒಂದೆಡೆ ಶಿಲ್ಪಸೌಷ್ಠವದ ವೈವಿಧ್ಯದ ಅದ್ಭುತ ಗಾನದ ಜೊತೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ವೈರಾಗ್ಯದ ಆಧಾರಶ್ರುತಿಯೂ ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಿಲ್ಪವೈವಿಧ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿರುವ ಕೈಲಾಸನಾಥ

ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಒಳಗಣ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಾಡುವಾಗ ಮಹಾಭಾರತದ ಒಂದು ಉಬ್ಬು ಚಿತ್ರ ಕಂಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಶಿವನ ಅವತಾರಗಳ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರಗಳ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ಮಹಾಭಾರತದ ದೃಶ್ಯ - ಕೈಲಾಸನಾಥನ ದೇವಳದಲ್ಲಿ

ನನ್ನ ಮಗನಿಗಂತೂ ಪರಮಾನಂದವಾಗಿತ್ತು. ಓಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಸಾಕಾಯ್ತು; ನನಗೂ ಸಹ. ಆದರೆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೋದದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಅತ್ತೆಯವರೂ ಬಂದಿದ್ದರು. ಇವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಒಂದೆಡೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೊದಲೇ ಎಲ್ಲೋರವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರಿಂದ ನಮಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೋಡಿ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯ್ತು. ಒಂದು ಇಲಿ ಹೋದದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಓಡಲು ಮೊದಲಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಗುವಿನ ಸುಗ್ಗಿ.

ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳೂ ಕಂಡವು. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಣ್ಣ ಬಿದ್ದ ಒಂದು ಕಾಲ ಇದ್ದಿರಬೇಕು. ಆದರೂ ಒಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮೂಡದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಭವ್ಯದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗಳು ಯಾವಾಗ ನಿಂತವು? ಏತಕ್ಕಾಗಿ? ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಛತ್ರಗಳ ಹಾಗಿನ ದೊಡ್ಡ ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಾರು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ? ಆಗ ಎಂಥ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಂದಾನಿಲ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಿರಬಹುದು? ಉತ್ಸವಗಳು ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದು? ಈಗ ಬಾವುಲಿಗಳಿಂದ ನಾತ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ. ಪಾಳು ಬಿದ್ದ ಮನೆ-ಮಠ-ದೇವಳಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನನ್ನನ್ನು ಈ ಭಣಭಣ ಭಾವನೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡೇ ನಮ್ಮ ಭರ್ತೃಹರಿ "ಕಾಲಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮಃ" ಎಂದು ಉದ್ಗರಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು.

ಎಲ್ಲೋರದ ಗುಹಾದೇವಾಲಯಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಹಸುರು ಮರಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ತಂಪು ಪಾನೀಯ, ತಿಂಡಿಗಳ ಮಾರಾಟ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳ ಶೋಚನೀಯ. ಭಾರತದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಇಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿದೆ. "Incredible India" ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಮುಖಕ್ಕೆ ರಾಚುವಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿವೆ. ಇವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಯಾರಾದರೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಬಂದರೂ (ನಮ್ಮ ದೇಶದವರೇ ಅಗಲಿ, ವಿದೇಶೀಯರೇ ಆಗಲಿ) ಅವರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತಸೌಕರ್ಯಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ.

ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಹನ್ನೆರಡು ಜ್ಯೋತಿರ್ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಘೃಷ್ಣೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಹೋದೆವು. ಸಂಜೆ ಐದೂವರೆಯೋ ಏನೋ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವೇನೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಲಿಂಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ದೇವರನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರಿಯಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಂಗಿಗಳನ್ನು ಗಂಡಸರು ಕಳಚಬೇಕು, ಅಷ್ಟೆ. ಪೂಜೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅತ್ತೆಯವರೋ, ಮಾವನವರೋ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲರೂ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದೆವು. ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಹಲವು ಜನರಾಗಲೇ ಮಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೊತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ನಿಲ್ಲಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಜನರ ಗಲಾಟೆಯಿಂದಲೋ ಏನೋ. ಜ್ಯೋತಿರ್ ಲಿಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ.

ಘೃಷ್ಣೇಶ್ವರ-ದೇವಾಲಯದ ದೃಶ್ಯ

ಶಿರಡಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ರಾತ್ರಿ ಒಂಭತ್ತಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರೂ ಸಮೀಪದ ಆಂಧ್ರದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಹೋಟೆಲಿನಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿ ನಮ್ಮ ಕೋಣೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದೆವು.

ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ - ಸಾಈ ಬಾಬಾ ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿರಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಕಂಡ ಹಾಗೆ ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ.

|| ಇತಿ ಶಮ್ ||

"Insulting" tricolour?

2007-10-23T23:51:00.001-07:00

Team India in a legal tangle for 'insulting' tricolour - News - News - Indiatimes Cricket

Some guys have no work at all! This legal luminary from Kanpur has found it fit to file suit against the entire Indian team for what he considers as an insult to the National flag.

What should be then done with our tricolour? Use it to wrap dead politicians? Or dead soldiers? I have the greatest respect for our soldiers - but going by Mr. Lawman, how can your country's flag be used to wrap something dead? Is that OK?

People always complain that Indians are not patriotic as people of other countries. But how can you be expected to show your patriotism if it is not with your nation's flag? The team won a world cup and they shouldn't celebrate with their country's flag? Give me a break! And all those laws that prevent people from gesturing with it! I think our government should relax quite a bit.

Let people fly flags from their homes a la USA. I agree burning flags is bad - but people should be allowed a healthy happy celebration with their flag. After all, Dhoni and co identified themselves with the country and that is why they deserve to celebrate with it.

The flag represents the country that is supposed to be like a mother. Don't children play with their mothers? Don't they hug them when they're happy? If these government guys were allowed to make laws, they would even outlaw a child from hugging its mom.

Our government has plenty of arcane laws that need to be changed and very urgently. Otherwise we will continue to have these attention mongers file suit at the drop of a hat or at the flutter of a flag.

JK Rowling sends Dumbledore out of the closet

2007-10-23T09:45:00.001-07:00

Most fans applaud Rowling's outing of Dumbledore | Lifestyle | Living | Reuters

When I saw the news, rather, when this news was thrust in front of me, I felt weird. This is probably one of the most bizarre moments I've come across. Media channels across the world are giving so much attention to the sexual orientation of a fictional character. I'd seen Jay Leno joke about Teletubbies being gay and all that - but if Rowling has to say this with a straight face, I suppose it speaks much of the times we live in.

I'm personally indifferent to these things. What a person does in his/her privacy is none of my business - is how I look at it. But in popular discourse (movies, sitcoms and the like) homosexuals are seen as different people, or people with some disability or something like that. I don't know if I've come across any gay person knowingly during my life in the US or in India for that matter) but that's probably because I was/am too indifferent (or clueless - depending on how you look at it) towards this "special characteristic". Most people are just people to me.

Rather than wonder about why Rowling did it, we have to look at the media response to this comment. What if Rowling had said instead, that Dumbledore had had a love affair with Minerva McGonagall? Would it have been as news worthy?

I have a theory on why Rowling said whatever she said. She probably watched Gandalf - the originally famous wizard on the Lord of the Rings, admirably played in the movie trilogy by Ian McKellen - who is known to be gay. And so, when she wrote her seventh book, she unconsciously or consciously modeled Dumbledore after the real life Gandalf. Anyway, that is just my theory!

There have been people who have liked this statement from Rowling. And some who have not. I think that the statement was completely unnecessary. If she hadn't made that statement, I wouldn't have to write this post!

Friendly thoughts

2007-10-16T10:34:00.001-07:00

Today was yet another day. Traffic was as usual on the roads and work - as thick and fast as it could get. As I traveled across the city, an uncommonly happy group of people caught my attention. They seemed to be friends and seemed to be immensely enjoying each other's company.

That got me thinking. About myself; the friends I had and luckily have in my life; through school, college, work and outside; and good and bad times during all of them. I also thought about how "friends" change - at least with me - through the times and how it shows what sort of people we all are.

The earliest persons I regarded as friends were my next door neighbors - a girl and a boy. Just playing all sorts of games from Cricket, ais-pais, jUTATa and kunTe bille. We were just happy to play with each other. No comparisons as to who scored how many marks and what school we attended. Looking back, I think that we were too young and innocent to care. But it feels warm and fuzzy to be thinking about that time now. I was closest to them till I was about seven years old when the boy moved to another place. As I got older, I started playing more cricket with other boys and I became less and less friends with the girl. We used to speak to each other and all that; but then she was no fun to be with as she didn't know how to play cricket. I lost all touch when our family moved too. And now, I don't know where both of them are. Married? Mostly. Children? Probably. What did they study? No idea.

It is quite amazing that people we regarded as closest to us during several years of our lives get out of our lives and become irrelevant. Almost...

School was similar. I had a lot of fun with several friends. We visited each others' houses and generally did many things together. Silly games and competitions - but those were all good from where I see them now. After school, again, I vanished from their lives and they from mine. I did come across one or the other once a while, but that warmth was not there. I might be the culprit, but the fact is that I don't see that glow I once saw in them. I actually know where a couple of them live; but I don't visit them. I assume they can come to my house too; but I have never seen anybody. Initiating a conversation is a great trait (Rama is supposed to have had this trait) that I unfortunately lack.

As I got older, I found that the filter of life filters away people that are not of one's type. You see that the people you get close to share similar interests as you. It dawned upon me that it is not in vain that we have the old adage - "Birds of the same feather flock together".

Another cliche that is completely true in the case of friends is "Out of sight is out of mind". This happened when I moved from India to the US and from the US back to India. The first time, I lost many friends in India. Lost because I never found them the same way again. When returning to India, I "lost" several friends in the US because the relationship is not the same anymore.

There are a few people, who are different. Even though you haven't met them for a long time, they are the same towards you as they were when you met them and I am saying this in a good way. And I too behave similarly when I am with them. But these are only a few. You don't need to speak with them everyday or even once a month - but when you speak to them - you know that it is the same person. But this special relationship is not with everybody.

People change. I am sure several people see me as a changed person; though I consider myself the same as far as I remember (I am sure this is how everybody sees himself/herself).

Friends are special people. It takes a special person to become a friend and as well as to get a friend. It also takes a certain kind of unselfishness to be a friend and to have a friend too. It requires one to not be lazy to diligently keep the path of friendship free of thorns.

I sometimes felt that it became too much effort to call somebody especially if they didn't call you back as often! And because of this laziness, I might have lost several fine people as my friends.

As is my wont, I will conclude this reflection with a samskrit subhAShita (from Bhartrhari's nIti shatakam):

priiNaati yaH sucharitaH pitaraM sa putro
yadbhartureva hitamichchhati tat.h kalatram.h |
tanmitramApadi sukhe cha samakriyam
etattrayaM jagati puNyakRto labhante ||

A rough translation is as follows:
He is indeed a son who is endowed with good character and pleases the father.
She indeed is the wife who wishes the best of her husband only.
That is indeed a friend who is the same in happiness as well as in distress.
These three are obtained by those in this world who are endowed with merit (puNya).

I can't agree more with him.

ಸಾಈ-ಶಿವಾಜಿಯರ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ - ಭಾಗ ೧

2007-10-10T04:02:00.000-07:00

ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಬರೆಹದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಹಾಗೆ ನಾನು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರದ ಕಾಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೆರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಆಸೆಯಾಯ್ತು.ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದೋ ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲೋ ಎಂಬ ದ್ವಂದ್ವ ಎದ್ದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳು ಕನ್ನಡ ನಾಡು ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹೋಲಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಬರೆಹವೇ ಒಳಿತೆಂದು ಬಗೆದೆ.

ಅಮೇರಿಕೆಯಿಂದ ವಾಪಸಾದ ಬಳಿಕ ನಾನೆಂದೂ ಒಂದು ವಾರದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು ವಿರಾಮದಿನಗಳು ಸೇರಿದ್ದುವು, ಇನ್ನೂ ಇವೆ. ಆದರೆ ಇವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹೊರಗೆಲ್ಲೂ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಾರದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸೋಮ-ಶುಕ್ರರ ನಡುವೆ ಸುತ್ತುವ ಒಂದೇ ಏಕತಾನತೆ. ಹಬ್ಬ ಬಂದರೂ ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ. ಅದೂ ಮನೆಯಲ್ಲೇ! ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದ ಹಾಗಿತ್ತು. ಮನಸ್ಸು-ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಲವಲವಿಕೆಯೇ ಕಾಣದಿದ್ದರೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕುಶಲವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ? ಇದೇ ಮೊದಲಾದ ನನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಮಾತು ದೇವರಿಗೂ ಕೇಳಿಸಿರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ.

ನಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯ ತವರಿನವರು ಶಿರಡಿಯ ಸಂತಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಸಾಈ ಬಾಬಾರವರ ಭಕ್ತರು. (ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಪಾಪ - ಸಾಯಿಬಾಬಾ ಎಂದು ಮಾಡಿ ದಿನವೂ ಇವರ ಭಕ್ತರು ಇವರನ್ನು ಸಾಯಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲ! ಸಾಈ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಯೋಗ. ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೋ ನೋಡಿ.).ಇವರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರೂ ಶಿರಡಿಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮಗಳಾದ ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೂ, ಅಳಿಯನಾದ ನನಗೂ ಕೃಪೆಮಾಡಿ ರೈಲು ಚೀಟಿ ಮೊದಲೇ ಕಾದಿರಿಸಿದ್ದರು. ಹೂವಿನ ಜೊತೆಗೆ ನಾರು ಕೂಡ ದೇವರ ಮೇಲೇರುವ ಹಾಗೆ, ಇವರೊಡನೆ ನಾನೂ ಪಯಣಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದೀರ್ಘವಾದ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡದೆ, ಒಂದೇ ಕಡೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ನಿರಂತರ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊರಡುವ ದಿನವೂ ನನಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದಿತ್ತು! ಅಂತೂ ಇಂತೂ, ದೇವರ ಅದೃಷ್ಟವೋ, ನನ್ನ ಅದೃಷ್ಟವೋ ತಿಳಿಯದು - ರೈಲನ್ನಂತೂ ಏರಿದೆವು. ರೈಲೂ ಹೊರಟಿತು.

ರೈಲಿನ ಪ್ರಯಾಣ ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಆದರೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವುದೇ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು. ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ರೈಲುಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಭೂತದಿಂದ ಬೆಂದ ನನ್ನಂಥವರಿಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೇಂದ್ರದ ರೈಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಬೇಗ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬ ಆಶ್ಚರ್ಯ! ಅದೇ ನೋಡಿ ರೈಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಗುಣ. ದಾರಿಯಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಜ್ಯಾಮ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ಇದ್ದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟೇ ಹೊತ್ತು ಕಾಯಬೇಕಾಗಿಬರಬಹುದೆಂಬ ವಿಷಯ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.

ಈ ಪ್ರವಾಸ ಹೇಳಿ-ಕೇಳಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅಷ್ಟು romantic ಆದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದವರು ನಮ್ಮ ಮಾವನವರು, ಅತ್ತೆ, ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಿ. ನಾನು, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗು, ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ತಂಗಿ, ಆಕೆಯ ಪತಿ, ಮಾವನವರು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕೂಸು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂಭತ್ತು ವಯಸ್ಕರು, ಇಬ್ಬರು ಹಸುಳೆಗಳ ತಂಡ. ಇಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಸಾಮಾನೆಷ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದಿಂದ ನೀವೇ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು! ಇದನ್ನು ಹೊತ್ತ ನಮಗೇ ಇದರ ಭಾರ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ!

ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸದ ನಾನು ರೈಲಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಸಾವಧಾನವಾಗಿ ಆಲಿಸಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಜಾಗವಿದ್ದದ್ದು ಬೋಗಿಯ ಶೌಚಾಲಯದ ಬಳಿ. ಎಷ್ಟು ಸೊಗಸೋ ಊಹಿಸಿ. ಆದರೆ ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ರೈಲು ಓಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಕಡೆಯಿಂದ ಯಾವ ನಾತವೂ ಬರದಿದ್ದುದು ನಮ್ಮ ಪುಣ್ಯ. ರೈಲು ಹೊರಟಾಗ ರೈಲಿನ ಕೂಗಿನ ಜೊತೆ ನನ್ನ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷದ ಮಗನೂ ಕೂಗಬೇಕೇ? ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನಿಗೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ನನಗೂ ಅವನಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ಬಿಡಿ) ಏನೋ ಗಾಬರಿಯಾಗಿ ಜೋರಾಗಿ ಅಳಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಇವನಿಂದ ನಮಗೂ ಗಾಬರಿ. ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿ ಮೈಮರೆಸಿ ಅರ್ಧಘಂಟೆಯ ನಂತರ ತನ್ನ ರೋದನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಇವನೇ ಪರಮರೈಲುಪ್ರಿಯನಾದ ಎನ್ನುವುದು ಬೇರೆಯ ಮಾತು! ಈಗೆಲ್ಲಾದರೂ ಹೊರಗೆ ಹೋದರೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗೋಣ ಎಂಬ ಹಠ ಅವನದು!

ಸ್ಲೀಪರ್ ನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ ಹೇಗೆ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಎಂದು ಕೇವಲ ಊಹೆ ಮಾಡಿದ್ದ ನನಗೆ ನಿದ್ದೆ ಹಿಡಿಯಲು ಹೆಚ್ಚುಕಾಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಎದ್ದಾಗ ಸುಮಾರು ಏಳು ಘಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೋಗುವ ತರಾತುರಿಯಿಲ್ಲವೆಂಬ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ನಿರಾಳವಾಗಿ ಮಲಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯ್ತು. ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಪಯಣಿಸದೇ ಒಮ್ಮೆ ಪಯಣಿಸುವವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ Land-lubber ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ನಾನೂ ಒಬ್ಬ home-lubber. ಮನೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರುವ ನನಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡದೆ ತಿಂಡಿ ತಿನ್ನಲು ಬಹಳ ಮುಜುಗರ. ದಂತಧಾವನದ ನಂತರ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಎರಡು ಮೂರು ಬ್ರೆಡ್ಡಿನ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ತಿಂದದ್ದಾಯ್ತು. ನಮ್ಮ ಗುಂಪಿನ ಎಲ್ಲರೂ ಹಾಗೇ ಮಾಡಿದರು, ಮಡಿವಂತರಾದ ಅಜ್ಜಿಯವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟು ಸಲ ಕಾಫಿಯನ್ನೋ ಟೀಯನ್ನೋ ತಿಂಡಿಯನ್ನೋ ಹೊರುತ್ತಾರೆ! ಅವರ ಅಡುಗೆ ಮನೆ ನೋಡಿದ ನಂತರ ನನಗೆ ಅದನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಆಸೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಯ್ತು. ಟೀ-ಕಾಫಿಗಳಿಗೆ ಆ ದೋಷವಿರದ ಕಾರಣ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ರಾಯಚೂರಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೋದದ್ದು ನಾನು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂತ್ರಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ. ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಋತು ಎಂಬ ವಿಚಾರ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆ ನನ್ನದು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿರಂತರದ ಗ್ರೀಷ್ಮ ಅಲ್ಲಿ. ಜಾಲಿ ಮರಗಳದ್ದೇ ಹಸಿರು. ನೆಲವೆಲ್ಲ ಬರಡಾಗಿ ಕಾಣುವಂಥ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಲ್ಲಿ. ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯಿದ್ದ ವಿಚಾರ. ಆದರೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ತಿರುಗುಮುರುಗು ಮಾಡುವ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣಿಸಿತು. ಎಷ್ಟು ಸೊಂಪಾದ ಹಸಿರು! ಅಂಥ ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಥ ಹಸಿರು. ಈ ವರ್ಷ ಈಯೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ಪರ್ಜನ್ಯನ ಕೃಪೆಯಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ರೈಲು ಚಕ್ರವಿಟ್ಟಾಗ ಕಪ್ಪುನೆಲ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡಿತ್ತು; ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹಸಿರೇ! ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರರ - "ಸುಜಲಾಂ ಸುಫಲಾಂ.... ಸಸ್ಯಶ್ಯಾಮಲಾಂ ಮಾತರಂ.. ವಂದೇ ಮಾತರಮ್" ಹಾಡಿನ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡ ನದಿಗಳು, ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಕಾಲವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹಸಿರಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣುವ ಹಸಿರು ಗೋಷ್ಠಿಗಾನ ಮಾಡುವ ಹಾಗೆ ಕಂಡವು.

ಅಂತೂ ಶಿರಡಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪರಗಾಂವ್ ತಲುಪಿದೆವು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಶಿರಡಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ರಿಕ್ಷಾಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಾಮಾನನ್ನು ಹಾಕಿ "ಭಕ್ತ ನಿವಾಸ" ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಲ ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ ನಮಗೆಲ್ಲ ಸುಸ್ತಾಗಿತ್ತು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಧ್ಯೆ ಇದೇನಪ್ಪ ಆಂಧ್ರ ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ ಕಂಡಿತು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ತೆಲುಗು ಭಾಷಾ ಫಲಕಗಳೇ! ಅಂದು ರಾತ್ರಿ ಕಷ್ಟ ಪಟ್ಟು ಕೋಣೆ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡೆವು. ಆಗಷ್ಟೆ ಜ್ವರ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನನಗೆ ಆಂಧ್ರದ ಊಟ ಅಷ್ಟು ರುಚಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ಸಾಈ ಬಾಬಾರವರ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಾನದ ದೂರದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಬಂದೆವು. ಕೋಣೆ ಸೇರಿ ದಿಂಬಿಗೆ ತಲೆ ಇಟ್ಟದ್ದೇ ತಡ, ನಿದ್ರಾದೇವಿ ಮೈಮನಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿಬಿಟ್ಟಳು.

ಮಳೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ನಮಗೆ ಭಯನಿವಾರಣೆಯಾಯ್ತು. ನಾವಿದ್ದ ಒಂದು ದಿನವೂ ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಯಾತ್ರೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಾಗಿತು.

ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಾವು ಶನೈಶ್ಚರನ ಸ್ಥಾನವಾದ ಶಿಂಗನಾಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದೆವು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ "ರಸವಂತಿ" ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಂಡವು. ಇವು ಕಬ್ಬಿನ ಹಾಲಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ಗಾಣದ ಹಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತುಗಳಿಂದ ಕಬ್ಬನ್ನು ಹಿಂಡಿ ರಸತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮೂರಿನ ಕಡೆ ಸಿಗುವ ಹಳ್ಳೀಕಾರನ್ನೋ ಸೀಮೆಯ ಹಸುವನ್ನೋ ಕಂಡ ನನಗೆ ಈ ದೇಶೀಯ ತಳಿ ಅಕ್ಕರೆಯುಕ್ಕಿಸಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಗುಜ್ಜಾಗಿ ಕಂಡ ಆ ಗಾಣದ ಎತ್ತು ತನ್ನ ಪಾಡಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮರದ ನೆಳಲಿನಲ್ಲಿ ಆರಾಮವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಾ ಕುಡಿದ ಕಬ್ಬಿನ ರಸಕ್ಕೆ ಶುಂಠಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದ ಜ್ಞಾಪಕವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂಬೆ, ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮಸಾಲೆ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. (ಅಂದ ಹಾಗೆ ರಾಮನಗರದ ಬಳಿ ಇರುವ ಕಾಮತ್ ಲೋಕರುಚಿಯ ಕಬ್ಬಿನ ಹಾಲಿಗೂ ಶುಂಠಿ-ನಿಂಬೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದೂ ಸೊಗಸಾಗಿರುತ್ತದೆ). ನಾವೆಲ್ಲ ಕಬ್ಬಿನ ರಸವನ್ನು ಸವಿದೆವು. ಬೆಲೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿರಲಿಲ್ಲ. ಐದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಒಂದು ಲೋಟ.

ಸದ್ಯಕ್ಕಿಲ್ಲೇ ವಿರಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಂಗನಾಪುರದ ಜೊತೆ ಎಲ್ಲೋರ ಮತ್ತು ಶಿರಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡೋಣ.

|| ಇತಿ ಶಮ್ ||

End of a small break from blogging!

2007-10-07T19:01:00.000-07:00

This post ends what has been a pretty long break from blogging. Three main reasons - work, work and work! Also, there was the fourth reason of a week long vacation where I visited a few places in Maharashtra - which I will hopefully blog about in the coming days.

There have been plenty of things that I have not blogged about at all.

For instance, we've had the famous T20 triumph where we saw the Indian team needlessly taken on open buses and shown to the crowd of Mumbai. The Indian public is really hungry for a diversion from their daily monotony that they take to cricket in droves! I too watched the last lob from Misbah landing in the hands of the unusually serene Sreesanth and predictably, my reaction was one of euphoria. But the events that followed them, especially those almost vulgar prizes donated were almost nauseating. The less said about it, the better.

Then we've had our great state leaders eliciting "What the ----?" reactions from all and sundry. Just look at the "reasons" the great sons-of-the-soil father-son duo is spouting for not "transferring" power to the BJP! Just admit it, folks! You want power. That is a much better statement than harping on the 1992 Ram JanmabhUmi/Babri Masjid issue. Didn't these guys know about these events before gleefully reading the oath of office? And what sort of a stupid arrangement was this in the first place - "OK, you rule half the time and I rule in the other half"?!! Kids playing cricket on the streets can come up with much better ideas.

What about the BJP? That spineless party! In spite of being the single largest party in the Karnataka, they supported the 3rd largest party and allowed them to call the shots. What idiocy! They definitely deserve to never get any power. Now they can cry themselves hoarse in front of the Raj Bhavan. All parties in Karnataka have now lost credibility. We can't even say "President's rule" as the President now is that I-see-dead-people lady! What has Karnataka done to get into such a silly soup?!! "May God save Karnataka" is probably so cliched that even God wouldn't bother any more.

And there goes my cynical stuff, all bottled up for the last couple of weeks! As khAra as it could get. Now that this is gone, I can focus on something else.

I went on a train/road week long trip to a few places Maharashtra and it was great! More about these in the coming posts.

Bus burning episode - appalling!

2007-09-19T01:24:00.001-07:00

Setu issue: Chennai-bound bus set on fire, 2 killed-India-The Times of India

This comes as a black mark to Bangalore. This is an appalling incident and needs to be condemned in the strongest words.

When I read this news item first thing in the morning, I felt really bad because of so many things. The first thing is of course that people were killed. The second is that they got killed for absolutely no fault of theirs. It is really heartbreaking to see two unsuspecting people wanting to wake up in Chennai the next morning burnt to death like this. I hope the law takes its proper course in the matter. May rAma grant peace to the departed souls.

The apparent reason for this incident as shown by the newspaper (and suspected by people) is Karunanidhi's nonsensical speech questioning rAma's historicity. A few people got disgruntled enough to go burn a bus (and 2 people in the process) and pelt stones at Karunanidhi's daughter's home.

If these people (the bus-burners and stone-pelters) were real supporters of the rAma-setu cause and of rAma, they couldn't have jeopardized their case any better than by indulging in such an atrocity.

The cause of the setu was getting so much positive press and the government had begun to look like it had all its calculations wrong. People sitting on the ideological fence were veering towards supporting the setu. But now, because of the actions of a few thoughtless people, popular opinion may shift elsewhere. The importance of popular opinion in such a cause cannot be overstated.

In fact, the anti-setu group is probably feeling good about this as even they couldn't have done anything better to bolster their case. Do we smell the fishy odor of conspiracy here?

Another question: Were the two incidents co-ordinated or separate?

Anyway, as they say in Kannada - "ella kaShTakkU shanaishchara kAraNa" (Lord Shani/Saturn is the reason for all difficulties), the "Sangh Parivar" name is a name that has been used quite vocally as the source for all troubles. Just ask the Communists!

Height of nonsense - Rama is not historical!

2007-09-12T10:53:00.001-07:00

Centre denies existence of Rama or Ramayana-India-The Times of India

"Rama is not a historical character"

I've been doing "Whoa!" too many times since last week. But I can't check myself from doing it as each time, it comes out involuntarily. But this time, it is very serious.

The characters of rAma and sItA (and several others from the rAmayaNa) have left an indelible imprint on the Indian psyche for millenia. Temples celebrating them across the length and breadth of the country are ample proof for this. Works that are off-shoots of the vAlmIki rAmayaNa have occurred in almost all Indian languages. Why, the kannada poet kumAra vyAsa laments that "the serpent bearing the earth struggles with the weight of poets retelling the rAmayaNa"! There are several works which describe actual places associated with the rAmayaNa. For example, kAlidAsa (at least a couple of millenia old) narrates in his meghadUta that "his yakSha lived near the waters that were rendered holy by that fact that sItA, the daughter of Janaka took bath in them" (janaka-tanayA-snAnapuNyodakeShu).

While classical and folk literature is replete with the references to the characters of the rAmAyaNa, our countrymen over the years adore and respect rAma. "rAmarAjya" - they say when they want to describe an ideal kingdom.

rAmeshwaram, dhanuShkoDi and Lanka are real places and they are all steeped in legend.

Consciously or not, all Indians are affected by Rama's character. So, if somebody asks about the historicity of such a character, isn't it right to exhibit righteous indignation?

Did vAlmIki the "Adi Kavi" (first poet) compose the rAmayaNa out of thin air, so to speak? He specifically states that he based his work on a real king.

Anyway, what makes a character historical? If Rama is not a historical person of flesh and blood, he is a historical Ideal that is much stronger than anybody could have ever been with just flesh and blood. So for me and a billion Hindus across the world, Rama is more historical and real than several people who are alive.

What the government has done by its statement is dangerous and irresponsible. The Government is moving in uncharted waters. Never before has an
Indian Government, AFAIK, gone blatantly on record making such a statement.

Just consider the equivalent of this statement in other religions. It is like saying "there is no historical record to incontrovertibly prove the existence of several Biblical characters such as Adam, Isaac, Moses and even Jesus". What will the Christians/Jews and even Muslims feel if they are subjected to such a statement? What if the Government says that the "Genesis in the Bible is bogus as there is no "historical record" to prove that God created the world in seven days?" Will the Roman Catholic at the helm of affairs allow such statements to be made at all?

The sentiment of the Hindus in the face of such a statement is not only one of pain and anguish but one of offense. "How dare you!" will be the reaction of several people.

Why does the government repeatedly snub the majority by making such offensive statements?

The Rama setu is a symbol of what Rama stood for. It may or may not be man made - but who cares? It is the belief of a billion people that it was built by Rama. That should be sufficient. I am normally not for activism for anything but this action is taking it too far. I feel incensed enough to take part in a protest march.

Post Script: Last week, I bought a Kannada translation of the vAlmIki-rAmAyaNa. I am also reading shrI rAmayaNa darshanam by Kuvempu (A profound and beautiful poetic work, I wish to add). Several friends and relatives I know are reading various versions of the rAmAyaNa. This is not because of any rAma setu stuff but just out of interest. When Rama is thus alive in the hearts of his devotees, how can the Government say he is not historical? Anyway, do we care if he is historical or not?

Geeta as a dharmashAstra?

2007-09-11T08:34:00.001-07:00

Govt, legal experts react against HC observation on Geeta - Newindpress.com

Yesterday, a judge of the Allahabad High Court recommended making the gItA the National DharmashAstra. Now all and sundry are reacting to this. While the Mullahs and Marxists are reacting as expected, I (and lots of people) consider the judge's observation inaccurate.

Why? Just pick up any copy of the Geeta and read to the end of each of its eighteen chapters. At the conclusion of each chapter, you have a statement that goes somewhat like this:

"Om tatsaditi mahAbhArate saMhitAyAM vaiyAsikyAm bhIShmaparvaNi shrImadbhagavadgItAsu-upaniShatsu brahmavidyAyAm yogashAstre shrI-kRiShNArjuna-samvAde arjuna-viShAda-yogo nAma prathamo.adhyAyaH"

It roughly translates to "Thus concludes the nth chapter of the Auspicious Divine gItA-upaniShat that is the Supreme Knowledge of brahman and is a treatise on yoga, that occurs in the bhIShma-parva of the mahAbhArata as a dialogue between shrI kRiShNa and arjuna"

You see the yogashAstre highlighted in the above quote. yoga comes from the root yuj that means to yoke or join. In this case, the joining refers to the jIvAtmA and paramAtmA. In other words, the geeta is a mokSha-shAstra. That is why brahmavidyAyAm is also highlighted.

dharma and mokSha are the first and last puruShArthas. While the fruition of dharma can be termed mokSha, both of them are not the same. So, how can a shAstra pertaining to one be another?

While the judge's motive might be good, he should have termed it better. His inaccurate statement might have just provided fodder to those gleeful Marx-influenced who will now show that Hindu Dharma's defenders don't know what they are defending.

URA: ‘Not one single intellectual among the right’ (via Churumuri and Hindu)

2007-09-09T18:27:00.001-07:00

‘Not one single intellectual among the right’ « churumuri

Whoa!! I don't know what to say!

URA must have had a pretty strong stimulant to make this statement. But then again, probably not. Look at the things this person does to stay in the news. He is intelligent enough to know that such a statement will be looked at by several newspapers. And he wants to do it just because now, he will get to stay in the news!

A question to Dr. URA. What is right? What is the Left? Can you just draw that fine line? Intellectuals (the real ones) will probably not subscribe completely to the left or the right.

He says:

The right wing failed in developing the thinking process that is pluralistic in nature.

What about the Left (according to Dr. URA's definition)? Pol Pot, Mao and Stalin are truly models of the pluralistic thinking process.

Dr. URA is entitled to his opinion. He can like what he likes. The "Left forces" will continue to develop "intellectuals" and "fine literary works" while they bomb police stations and kill people. Surely "unbridled", right?

With such daily news items from URS, Kiran Mazumdar Shaw will not have to ask "URA who?". It is a different thing that she might now say "URA?! Bah!".

ಶ್ರಾವಣ, ಮಳೆ, ಬಾಹುಲ್ಯ, ಅಸಡ್ಡೆ, ಕೃತಜ್ಞತೆ

2007-09-08T02:29:00.000-07:00

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಸಂದವು ಈ ಶ್ರಾವಣಕ್ಕೆ. ಕಳೆದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಶ್ರಾವಣಗಳು ಮಳೆಯಿಲ್ಲದೆ ವರ್ಷಋತುವಿಗೆ ತಪ್ಪು ಹೆಸರನ್ನೇನಾದರೂ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಎಂಬ ಸಂಶಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದುವು.

ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಈ ವರ್ಷ ಕರ್ಣಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಹು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣವೆಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು ಅನ್ನುವ ಹಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ಮಳೆ ಅಥವಾ ಮೋಡ ಕವಿದ ವಾತಾವರಣ. ಸೂರ್ಯ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊರಗೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಎದುರಿನ ವಾಹನ ಕಾಣಿಸದೆ ನೋಟವನ್ನು ಬಿಳಿ-ಕಪ್ಪು-ಬೂದು ಬಣ್ಣಗಳ ಮೋಡಗಳ ಬೆಳಕಿನಾಟ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯ-ಮಲೆನಾಡುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಆಗಸದೆತ್ತರಕ್ಕೇರಿದ ದಿಗಂತದ ಮೋಡಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ತಮ್ಮೆತ್ತರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಸವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಏರಿಸಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಶ್ರಾವಣದ ಮದುವೆ-ಲಗ್ನಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಛತ್ರಗಳ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಈಗ ಹಿಂದಿನ ಹಾಗೆಯೇ ಚಪ್ಪಲಿಗಳ ಜೊತೆ ತೊಯ್ದ ಛತ್ರಿಗಳು ಸ್ಥಲಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲ ಸುಂದರ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನರ ಶಾಪಗಳೂ ಕೇಳುತ್ತವೆ - "ಈ ಹಾಳು ಮಳೆ!". ಇದೇ ನನ್ನನ್ನು ಆಲೋಚನೆಗೀಡು ಮಾಡಿದ್ದು.

ಮನುಷ್ಯ ಸ್ವಭಾವ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಚಿತ್ರವಾದದ್ದು. ಅಂದ ಹಾಗೆ, ನಾನೂ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಆಗಾಗ ನಾವೇಕೆ ಹೀಗೆ ಅನ್ನುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಏನಾದ ಹಾಗಾಯಿತು ಎಂದು ಯೋಚನೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಹಾತೊರೆದು, ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಛಳಿಯನ್ನಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟು, ಛಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬಿಸಿಲನ್ನಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಜನ ನಾವು. ಆಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಋತು ಬಂದಾಗ ತಾನೆ ಸೊಗಸು? ನಮಗೆ ತಡೆಯಲು ಸುಖವಾಗಿರುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಮಾತ್ರ ಸುಖವೇ?

ಇದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಒಂದು ವಸ್ತುವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಾಗ, ನಮಗೆ ಅದರೆ ಪ್ರಮುಖತೆಯ ಅರಿವು ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಡ್ಡೆ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಮಾನವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಏನೇನು ಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಆಹಾರ, ಗಾಳಿ, ನೀರು - ಇವೆಲ್ಲ ಬೇಕೆಂಬುದು ಸರ್ವವಿದಿತ. ಆದರೆ ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದಿವ್ಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ. ಹಾತೊರೆಯುವುದು ಏತಕ್ಕಾಗಿ? ಹೊನ್ನು, ಅಧಿಕಾರ, ಅಂತಸ್ತು - ಇವೇ ಮೊದಲಾದವು. ಇವು ಯಾವುದೂ ಬೇಡವೆಂದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಇವು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಷ್ಟು ಮೂಲಭೂತವೇ? "ಗಾಳಿ, ನೀರು - ಇರುವವೇ ಅಲ್ವೇ? ಅದಕ್ಯಾಕೆ ಸುಮ್ನೆ ಚಿಂತೆ?" ಅನ್ನುವ ಜಾಯಮಾನ ನಮ್ಮದು.

ಅನಂತದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಜೀವಕ್ಕೆ ಸೌಕರ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಾಯಶಃ ಒಂದೇ ಒಂದು ಗ್ರಹವೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಪೃಥ್ವಿ. ಭೂಮಿಯು ತಣ್ಣಗೆ ಕೊರೆಯುವ ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವಾಣುಗಳ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿಯ ಈ ಮಟ್ಟದ ಸಹಿಸುವ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನಿಂದ ಭೂಮಿಯಿರುವ ಸರಿಯಾದ ದೂರ. ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರವಿದ್ದಿದ್ದರೆ ತಣ್ಣಗೆ ಕೊರೆಯುವ ಶೀತಲವಾದ ಸಾವು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯ ಜೀವಜಂತುಗಳದ್ದಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲ ಸರಿಯಾಗಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲವೇ?

ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜೀವಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನಾವೆಂದಾದರೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನಿತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆ ಭಾವನೆಯಾದರೂ ಇದೆಯೇ? ನಾವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಮನುಷ್ಯರ, ವಸ್ತುಗಳ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಡೆವಳಿಕೆಯೇ.

ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಾತು ಜ್ಞಾಪಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. "ಇರುವಾಗ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ". ಇದ್ದಾಗ ಅವರ ಬೆಲೆಯನ್ನರಿಯದವರು ಅಗಲಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಹಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರೇಮದಲ್ಲೂ ವಿರಹದ ಭಾವನೆಯದೇ, ವಿಪ್ರಲಂಭ ಶೃಂಗಾರದ್ದೇ ಮೇಲುಗೈ. ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಕೂಡಿದ್ದರೆ,ಹೇಳುವವರು ಯಾರು? ಬರೆಯುವವರು ಯಾರು? ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ತೌರಿಗೆ ಹೋದಾಗಲೇ ಇರಬೇಕು, ನಮ್ಮ ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗಳು - "ಹೆಂಡತಿಯೊಬ್ಬಳು ಮನೆಯೊಳಗಿದ್ದರೆ ನನಗದೆ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ" ಎಂಬ ಕವನ ಬರೆದದ್ದು, ಅಲ್ಲವೇ?

ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಯಾವುದಾದರೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಸ್ತುವೇ ದೊರೆಯಲಿ, ಅದು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆತಾಗ, ಅದರೆ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಬರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪೂರ್ಣಾವತಾರನಾದರೂ, ಅರ್ಜುನ ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದೋ ತಿಳಿಯದೆಯೋ ಸಲಿಗೆಯಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ದುರ್ಯೋಧನಾದಿಗಳು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ತಾತ್ಸಾರವನ್ನೇ ತಾಳುತ್ತಾರೆ. "ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೋಪ" ಎಂದು ಜರೆದವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೆ ಅದೇ ಗೋಪಾಲ ಗೀತಾಚಾರ್ಯನಾಗಿ ತನ್ನ ದುರ್ಲಭ ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿದಾಗ, ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನರಿತು - "ಸ್ವಾಮಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಕೇವಲವಾಗಿ ಕಂಡೆ, ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸೆಂ"ದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತ-ಭಗವಾನರ ನಡುವಣ ಇರುವ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದು. ಹೇಗೆ ಅಪರೂಪವಾದ ಒಂದು ವಸ್ತುವೇ ನಮಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆತಾಗ, ಅದನ್ನು ಅಸಡ್ಡೆ ಮಾಡುತ್ತೇವಲ್ಲ, ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ.

ಈ ರೀತಿಯ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸುಭಾಷಿತವಿದೆ.
"ಅತಿಪರಿಚಯಾದವಜ್ಞಾ ಸಂತತಗಮನಾದನಾದರೋ ಭವತಿ |
ಮಲಯೇ ಭಿಲ್ಲಪುರಂಧ್ರೀ ಚಂದನತರುಕಾಷ್ಠಮಿಂಧನಂ ಕುರುತೇ||"

ಅತಿಪರಿಚಯದಿಂದ ಅಸಡ್ಡೆಯೂ, ಸತತ ಒಬ್ಬರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಅನಾದರವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಡಿತಿ ಚಂದನ (ಗಂಧದ) ಮರದ ತುಂಡುಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ಒಲೆಗೆ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ.

ನಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವ ಹೇಗಾದರೂ ಇರಲಿ. ಆದರೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಣ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ, ನಮಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಪರಿಸರವನ್ನೂ, ಜನರನ್ನೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೇ? ನಮ್ಮ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಯಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹಲವು ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಭಾವನೆ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಬಗ್ಗೆ "ಆಪೋ ಹಿ ಷ್ಠಾ" ಮಂತ್ರ ಎಷ್ಟು ಸೊಗಸಾದದ್ದು! ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾದದ್ದು! ಸೂರ್ಯನ ಸ್ತುತಿಯಾದ ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ. ಪವನನನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಮಂತ್ರಗಳಿವೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಕಡೆ ಹಾಡಿ ಹೊಗಳಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಂಗ-ಅಂಗವನ್ನೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ, ಆದರದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರನ್ನು, ಗುರುವನ್ನು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಗೌರವಾದರಗಳಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದೆ.

ಎಷ್ಟು ವಸ್ತುಗಳಿಂದ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ, ಜನಗಳಿಂದ, ನಾವು ಉಪಕೃತರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದಾಗ, ನಾವೇನೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯೂ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಸೊಗಸಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲವೇ?

|| ಇತಿ ಶಮ್ ||

ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಮೂಡಿಸಿದ ಚಿಂತನೆ

2007-08-29T10:18:00.000-07:00

ಇಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನೋದುವಾಗ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳು ಒಮ್ಮೆಲೆ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರವಾದುವು. ಮೊದಲೆನಯದು ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾಡುವ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕುರಿತದ್ದು. ಇನ್ನೊಂದು - ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಂಡದ್ದು - ಖ್ಯಾತ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ ಎಸ್. ಕೆ. ಜೈನ್ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಚಂದ್ರಗಹಣ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಗಳು ಒಂದೇ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ (ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳೊಳಗೆ) ನಡೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಅವಲಕ್ಷಣವಾದ ನಿಮಿತ್ತ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಾಗುವ ದುರಂತಗಳ ಸೂಚನೆ ಇದು ಎಂಬಂತೆ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಗ್ರಹಣದ್ವಯ ಮಹಾಭಾರತದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಮುಂಚೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು (ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳು ಈ ಗ್ರಹಣಗಳ ನಡುವಣ ಅಂತರ) ಎಂದು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಬಂದಿದೆ. ಗ್ರಹಣಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಕಂಡು ಬರುವ ಸಂಗತಿ.

ಆದರೆ ಇದು ನನ್ನನ್ನು ಯೋಚನೆಗೀಡು ಮಾಡಿತು. ಇದೇ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧, ೨೦೦೧ ರ ದುರಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿನ ಸೂಚನೆಯನ್ನೇನಾದರೂ ನೀಡಿದ್ದರೇ? ಒಂದೊಂದು ದುರಂತವಾದ ಮೇಲೂ ಈ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು - "ಆಹಾ ನೋಡಿದಿರಾ ಈ ಗ್ರಹಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಮೊದಲೇ ಕಂಡಿತ್ತು. ಎಂಥ ಒಳ್ಳೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ನಾನು" ಎಂಬಂತೆ ತಮ್ಮ ಬೆನ್ನನ್ನು ತಾವೇ ತಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವವರೇ! ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಆಗುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ತಾವು ಜ್ಯೋತಿಃಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಆ ಸುನಾಮಿಯ ದುರಂತದ ಬಗ್ಗೆಯೋ ಅಥವಾ ಈಚೆಗೆ ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟದ ಬಗ್ಗೆಯೋ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದರೇ? ಊಹೂಂ.

ಆದರೂ ಜನರು ಇವರನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಹೇಳಿದ್ದು ವೇದವಾಕ್ಯಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲು ಎಂಬಂತೆ ಇವರ ನಂಬಿಕೆ. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕವಾಗಿದ್ದೂ ಈ ಹಿಂದಿನ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಗತಿದಾಯಕವಾಗದ (ಜೊತೆಗೆ ಅಷ್ಟು ವಿಚಾರಪೂರ್ಣವಲ್ಲದ) ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಗೆ ತಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಕೊರಗುತ್ತಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾನಿನ್ನೂ ಬಾಲಕ. ಆದರೆ ಈ ಮಟ್ಟದ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ತಾಂಡವವನ್ನು ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಹಿಂದೆಯೂ ಹಾಗೆ ನನ್ನ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಮ್ಮ ತಾತ-ಅಜ್ಜಿಯವರ ಮದುವೆ ಈಗಿನ ಹಾಗೆ ಜಾತಕ ನೋಡಿ ನೋಡಿ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ! ಆದರೂ ಅವರು ಐವತ್ತು-ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಸಂಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಉಪಯೋಗ! ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ರಾಹುಕಾಲದ ಪರೀಕ್ಷೆ! ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗುಳಿಕ-ರಾಹು-ಯಮಗಂಡಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ! ಹಲವು ಹಳೆಯ ಮನೆಗಳು ಈಗಿನ "ವಾಸ್ತು" ಪ್ರಕಾರ ಕಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆ ಮನೆಗಳು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಳಿ ಬೆಳಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಟ್ಟಡವೂ "ವಾಸ್ತು ಪ್ರಕಾರ" ಇರಬೇಕು. ಅದಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಯಾರೋ ಬಂದು - ನಿಮ್ಮ ವಾಸ್ತು ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಅನ್ನುವುದು, ನಿಮಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೇಜಾರಾಗುವುದು ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳು. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ "ಮೂಢನಂಬಿಕೆ" ಎಂದು ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡಬಹುದಾದಂಥ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೇಕೆ ಮೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ ನಮ್ಮ ಜನ?

ಆಧುನಿಕತೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಐಶಾರಾಮವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದರೂ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಭೌತಿಕದ ಆರಾಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಾರಾಡುವುದಕ್ಕೆ ರೆಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಾಗಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆಯಾದರೋ ಊಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನೀರಿಗೆ ಪರದಾಟವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಲು ಸಹ ಸಮಯವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗ ಓಡಾಡಲು ಕಾರು-ಪ್ಲೇನು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿ, ಮಿಕ್ಸಿ, ತಂಗಳು ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂತಾದ ಉಪಕರಣಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇವೆ. ದೇಹಕ್ಕೆ ಸುಖ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು "idle" ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಖ್ಯಾತವಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗಾದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಲ್ಲ? "An idle mind is the devil's workshop". ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನರಿಗೆ ಇದೇ ಆಗಿರುವುದು ಎಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ (ನಾನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಲ್ಲ). ಬೇರೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲವಲ್ಲ? ಅದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಟಿವಿ ದೊಡ್ಡದಾದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲಸ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡದೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇಕಡಾ ಮುವ್ವತ್ತರಷ್ಟು ಸಂಬಳ ಹೆಚ್ಚಬೇಕು ಎಂಬಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಬೇರೆ. ಕೆಲಸ ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಆದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಭೋಗಗಳನ್ನು ಸವಿಯಬೇಕೆಂಬುದು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಮಾನವನ ಹಂಬಲವಾದರೂ ಈಗ ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಇವೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯಸಮಾಜ ಅತಂತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಬೇಕಾದದ್ದೇ. ಪರಿಹಾರದ ಆಭಾಸವಾಗಿ ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ (numerology), ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಮಂತ್ರ/ತಂತ್ರ ಮುಂತಾದವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡದೆ ಯಾರಿಗೋ ದುಡ್ಡು ಕೊಟ್ಟು "ಶಾಂತಿ" ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ತಮ್ಮ ತೊಂದರೆ ಪರಿಹಾರವಾದ ಹಾಗೆ ಅನ್ನುವ ಯೋಚನೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜನರ ಮೆದುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಸುಖ ದುಃಖಗಳ ಮೂಲಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ ಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿ ನಮ್ಮ ಜನರಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಈಗ ಕಾಣುವ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧ ಬೇರೆ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುವೆ. ನನಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ದೋಷವಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಲಾರೆ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಈ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ.

"ಇವೆಲ್ಲ ಗೊಡ್ಡು ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಕೆಟ್ಟತನ. ಕರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬುನಾದಿಯಿರುವುದರಿಂದ ಜನರು ಅದನ್ನು ನಂಬಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಸಮಾಜ ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ", ಎನ್ನುವುದು "ಪ್ರಗತಿಪರ" ರೆಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಬಣ. ಈ ಮಾತು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹಳ ದೂರವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮದ ಸರಿಯಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಜನರು ಈ ರೀತಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜಾತಕ ನೋಡುವ, ಮುಹೂರ್ತ ಇಡುವ, ಹಸ್ತ ಸಾಮುದ್ರಿಕೆ ಮೊದಲಾದುವೇ ಹಿಂದು ಧರ್ಮ ಎಂದು ಇಂಥವರ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ. ಪುರಾಣಗಳ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಮ-ಸೀತೆಯರ, ಕೃಷ್ಣ-ರುಕ್ಮಿಣಿಯರ, ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ಮದುವೆಗಳನ್ನು ಜಾತಕ ನೋಡಿಯೇ ಮಾಡಿದ್ದರೆ? ಹೋದರೆ ಹೋಗಲಿ, ದ್ರೌಪದಿಯ ಮದುವೆಯನ್ನು? ದುಷ್ಯಂತ-ಶಕುಂತಲೆಯ ಮದುವೆಗೆ ಮುಹೂರ್ತ ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ? ಈ ದೇವಾಧಿದೇವತೆಗಳ, ನಾಯಕನಾಯಿಕೆಯರ ಚಿತ್ರಪಟಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಅಭಿಮಾನಿಸುವವರು ಅವರಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ಇಷ್ಟನ್ನೇ?

ನಮ್ಮ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದರೂ, ಪುರುಷ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಅಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟೇ ಇದೆ. ಜೀವನವನ್ನು ಕುರಿತು ಜುಗುಪ್ಸೆಯಿಲ್ಲ; ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಆದರವಿದೆ, ಪ್ರೀತಿಯಿದೆ. "ಪಶ್ಯೇಮ ಶರದಶ್ಶತಂ ಜೀವೇಮ ಶರದಶ್ಶತಂ ನಂದಾಮ ಶರದಶ್ಶತಂ ಮೋದಾಮ ಶರದಶ್ಶತಮ್" ಅನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ವೇದಗಳ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಉದ್ಗಾರ. (ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲಗಳನ್ನು ನೋಡೋಣ, ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲಗಳ ಜೀವನ ಮಾಡೋಣ, ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲಗಳ ಆನಂದ ಹೊಂದೋಣ, ನೂರು ಶರತ್ಕಾಲಗಳ ಮುದವನ್ನು ಹೊಂದೋಣ).

ಇನ್ನೊಂದು ಯೋಚನೆ ಕೂಡ ನನಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದೇ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದೇ? ಹಿಂದೆ ಸವಲತ್ತುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರು ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಷ್ಟ ಪಡಲು ಹೇಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದೇ ಮೊದಲು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಸುಮ್ಮನೆ ಕಷ್ಟ ಪಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವನ್ನಾದರೂ ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಿರಬೇಕು. ಈ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎಂಥ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆಯೇ ಈ "ನಕ್ಷತ್ರಜೀವಿಗಳ" (ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕರು, ಮಂತ್ರ/ತಂತ್ರ ಮಾಡುವ ಮೊದಲಾದವರು) ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೇ?

ಅಂದ ಹಾಗೆ, ಎಲ್ಲ "ಪ್ರಗತಿಪರರೂ" ಹೇಯವೆಂದು ತೆಗಳುವ ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ನಕ್ಷತ್ರಜೀವಿಗಳು ಪಂಕ್ತಿಭೋಜನಕ್ಕೆ (ಅಂದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತು ಊಟ ಮಾಡುವುದು) ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಆಭಾಸ ಹೀಗೆ ಕಂಡರೆ, ನಮ್ಮ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ವಾಸ್ತವದ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದನ್ನು ನೋಡಬೇಕು? ಗೀತಾಚಾರ್ಯನಾದ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತುಗಳೇ! ಸಮಸ್ತ ಹಿಂದೂ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಆದರಣೀಯವಾದುದು ಗೀತೆ. ಅದೇನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಟ್ಟರೆ ಹಿಂದು ಧರ್ಮದ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ, ಮಂತ್ರ/ತಂತ್ರದ ಪ್ರಸಕ್ತಿ ಬರುವುದೇ ನೋಡಿ!

ನನಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಕೆಲವು ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾದ ಗೀತೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಮತ್ತು ಶ್ಲೋಕಾರ್ಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತೇನೆ.

"ಮಾತ್ರಾಸ್ಪರ್ಶಾಸ್ತು ಕೌಂತೇಯ ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖದಾಃ |
ಆಗಮಾಪಾಯಿನೋನಿತ್ಯಾಃ ತಾನ್ಸ್ ತಿತಿಕ್ಷಸ್ವ ಭಾರತ ||"

ಸ್ಥೂಲ ಅನುವಾದ : "ಶೀತ-ಉಷ್ಣ, ಸುಖ-ದುಃಖ ಮೊದಲಾದ ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಕೇವಲ ಇಂದ್ರಿಯಜನ್ಯಗಳು. ಬಂದು ಹೋಗುವ ಇವು ಅನಿತ್ಯಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ತಡೆದುಕೋ, ಅರ್ಜುನ".

"ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ ಮಾ ಫಲೇಷು ಕದಾಚನ |
ಮಾ ಕರ್ಮಫಲಹೇತುರ್ಭೂಃ ಮಾ ತೇ ಸಂಗೋಸ್ತ್ವಕರ್ಮಣಿ"

ಸ್ಥೂಲ ಅನುವಾದ : "ಅರ್ಜುನ: ನಿನಗೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಇದರ ಫಲದಲ್ಲಲ್ಲ. ನೀನು ಕರ್ಮಫಲಕ್ಕೆ ಆಸೆ ಪಡಬೇಡ. ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದನ್ನೂ ಬಿಡಬೇಡ"

"ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ತಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಂ ವಿಂದತಿ ಮಾನವಃ" - ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಮನುಜ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

"ಯೋಗಃ ಕರ್ಮಸು ಕೌಶಲಮ್ " - ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದೇ ಯೋಗ.

"ಸರ್ವಧರ್ಮಾನ್ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮಾಮೇಕಂ ಶರಣಂ ವ್ರಜ |
ಅಹಂ ತ್ವಾ ಸರ್ವಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಮೋಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾ ಶುಚಃ||"

"ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಶರಣು ಹೊಂದು. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದಲೂ ಬಿಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ದುಃಖಿಸಬೇಡ". - ಈ ಮಾತು ಕೊನೆಯದು. ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಆಗದಾಗ ಶರಣು ಹೊಂದುವುದೊಂದೇ ಮಾರ್ಗ.

|| ಇತಿ ಶಮ್ ||

From Ars Technica: The 'greenness' of alternative energy sources

2007-08-15T23:24:00.001-07:00

The 'greenness' of alternative energy sources

A couple of posts ago, I was wondering whether the benefits of fuel cells and Lithium Ion batteries overcompensate for issues with disposal and recycling. Looks like some researchers had the same thought in mind. Apparently wind and geo-thermal energy make the cut as really "green" alternative energy sources. Solar looks OK too. None of the others make the grade, though.

Click on the link for interesting information. BTW, the article points to a journal paper which should satisfy the needs of the more research inclined on the research methodology.

Happy Independence Day!

2007-08-15T22:00:00.001-07:00

Note: This was written yesterday.

This is the 60th anniversary of Indian Independence. On this occasion, let's all wish each other and our country a happy Independence Day!

But the cynic in me had questions. What did we celebrate? This was the day the British transferred power to Indian representatives. This is the day when our own people began governing our country. After August 15, 1947 we could have have our own flag, our own army and so many our own things. Apart from the army, these are mainly symbolic and I acknowledge the power of "mere" symbols. And of course, Britain gave India up as she couldn't govern India any more.

But if we look at it from the level of a citizen, we have to ask : independence from whom? Is it just political independence? If so, we see corrupt electoral practices during every election. So does each citizen get to really choose his or her representative? If it is economic independence, the whole world is interdependent. Did we or did we not have it during the British rule at the level of a citizen? Has anything changed for the citizen? Sometimes, I see a few positive things , but then I think, wouldn't these have still happened if the British had continued to rule India? For example, I am sure several old Mysoreans still rank the quality of life under the Maharaja higher than life in "independent" India, whatever that means.

In fact some things changed for the worse immediately after independence. The whole socialist regime under Nehru and his daughter stunted the country's economic prosperity. It has been only recently (91 onwards) that a positive change has come over the country. Read "India Unbound" by Gurcharan Das for a great account of that "unbinding" of India.

Earlier we had the British make "business" decisions while India suffered (e.g millions dead because of artificial famines in Bengal and all over the country). Now we have parochial and/or corrupt leaders who either consume most or all of the resources meant for the poor citizens, who are still forced to live in poverty. So, has the citizen seen better times? At least we had less corrupt politicians in the British age and bureaucrats were still selected based on merit. Much unlike today where populism and vulgar campaigning hold sway. We managed to substitute a foreign evil for a local one, that's all.

With a puppet Prime Minister and puppet President "ruling" the country, this day seemed to be just a mockery.

I can't allow the cynic in me to hold forth as he can be pretty depressing (even to me).

And so for a different picture I saw earlier today.

Children in spotless white uniforms marched enthusiastically on the streets to the rhythm of drum beats shouting "Vande Mataram" and "Bharat mata ki jai". A few of them proudly held the tricolour aloft as they marched with smiles that would warm the cockles of the coldest cynic. Their teachers could not keep up with them, such was the childish enthusiasm. The teachers were probably infected by the children. They had smiles on their face too! How different was this from the faces of the clueless onlookers who thought of this march of at best, a nuisance! Cars continued to honk as they were interrupted on their way for a few seconds. But this group was not deterred. Herded by the watchful eyes of their gurus, the children walked along the street with their bright excitement still unblemished.

We get grim news on TV every day. We think about the future of the country to be in jeopardy. These thoughts cloud us almost all the time. But such days as the independence day that can extract just a "Bah! Humbug!" from cynics can also be transformed to really glorious days because of such examples. Innocent children can really change many things!

Finally, the cynic and non-cynic in me concur for the conclusion. In spite of secessionist forces, diverse cultures and religions, rampant corruption and inept leadership, Mother India not only is surviving but also thriving. And that is the greatest miracle I've seen. While several nay-sayers have referred to India over the years as a "functioning anarchy", the focus, in my opinion, in that phrase should be on "functioning" rather than on "anarchy".

Jai Hind!

Offending religious groups

2007-08-02T00:12:00.001-07:00

Why are we so scared of offending Muslims? - By Christopher Hitchens - Slate Magazine

Christopher Hitchens by his own admission is

"one who has occasionally challenged Islamic propaganda in public and been told that I have thereby "insulted 1.5 billion Muslims".

In this fantastic piece, he goes into why people (at least in the US) are scared of offending Muslims. His thesis (that is quite obvious, IMO) is that the demand for "respect" from religious groups is usually accompanied by subtle but definite threats of violence.

It is common knowledge that a sword, regardless of who it is used by, cuts. So, when people who shout their throats hoarse at perceived slights indulge in acts hostile to other groups, they should understand that they will be paid back in their own currency.

Several communities all over the world are taking these "perceived" slights very seriously. In some cases, they may be warranted, but in most they are blown out of proportion.

For example is the "Anu deva" book controversy in Karnataka. I know that this book contains some apparently disrespecting observations about Sri Basaveshwara, one of the foremost reformers of Karnataka. But what I really know is that the veerashaiva lobby in Karnataka is perceived as one of the most powerful and that anyone going against it will be penalized.

Hindu icons have been put on sandals and slippers and toilet seats, which have then been withdrawn after sufficient activism. As a Hindu, I did feel offended at these acts. I probably did write a post or two about it. But if some one had asked me to walk on the road in a procession protesting it, I don't know if I would have done it - because, who would I be showing this to? It would definitely not be to hold up traffic in Bangalore! I suppose the amount of shrill rhetoric in the matter would have determined the course of my action.

It somewhat seems that this victim/oppressor game is being played at all places in the world stage. They themselves are always victims whereas the other party becomes the oppressors. In the Hindu/Muslim case, Hindus feel that they are the victims because Muslim rulers are historically known to have destroyed several thousand temples and killed millions of Hindus. Muslims on the other hand feel that what was rightfully theirs now belongs to the "kafirs" - who even went to the extent of destroying their masjid. Their gripe is also that they are being targeted by the Government and other groups solely account of their religion. Also, the fact that Hindus are "idol"-worshippers and are not "people of the book" is another, albeit smaller, reason.

Another example: The USA is playing victim after September 11 and the larger Muslim world feels victimized (sometimes rightly, I feel) most of the time.

This victim/oppressor game is a dangerous one. Also, it looks like all groups are in unison as far as the remedial measures go. The remedy as each group sees it would be to completely subdue the "oppressor" a la David subduing Goliath. And this is a dangerous trend.

The only remedy, as I see it, is the practice of "live and let live" by everybody, all the groups. When people start seeing each other as human beings and not as ideological enemies, this world will become a better place.

I suppose all groups know this simple fact. But the irony is that they don't want to be the first to adopt that world view.

Piracy more serious than burglary?

2007-08-01T00:50:00.001-07:00

Copyright coalition: Piracy more serious than burglary, fraud, bank robbery

Ars Technica is one of the premier technology sites. They carried this thought-provoking editorial that talks of an attempt by a lawyer for a prominent media enterprise to make the US government consider intellectual property theft as more serious than "real" theft.

Isn't it really ridiculous for somebody to even think of say, an armed burglary involving assault as less serious than a bootlegged bad movie? This is where the corporates are bad. While capitalism and corporates are good for the economy and all that, this is one area that is safely handled by the judicial arm of the government.

I agree that copyright infringement is a serious issue. It should be punished severely. But please do not underestimate the seriousness of crimes such as armed robberies and frauds such as Vinivinc. The latter crimes can be "lesser" only if the amounts of money lost in either crime are compared. But is money everything?

Lithium-Ion motorcycles

2007-07-25T03:16:00.001-07:00

Technology Review: Lithium-Ion Motorcycles

I've seen a few electric motorcycles and cars in India. But the ones described in this piece seem to be more powerful.

One motorcycle/scooter has a 60 mile range (96 kms) for a single charge which will be quite sufficient for a day's commute in a city like Bangalore. We have Eko and Reva in India. But I don't see the usually price conscious Indians take to these. Only the environmentally conscious people have gone for these.

If these 2-wheelers and 4-wheelers also come cheaper, we can get rid of emissions by a lot. The government should also give subsidies when people buy such vehicles. If a mainstream scooter maker like Honda can market one like this, you can expect more people to use this, cleaning up the air a bit.

However, I don't know what it means to throw-away these batteries once used. What will be the impact of that?

One new thing that I got from this piece is that even SUVs, the worst gas-guzzlers in the USA are 95% cleaner than motorbikes when it comes to emissions. I wonder what that number is with Indian vehicles. With Bharat Stage III and such initiatives, I suppose we can make the claim that 4-wheelers are cleaner than 2-wheelers in India.

The gasoline lobby would be worried at this development (electric vehicles). I don't know how much of a role they play in Indian automotive advancement, but they would be fools if they didn't already play a big role. The government may be too - because of the huge taxes from the petroleum sector.

Will our government be forward-looking enough to give out substantial subsidies for electric vehicles? Let's hope it will be.

Two lines

2007-07-19T05:18:00.000-07:00

This story is about a man. A man that could be anybody. A man who led a regular life. He had a loving wife and two wonderful children. With his amiable personality,he was liked by all. He also had a good job. Everybody at work and outside looked up to him.

One day he came home looking glum. Ever quick to notice, his wife asked him, “Is there anything wrong?”

He just nodded his head and sank into a sofa. Everything seemed lost.

“Our company will be restructured. My division will also be likely downsized” he replied in a way as if that had already happened.

His wife was more practical. She replied in an attempt to lighten his mood – “Is that all? I thought of things far graver” and resumed her work.

He didn’t like his wife’s non-concern. He raised his voice – “You don’t seem to understand! Do you know what can happen? Life as we lead it will not be possible! You can’t have your car and bungalow – you remember the high EMI payments, don’t you? We need a job to pay all that and more!”

At the end of his retort, his voice had come high pitched. His wife became alarmed but managed to calmly say “But you still haven’t lost your job, have you?”

Their children – a five year old girl and a seven year old boy – had worried looks on their faces, almost ready to cry. His wife glared at him. He checked his tone, while she herded them to their room giving them some books and toys.

“No. But the writing is on the wall. The announcement seems to be a mere formality now from what I’ve heard”, he talked in a calmer fashion now.

“You can find a new job if that happens. You are experienced enough” she replied from across the house.

“But it won’t be the same! I’m so used to working there for the past ten years. I’ll have to put in more work if I go to another company”, he pleaded as his wife returned to the living room.

“I know. But haven’t many others moved?”

“Let’s stop this for now” he muttered and went to his room.

The rest of the evening was a dull affair. He ate a silent dinner all by himself and lay down in his bed, feeling sorry for himself at not being sympathized with.

He couldn’t sleep for a long time. She came to the room and without a word, lay on the bed, away from him. From her breathing, he figured that she had fallen asleep.

His gaze fell on a picture of Lord Ganesha.

“God! Why are you making me go through this? Everybody else seems to be so content. She doesn’t even sympathize with my plight. Who do I go to?” he cried mentally.

He felt Ganesha wink at him. “What do you want?”, the elephant-headed being seemed to ask him.

He prayed in his mind – “Please make my problems smaller”.

“Are you sure this is what you want?” He asked him.

“Yes, Lord!”

“So be it!”

Our man felt relieved at this. Taking this to be a sign, he was able to fall asleep soon.

He was soon woken up in the night. His wife was shaking him.

“Wake up! We need to get her to a hospital”

“What happened?” he mumbled sleepily.

“She is vomiting uncontrollably.”

He started up pulling off his covers. He saw his daughter, a tender child of five and touched her. Her skin was scorching hot. He immediately wore whatever he could lay his hands on and ran towards his car. His wife held their daughter. His son was panicky – “What happened to Chikki?” he inquired anxiously.

He started the car quickly after everyone was seated. His daughter looked emaciated. The hospital was a good four kilometers away.

The car moved furiously. When he had driven past three intersections, a drunkard suddenly came walking in his path. Trying to avoid him, he swerved violently, only to lose control. The car somersaulted a few times and hit a wall. Everything suddenly was noisy and silent.

He couldn’t figure out what had happened, as dazed as he was. Through the smashed wind-shield he saw a few people running toward him.

The situation began to dawn upon him. He tried to turn his neck look at his family – but was physically immobile in spite of his best attempts. A few people tried to extricate the family from the wreck while he helplessly watched.

He saw the motionless body of his daughter taken out of the car. His wife and son were bleeding profusely. Using all his strength, he tried to get out of the car in one movement.

He opened his eyes to find everything dark around him. It took him a full twenty seconds to realize that he was lying in his bedroom, on the floor, looking at the ceiling; his body covered with sweat.

The breathing form of his wife on the bed came into view as he turned aside.

It didn’t take long after that to realize that had been dreaming. In a moment, his horror had changed to relief. He couldn’t believe it. He ran to the other room and found his children sleeping peacefully. Ecstatic, he ran all over the house. Rushing to his wife, he hugged and kissed her like one possessed. While she woke up bewildered, he ran to his children and coddled them with many hugs and kisses; they woke up with a start.

He turned on the lights and plopped into the sofa crying; tears of happiness flowing down his cheeks.

His son’s puzzle book lay on the floor. The page was turned up. He read the puzzle – “How do you make a line shorter without erasing it?”

He reflected with closed eyes and bowed gratefully.

Ganesha’s picture in his bedroom seemed to sport a mischievous smile.

ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮದಿವಸೇ

2007-07-15T06:34:00.000-07:00

ಇಂದು ಆಷಾಢಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿನ.

"ಆಷಾಢವೆಂದರೆ ಯಾವ ಶುಭಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಇರದ ತಿಂಗಳು. ಯಾವ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬವೂ ಇಲ್ಲದ ಮಾಸ." ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ತಿಳಿಯುವ ವಿಷಯ. ಆದರೆ ಕೆಲವರಿಗೆ ಇದು ಹಬ್ಬ. ಅದೂ ಈ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿವಸ.

"ಟಾಟಾ ಇಂಡಿಕಾಮ್" ನ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲೊಬ್ಬಳು "ಐ ಲವ್ ಯೂ" ಎಂದು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ಆ ಕಡೆ ಕೇಳಿಸದಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಫೋನಿಗೆ "ಐ ಹೇಟ್ ಯೂ" ಎಂದು ಜುಗುಪ್ಸೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. "ನಾ ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಸುವೆ" ಅನ್ನುವ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲು ಕೂಡ ತಾಳ್ಮೆಯಿಲ್ಲದ ಜನಾಂಗವಾಗಿದ್ದೇವೆ.

ಈ-ಮೈಲ್ ಯುಗದ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶಗಳು ನಿತ್ಯನಿರಂತರ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ನಮಗೆ ಸಂವಹನವೆಂದರೆ ಎಷ್ಟು ಸುಲಭ! ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದವರನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೆಲ್, ಆ ಕಡೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರದ್ದು. ಮಾತಿಗೆ ಮೊದಲಿಡುವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ಫೋನ್ ಎಂದರೆ ಕಷ್ಟ. ಎಲ್ಲ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರವೇ! ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ? ಹೋಗಲಿ, ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ?

ಸಂವಹನದ ಅಗತ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಆಗುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ. ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ ಸಂವಹನದ ಭೌತಿಕ ಕಂದಕವನ್ನು ನಾವು ದಾಟಿದ್ದೇವೆ. ಏನನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ - ಅದೇ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ದಿಕ ಕಂದಕಗಳು - ಅದನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಕಷ್ಟ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ನಾವಿರುವವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಈಗ ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲ. ಅವನು ಬೇಸಿಗೆಯ ಬೇಗೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ತನಾಗಿ ಈಗಿನ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ಅವಳು ಹಿಮಾಲಯದ ತಣ್ಣನೆಯ ವಾತಾರವರಣದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವಿರಹದ ಬೇಗೆಯಿಂದ ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಹೇಗೆ ತಾನೆ ಸಾಧ್ಯ? ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ವಸ್ತುವಾಗಬಲ್ಲುದು ಈ ಸಂಪರ್ಕ. ಆಗಿದೆ ಕೂಡ.

ಈ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ನಮ್ಮ ಕವಿಕುಲಕ್ಕೆ ಗುರುವೆನಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾಲಿದಾಸನು ತನ್ನ ಮೇಘದೂತದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮುಂಚೆ ವರ್ಣಿಸಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ಆ ಪ್ರೇಮಿಗೆ ಯಾವ ದಾರಿಯೂ ಕಾಣದೆ - ಹಾಗೆ ಕಂಡ ಮೋಡವೊಂದನ್ನು ತನ್ನ ದೂತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಗೆ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವುದೇ ಈ ಕಾವ್ಯದ ವಸ್ತು.

ಆ ಮೋಡವನ್ನು ನಮ್ಮ ನಾಯಕ ಕಂಡದ್ದು ಆಷಾಢದ ಮೊದಲನೇ ದಿವಸ. ಆ ಕಾವ್ಯದ ರಸವನ್ನನುಭವಿಸಿದ, ಕಾಲಿದಾಸನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಈ ದಿನ ಹಬ್ಬವಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೇನು? ಸುಮಾರು ನೂರಹತ್ತು ಮಂದಾಕ್ರಾಂತಾ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮೇಘಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇದರ ಮೊದಲ ಪದ್ಯ :
ಕಶ್ಚಿತ್ ಕಾಂತಾವಿರಹಗುರುಣಾ ಸ್ವಾಧಿಕಾರಾತ್ ಪ್ರಮತ್ತಃ
ಶಾಪೇನಾಸ್ತಂಗಮಿತಮಹಿಮಾ ವರ್ಷಭೋಗ್ಯೇನ ಭರ್ತುಃ
ಯಕ್ಷಶ್ಚಕ್ರೇ ಜನಕತನಯಾಸ್ನಾನಪುಣ್ಯೋದಕೇಷು
ಸ್ನಿಗ್ಧಚ್ಛಾಯಾತರುಷು ವಸತಿಂ ರಾಮಗಿರ್ಯಾಶ್ರಮೇಷು ||

ಇದರ ಸ್ಥೂಲಾರ್ಥ: ಒಬ್ಬ ಯಕ್ಷನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟ ಶಾಪದಿಂದ ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ತನ್ನ ಪ್ರೇಯಸಿಯಿಂದ ದೂರನಾಗಿ ಜನಕನ ಮಗಳ (ಸೀತೆಯ) ಸ್ನಾನದಿಂದ ಪಾವನವಾದ ಝರಿಗಳ ಮರಗಳ ಸ್ನಿಗ್ಧವಾದ ನೆರಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಮಗಿರಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಸತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ ಹೀಗೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯಕ್ಷನು ಯಕ್ಷರ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಅಲಕಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನ ತೋಟದ ಮಾಲಿ. ಒಮ್ಮೆ ಇಂದ್ರನು ಐರಾವತವನ್ನು ತೋಟಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ ತನ್ನ ಒಡೆಯನ ಮಿತ್ರನ ವಾಹನವನ್ನು ತೋಟದೊಳಗೆ ಬಿಡಲಾರದೆ ಬಿಟ್ಟಾಗ ತೋಟಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಬೇರನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತನ್ನ ಮಾಲಿಯನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಈ ಗಡೀಪಾರು ಓದುಗರಾದ ನಮಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾವ್ಯಾಸ್ವಾದವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ವರ್ಷ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದ ಯಕ್ಷನ ವಿರಹದ ಬೇಗೆ ರಾಮಗಿರಿಯ ಬಿಸಿಲನ್ನೂ ಮೀರಿತ್ತು. ತಾಳಲಾರದ ವಿರಹದಿಂದ ನಮ್ಮ ಯಕ್ಷನೇನು ಮಾಡಿದ?

ತಸ್ಮಿನ್ನದ್ರೌ ಕತಿಚಿದಬಲಾವಿಪ್ರಯುಕ್ತಃ ಸ ಕಾಮೀ
ನೀತ್ವಾ ಮಾಸಾನ್ ಕನಕವಲಯಭ್ರಂಶರಿಕ್ತಪ್ರಕೋಷ್ಠಃ |
ಆಷಾಢಸ್ಯ ಪ್ರಥಮದಿವಸೇ ಮೇಘಮಾಶ್ಲಿಷ್ಟಸಾನುಮ್
ವಪ್ರಕ್ರೀಡಾಪರಿಣತಗಜಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯಂ ದದರ್ಶ ||

ಸ್ಥೂಲಾರ್ಥ: ಆ ರಾಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ತ್ರೀಯ ವಿರಹದಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ಆ ಪ್ರೇಮಿಯ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶ ಚಿನ್ನದ ಕಂಕಣ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜಾರಿದ್ದರಿಂದ ಬರಿದಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಮೊದಲ ದಿವಸ ಬೆಟ್ಟವನ್ನಾಲಿಂಗಿಸಿದ, ಆನೆಯು ತಿವಿದು ಆಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಂಡ ಮೇಘವನ್ನು ಕಂಡನು.

ಆ ಮಣಿಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶ ಎಷ್ಟು ವಿರಹವನ್ನು ತನ್ನ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತದೆ!

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಮೇಘದೂತದ ಪದ್ಯಾನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ "ಕನಕವಲಯಭ್ರಂಶರಿಕ್ತಪ್ರಕೋಷ್ಠಃ" ದ ಅನುವಾದ ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೋ ತಿಳಿಯದು. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಹಲವು ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಪದವನ್ನು ನಾಮಪದವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದೂ ಒಂದು. ಹೆಚ್ಚು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆಯೇ ಅಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಜಾಡು.

ಮೇಘದೂತದ ಮೊದಲ ಐದು ಪದ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಕವಿ ಹೇಳುವವು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ಯಕ್ಷ ಮೇಘವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳುವುದೇ. ಅಚೇತನವಾದ ಮೇಘವನ್ನೇ ಏಕೆ ದೂತನ್ನನಾಗಿ ಮಾಡಿದನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಐದನೆ ಪದ್ಯ ಹೀಗೆ.

ಧೂಮಜ್ಯೋತಿಃಸಲಿಲಮರುತಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತಃ ಕ್ವ ಮೇಘಃ
ಸಂದೇಶಾರ್ಥಾಃ ಕ್ವ ಪಟುಕರಣೈಃ ಪ್ರಾಣಿಭಿಃ ಪ್ರಾಪಣೀಯಾಃ |
ಇತ್ಯೌಸುಕ್ಯಾದಪರಿಗಣಯನ್ ಗುಹ್ಯಕಸ್ತಂ ಯಯಾಚೇ
ಕಾಮಾರ್ತಾ ಹಿ ಪ್ರಕೃತಿಕೃಪಣಾಶ್ಚೇತನಾಚೇತನೇಷು ||

ಧೂಮ, ಜ್ಯೋತಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಗಳ ಕೂಡಿಕೆಯಲ್ಲವೇ ಮೋಡ? ಸಂದೇಶಗಳು ಪಟುವಾದ ಕರಣಗಳುಳ್ಳ (ಅಂದರೆ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿರುವ) ಚೇತನವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಾನೆ ಒಯ್ಯಲ್ಪಡಬೇಕು? ಆದರೂ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ (ನಮ್ಮ ಯಕ್ಷನಿಗೆ ಬೇರೇನೂ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ? ಅಥವಾ ವಿರಹದ ಔತ್ಸುಕ್ಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಆಗ ಮುಟ್ಟಿತೋ?) ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸದೆ ಯಕ್ಷನು ಮೋಡವನ್ನೇ ಬೇಡಿದನು. ವಿರಹತಪ್ತರಾದವರು ಚೇತಾನಾಚೇತನಗಳ ನಡುವೆ ಭೇದವನ್ನೆಂದು ಎಣಿಸುವರು?

ಹೀಗೆ ಮೊದಲಾಗುತ್ತದೆ ಯಕ್ಷನ ಸಂದೇಶ. ಮೋಡವನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು, ರಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಅಲಕಾಪುರಿಗೆ (ಯಕ್ಷರ ಒಡೆಯನಾದ ಕುಬೇರನ ನಗರ) ಹೇಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುವುದೇ ಪೂರ್ವ ಮೇಘ. ಅಲಕಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಗತಿಯು ಉತ್ತರಮೇಘದ್ದು.

ಒಂದೊಂದು ಪದ್ಯವೂ ಸುಮನೋಹರವಾಗಿದೆ. ಭಾವ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಓದಿಯೇ ಆಸ್ವಾದಿಸಬೇಕು!

ಶತಾವಧಾನಿ ಆರ್. ಗಣೇಶರು ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಘದೂತದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸಮಾಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಎರಡು ಎಂ.ಪಿ.೩ ಸಿ.ಡಿ.ಯಷ್ಟಿರುವ ಈ ಉಪನ್ಯಾಸ ಬಹಳ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮೇಘದೂತವನ್ನು ಕೊಂಡು ತಂದೆ. ಮೇಘದೂತವನ್ನು ಓದಲಾರದೆ ಇರುವವರು ಈ ಸಿ.ಡಿ.ಯನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಬೇಕು. ಎಷ್ಟು ಸೊಗಸು! ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ ಈ ಮೇಘದೂತವೂ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಜೊತೆ ನೀಡಿತು.

ಮೋಡಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದೇ ಈಗ ಬೇರೆಯ ನೋಟದಿಂದ.

ಇಂದು ಆಷಾಢದ ಮೊದಲ ದಿವಸವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅದರ ಸಂತಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳೋಣವೆಂದು ಈ ಲೇಖನ ಬರೆದೆ.

|| ಇತಿ ಶಮ್ ||

This can happen only in India - annual licence fee on TV?

2007-07-10T00:06:00.001-07:00

Govt mulls Rs 500/year fee on every colour TV-India-The Times of India

I still remember the dark blue book that was the radio license book. My father used to go the post office once a while to pay the license fee for the radio. The TV one was on then too. Thankfully, that had gone off.

Now this! I am livid with rage. Doesn't the government get sales taxes from the sale of each TV? And don't TV channels pay the government? Why does it have to snatch the pocketbooks of its citizens? This is by far the cheapest measure I've seen from the government.

Recurring annual licence fee. I am so disgusted with the stupid government for even thinking of this that I can't type any more.

Mr. Gurcharan Das, India is not yet unbound. At least not when such nincompoops are at the helm of affairs.

PS: 7/12/2007 - I heard on the news that the government has stopped considering this idea after stiff opposition. Thank God for putting some sense into these people!

A picture is worth a thousand words. A word in a picture?

2007-07-09T09:02:00.000-07:00

This is the image I saw in a local store. A store for steel vessels. This had a sticker that I could not ignore.

Applicable to all of us at all times. shAnti in the marketplace - isn't that a great thing? What do you say?

There goes Mr. Puppet Minister again

2007-07-06T02:09:00.001-07:00

PM speaks to Brown; says he can't sleep at night-India-The Times of India

I don't know what is wrong with our Prime Minister. As the reluctant architect of the economic reforms that kick-started the new Indian age, he had a lot of respect in my eyes. Once he became a puppet PM, he doesn't seem to exhibit his own brand of leadership, if there ever was something like that. A few days ago he had made the silly statement that CEOs should take smaller salaries and had drawn the ire of the entire business community (and all sane people). And now this. It is difficult to believe that such a brilliant man has been reduced to this pathetic state.

Nobody is labeling India a terrorist haven. In this age, it is the unfortunate truth that terrorists mostly are of a single religious persuasion. Everybody knows that not all members of that faith are terrorists. But it is common knowledge that most terrorists are from that faith. If even well-educated and otherwise normal people from that faith are taking the path of extreme religious hatred, there is something seriously wrong.

And if our hon'ble PM can't see this or worse, refuses to see this, there is something wrong with him also. The problem exists; symptoms are for all to see. He, as PM of the most populous democracy, must try to solve the problem. He can't mouth statements like these any more.

If he can't sleep at night, he must do something about it. Like drink a glass of hot milk or take a sedative. That is the least he can do.

What's in a number and other rambling thoughts

2007-07-05T01:20:00.001-07:00

The title of this post may be misleading. This is not about mathematical numbers. In fact, mathematical numbers have a lot in them. This is about those "non-mathematical" ones; though numbers have to be inherently mathematical.

Also, this is not about numbers that have their place in nature. I agree that 365 (give and take a couple of days) days make a year and around 9 months is the human gestation period. But my post is not about that.

My post is about man-made numbers and whether we really need to attach so much importance to them. For example, the papers in Bangalore today scream - that this is one day in a thousand years that has 7'O clock, 7 minutes, 7 seconds, 7th day of the 7th month of the year 2007 and it turned out to be a saptami (7th day) in the Indian lunar calendar as well. And so, this is a great day and so on. In fact, last year we did have 6:06:06 6th June 2006. And next year will have a bunch of 8s and so on till 2012.

Now for a different take on it. 2007 is the year according to the Christian calendar. According to the Muslim calendar, this year is numbered something else. And in our Hindu calendar, it is sarvajit samvatsara and the number of the year in vikrama samvat is something else. What would happen if you calculate your date according to any other calendar? Would this headline be still valuable? And what if you measured your time in something like "radians" instead of hours and minutes? Are we mistaking things for units in which they are measured?

Then, you have the other one. Celebrities all over India wanted to get the Taj Mahal in the seven wonders of the world. Now my question to the organizers is : Why seven wonders? Why not 6? What did the other poor numbers like 11 do? Why not say, 35 or 53? Why is 7 any special?

For a number to be special to me, it has to have some counterpart in nature, a counterpart in something that is not man-made. "pi" is one such number. "e" is one such constant. "c" is another one. "h" is yet another. The number 15 as the period in days of our moon's waxing/waning cycle is another number. Two such cycles make a month. A year is fine as it signifies one revolution of the earth around the sun.

But Top Seven and Top 10 and Top 50 or Top 100 seem to be just made up.  What are the organizers trying to convey? That if the Taj Mahal is in the top 7, it is good and that otherwise, it is not? What if the Taj gets the 8th position? Will it stop being as attractive? In the seven wonders case, it looks like people are just having a good time promoting the Taj Mahal and all - which is fine, but is the hype justified?

Next you have the make or break numbers - ranks in education. The ranks themselves are fine, because they just correspond to the indices of a set of sorted marks. But ranks have notions of superiority and inferiority associated with them. The first ranker is somehow perceived as "superior" to the second and so on. But the examinations try to measure ability in a particular field. Rank and ability may not correlate well enough. The first ranker will be better than the ten thousandth one. But the fifth ranker may actually have more ability than the first ranker. But how else would you measure ability? It is an imperfect measuring system, but unavoidable, I feel.

Hierarchy is in our world whether we like it or not. Equality, the politically correct notion, does not have a natural counterpart. Ranks and numbers and our fascination for those reinforce this notion. Isn't it just easier in a limited period of time to see the "7 wonders of the world" rather than make the ranking ourselves? It is just that in these things, we trust the judgment of our fellow beings. We do that implicitly in other things anyway.

When we see two things as different, we begin seeing hierarchy. We can't just see two things and not have an implicit hierarchy formed in our mind. Dvaita philosophy - expounded by shrI madhva, in fact, declares 5 types of differences to be Absolute. Difference between God and the soul, difference between souls, difference between God and inanimate matter, difference between souls and inanimate matter and finally the difference between inanimate matter itself. And with a multitude of souls, Dvaita has a hierarchy of deities with Hari (Lord VishNu) being at the peak.

But who is it that sees the difference? We claim to know the world - but we just know what our senses and intellect tell us. The perceiver is still not "known". What does it mean for the knower to know oneself? This is the domain of several of our philosophies and not all of them are in agreement. Buddhism says there is no abiding soul. Advaita says that the soul is the same as the world and God. Dualist schools (most of the others including mainstream Abrahamic religions such as Christianity, Judaism and Islam, our dvaita and vishiShTAdvaita) say that there is a Supreme Spirit called God and that It and the individual soul are different.

Isn't it strange that we don't know who we are, but, like in this post, ponder about the world and what we see?

॥ सुभाषित-रत्न-भाण्डागारम् ॥

2007-06-22T11:44:00.000-07:00

बेङ्गलूरु-नगरे चामराजपेट-स्थितम् आपणं वॆदान्ताभिधानं भारतीय-संस्कृतौ आस्कतेषु सुविख्यातम् । तत्र संस्कॄतग्रन्थानाम् अवलोकनं तु नितराम् प्रमोदावहम् । तर्क-व्याकरण-मीमांसा-वॆदान्त-शास्त्र-विषयकाः ग्रन्थाः तत्र तत्र स्थिताः रॊमाञ्चनमेव जनयन्ति । अन्यत्र कविवराणां माघ-बाण-भास-भारवि-कालिदासादीनां शिशुपालवध-शाकुन्तलादि-महाकाव्यानि रसभरितानि नम्रेषु तरुषु पक्व-फलानीव शोभन्ते । बालॊ यथा मिष्टानाम् आपणे "किं खादेयमि"-ति वक्तुमजानन् मुग्धॊ भवेत् तथैव मम स्थितिः ।

अस्यापणस्य समीपमॆव अन्यदापणं पूजाभिधानम् । तत्र न सर्वाणि पुस्तकानि लभ्यन्ते परं यानि लभ्यन्ते तानि न्यून-मूल्ययुतानि भवन्ति वॆदान्तापणापेक्षया । एतावत्पर्यन्तम् एताभ्यां न जाने कियत् धनं दत्तं कियन्ति च पुस्तकानि क्रीतानीति । तदस्तु ।

प्रौढशालायां पठनसमये सुभाषितानाम् अध्ययनं तु सर्वैस्संस्कृतच्छात्रैः क्रियते । अपि च पाठ्यपुस्तकॆषु यदा सुभाषितानां मूलं लिखितं तदा तु सामान्यतया "सुभाषित-रत्न-भाण्डागारम्" इति लिखितमासीत् । मया तु तदा चिन्तितं यत् भाण्डागारं नाम किमपि पुरातनं स्यादिति । एष एव ग्रन्थः पूजाभिधाने आपणे दृष्टः । तस्मिन् उपोद्घाते यद् दृष्टं तेन त्वहं चकिततां गतः ।

गते शतमाने निर्णयसागर-मुद्रणालयः उत्तमानां संस्कृतग्रन्थानां सुष्टु मुद्रणं कृत्वा सार्थकतामाप्नॊत् । तस्यैव कार्यमेतत् भाण्डागारमिति ज्ञात्वा त्वहं विस्मयावृतः । न केवलं तत् । मुद्र्णालयस्य विद्वद्भिरेव महाकार्यमेतत् कृतमिति तु ज्ञात्वा कृतज्ञतापूर्वक-नमःसुमाञ्जलिः मनसैव दत्ता ।

स ग्रन्थो महानिति वक्तुमपि हर्षमनुभवामि । तस्मिन् उपचतुःशतपृष्टात्मकॆ ग्रन्थे देवतास्तुतिभिरारभ्य नानाविषयकाः श्लॊकाः कतिपयेभ्यॊ ग्रन्थेभ्यो द्विरेफाः यथा नानापुष्पॆभ्यः मधु आहरन्ति तथैव आहृताः दृश्यन्ते । आङ्ग्लादि-लॊकभाषासु अनुवादः अस्मिन्नास्ति परं किञ्चित्संस्कृतज्ञातृभ्यो मादृशॆभ्यॊऽपि अन्वर्थानामायं ग्रन्थः ।

एतच्चिन्तयन् ग्रन्थक्रयम् अकरवम् । अस्य इदानीं चौखम्बामुद्रणालयेन पुनःप्रकाशितस्य मूल्यं त्रिशतं रूप्यकाणि परं त्रिदशालयसुखं तु निश्चप्रचं आप्नुवन्त्यस्य पाठकाः।

तस्योपरि श्लोकद्वयं रचयित्वा स्वानन्दं प्रकटीकृतम् मया लेखकेन ।

अहो भाग्यमहॊ भाग्यमहॊ भाग्यं ममैव यत् ।
महाकृतिरियं नित्यं काव्यास्वादाय कल्पते ।।

सुभाषितसुधाभाण्ड! काविवाग्रत्नमण्डित !
गृहमेतत्त्वयास्माकं सुधर्माम्बुधिसन्निभम् ॥

तेन युग्मेन एतत् लेखनं समाप्यते ।

॥ सर्वेभ्यः शुभं भूयात् ॥

ಬದುಕೂ ಬಂಡಿಯೂ

2007-06-19T02:46:00.000-07:00

ಹಿಂದಿನ ವಾರ ಒಂದು ಮದುವೆಯ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆವು. ಮದುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸೊಗಸಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಹರುಷ, ಸಂಭ್ರಮಗಳು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆಲ್ಲ ಓಡುವ ಅಥವಾ ಐಸ್-ಪೈಸ್ ಆಟ. ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಮಾತಿನ ಆಟ. ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ನೋಡಿರದಿದ್ದ ಬಂಧು-ಮಿತ್ರರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಕಾಲ. ಹೆಂಗಸರು ಸೀರೆಗಳ ಕಂತೆಯನ್ನೇ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ವಧುವಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ತಾವೂ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ? ಹೀಗೆ ವರಪೂಜೆಗೆ ಒಂದು ಸೀರೆಯಾದರೆ, ಊಟಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು. ಧಾರೆಯ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದಾದರೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು. ಆರತಕ್ಷತೆ (ಈ ಪದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದೇನೆ) ಅಥವಾ ರಿಸೆಪ್ಷನ್-ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಂತೂ ಬಿಡಿ! ಆ ಮಿಣಮಿಣ ಬೆಳಕು. ಒಂದೊಂದು ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ ಬರುವ ಅಬ್ಬರದ ಸಂಗೀತ. ಅಲ್ಲಂತೂ ಝಗಝಗಿಸುವ ಉಡುಪುಗಳೇ. ಯೋಚನೆ ಎಲ್ಲೋ ಹೋಯಿತು. ಇರಲಿ. ಮದುವೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆವು ಅಂದಿದ್ದೆ.

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಮನೆ ಮಂದಿಯೆಲ್ಲ. ಗಾಡಿ ನಡೆಸಿದ್ದು ನಾನೇ. ಅದೇ ಕ್ಲಚ್, ಅದೇ ಗೇರ್, ಅದೇ ಆಕ್ಸೆಲೆರೇಟರ್, ಅವೇ ದಾರಿಯ ವಾಹನಗಳು, ಅವೇ ರಸ್ತೆಗಳು. ಕುಳಿತ ಜನರೂ ಅವರೇ. ಆದರೆ ಮದುವೆಗೆ ಹೊರಟವರ ಹಾಗೆ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ್ದೆವು. ಮದುವೆಗೆ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಹೋದರೆ ಏನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲವೇ? ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮದುವೆ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೆ. ಕಾರು ನಿಲ್ಲಿಸುವಾಗ, ಹತ್ತುವಾಗ ದೇವರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಯೋಚನೆ.

ಅದರ ಮುಂದಿನ ದಿನ ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಕರೊಬ್ಬರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದೆವು. ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೃಶಾಂಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಆಕೆ. ಇಳಿ ವಯಸ್ಸು. ಅದರೊಡನೆ ಮುಂದೇನಾಗುವುದೋ ಅನ್ನುವ ಭಯ ಅವರಿಗೆ. ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಪಾಪ ನಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿ ಅತ್ತುಬಿಟ್ಟರು. ಅವರಿಗೆ ಕಿವಿ ಬೇರೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳದಿದ್ದರಿಂದ, ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ಹೇಳದೆ, ಅರಚಬೇಕಾಯ್ತು. "ಅಳಬೇಡಿ" ಎಂದು ಅರಚುತ್ತಿದ್ದುದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ ಬೀದಿಯ ಜನ ಬಗ್ಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು "ಇಲ್ಲೇನು ಪಾಪ ಇಳಿ ವಯಸ್ಸಿನಾಕೆಯನ್ನು ಬೈಯುತ್ತಿದ್ದಾರಲ್ಲ" ಎಂದು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆಯ್ತು.

ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ ನಾವೆಲ್ಲ ಹೋಗಿದ್ದೆವು. ನಾನೇ ಕಾರೋಡಿಸಿದ್ದು. ಅದೇ ಕಾರು. ಅವರೇ ಜನಗಳು. ಈ ಬಾರಿ ಉಡುಪು ಬೇರೆ ಇತ್ತು! ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೆ. ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಜೋರಾಗಿ ಹಾರ್ನ್ ಮಾಡಿ - "ನಿಮ್ಮದೇನಾ ಗಾಡಿ" ಎಂದು ನಾವು ಹೊರಡಲು ಅನುವಾದಾಗ ಕೇಳಿದರು. "ಹೌದು, ಇನ್ನೇನು ಹೊರಟೆವು" ಎಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟೆವು. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಕಾರು. ರಸ್ತೆಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮಾತು.

ಇಂದು ಮುಂಜಾನೆ ನಾನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಗಾಡಿ ಹತ್ತಿದೆವು. ಒಬ್ಬರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ದಾರಿ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯದು. ಸುಮಾರಾಗಿ ಜಾಗದ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತು, ಅಷ್ಟೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ, ಕೇಳಿ ಆ ಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದೆವು. ಆ ಮನೆಯನ್ನು ಎಂದೂ ಮುಂಚೆ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದೇ ಮನೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು, ಒಳಗೆ ಹೋದೆವು. ಒಳಗೆ ಜನ. ಅಲ್ಲಿ ಕೋಣೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪುಷ್ಪಾಲಂಕೃತ ನಿರ್ಜೀವ ಶರೀರ. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಗೋಳಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ದುಃಖವೇ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಕೋಣೆಯ ಒಂದು ಕಾಣದೆಡೆ ಕುಳಿತಂತಿತ್ತು. ಸಾಂತ್ವನದ ನುಡಿಗಳು ಇನ್ನು ನಮಗೆ ಸಾಕೆಂಬಂತೆ ಕಂಡ ಮನೆಯವರು. ಮುಂದಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಅಗಲಿದ ಮಹನೀಯರಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನೋಡದೆ ಕಾರಿನೆಡೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದೆವು.

ನಮ್ಮ ಕಾರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಿತ್ತು. ಅದೇ ಬಣ್ಣ. ಅದೇ ಕ್ಲಚ್. ಅದೇ ಆಕ್ಸೆಲೆರೇಟರ್. ಅದೇ ಬ್ರೇಕ್. ಅದೇ ಸ್ಟಿಯರಿಂಗ್ ಚಕ್ರ. ನಾವೂ ಅವರೇ.

ಮನೆಯೆಡೆ ಗಾಡಿ ಹೊರಟಿತು.

ನೆನಪು: ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ ಅವರ ಮಧುರ ಗೀತೆಗಳು

2007-06-14T23:55:00.000-07:00

ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಲವು. ನಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳ ಗೀಳಿದ್ದರೆ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ಇದು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಲಿಪ್ತರೇ ಅಲ್ಲ. ಬೆಳಗಾಗೆದ್ದು ರೇಡಿಯೋ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ ಹಲವು ಹಿನ್ನೆಲೆದನಿಗಳ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಸರುಗಳು - ಪಿ.ಬಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಡಾ|| ರಾಜಕುಮಾರ್, ಎಸ್.ಪಿ.ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ. ಸ್ತ್ರೀದನಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು - ಪಿ.ಸುಶೀಲಾ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಜಾನಕಿ. ಈ ಎಲ್ಲ ಹಾಡುಗಾರರದೂ ಅವರವರುಗಳದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಗಳು. ನನಗೆ ಆಗ ಸುಶೀಲಾ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಾನಕಿಯವರೇ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಪಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸುಶೀಲಾ ಆವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಗಿನದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರವಿರುತ್ತಿದುದು ನನಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಸಂಗತಿ. ಅದು ಅವರ ಧ್ವನಿಯ, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಇತರ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೋಡದಿರುವಷ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಜಾನಕಿಯವರದೋ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಠಸಿರಿ. ಮೂಗಿನ ನಂಟು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಯಕಿ ಜಾನಕಿಯವರೇ. ಸುಶೀಲಾ ಅವರು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಿದ್ದ ಕಾಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಧ್ವನಿಯೇ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ರುಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೀಗೆ ನಾನು ಆಗಾಗ ಮಾಡುವ ಗಾನವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಸುಶೀಲಾ ಅವರ ಹಳೆಯ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆಗ ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾದಿತ್ತು. ಅಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಕಂಠಸಿರಿ ಆಕೆಯದು! ಎಂಥಾ ಹಾಡುಗಳು! ಎಂಥ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ! ಒಂದು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಫಾಲ್ಸ್-ವಾಯ್ಸ್ ಇಲ್ಲದ ಮಂದ್ರ-ಮಧ್ಯಮ-ತಾರಸ್ಥಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ವಿಹರಿಸಬಲ್ಲ ಆ ಧ್ವನಿ! ನನಗೆ ಆಗ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದ "ಮೂಗಿನಿಂದ ಹಾಡುವ" ವಿಚಾರ, ತಾನು ಮಾಡಿದ ಅಪಚಾರವೋ ಎಂಬಂತೆ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಬಹಿಷ್ಕ್ಕೃತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರ ಸುಳಿವು ಕೂಡ ನನಗೆ ಸಿಲುಕದೇ ಹೋಯಿತು. ಆ ಗಾನಸುಧೆಯಲ್ಲೇ ಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದೆ ನಾನು.

ಎಚ್ಚರದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿದಾಗ ನೆನಪು ಮರುಕಳಿಸಿತು. ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿಟ್ಟಿದ್ದ ನಿರ್ಣಯ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ ಅನ್ನುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊರೆಯಿತು. ನನ್ನ ಸಂಗೀತದ ಕೇಳ್ಮೆಯ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿದೆಯೇ? ತಾಳೆ ಮಾಡಲು ಬೇರೆಯ ಸಂಗೀತ-ರಸಿಕರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಹಲವರಿಗೆ ಸುಶೀಲಾ ಅವರೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯರಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದರು! ಏನಾದರೇನು ? ಇನ್ನೊಂದಷ್ಟು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಲ್ಪ-ನಿರ್ಣಯವೆಂಬ ಕೆಟ್ಟ ದುರ್ಬೀನಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಹಾಗಾಯ್ತು.

ಹಾಗೆ ನೋಡಿದಾಗ ಸುಶೀಲ ಅವರ ಹಾಡುಗಳು ನನಗೆ ಬರುಬರುತ್ತಾ ಇಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಆ ಗೀತರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು -
- ತನುಕರಗದವರಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪವನೊಲ್ಲೆಯಯ್ಯ ನೀನು (ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರ ವಚನ)
- ಶರಣೆಂಬೆ ನಾ ಶಶಿಭೂಷಣ (ಮಲ್ಲಮ್ಮನ ಪವಾಡ, ಸದಾಶಿವ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ)
- ವಿರಹ ನೂರು ನೂರು ತರಹ (ಎಡಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ,)
- ಲೀಲಾಮಯ ಹೇ ದೇವ (ಪಂಡರೀಬಾಯಿ ಅವರ ನಟನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರನು ನಾ ಅರಿಯೆ)
- ಇದೇನ ಸಭ್ಯತೆ, ಇದೇನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ)
- ಹೂವು ಚೆಲುವೆಲ್ಲಾ ನಂದೆಂದಿತು (ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ)
- ಕಣ್ಣ ನೋಟದಲ್ಲಿ ನೀ ಕಾಡಬೇಡ ಸಾಜ್ನಾ (ಸಿಪಾಯಿ ರಾಮು)
- ಮೆಲ್ಲುಸಿರೇ ಸವಿಗಾನ/ಊಹಲು ಗುಸಗುಸಲಾಡೆ (ವೀರಕೇಸರಿ)
- ಕರ್ಪೂರದ ಗೊಂಬೆ ನಾನು (ನಾಗರಹಾವು)
- ಎಲ್ಲೇ ಇರು, ಹೇಗೇ ಇರು (ಕಸ್ತೂರಿನಿವಾಸ)
- ನೀ ಬಂದು ನಿಂತಾಗ (ಕಸ್ತೂರಿನಿವಾಸ)
- ಅಮರ ಮಧುರ ಪ್ರೇಮ (ರತ್ನಗಿರಿ ರಹಸ್ಯ)
- ಇವ ಯಾವ ಊರಿನ ಮಾವ ಈ ಚೆಲುವ (ಕಾಡು ಕುದುರೆ)
- ಮುದ್ದಿನ ಗಿಣಿಯೆ ಬಾರೋ (ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡ)
- ಬಾಳೊಂದು ಭಾವ ಗೀತೆ (ನಕ್ಕರೆ ಅದೇ ಸ್ವರ್ಗ)
- ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗಯ್ಯ (ಶರಪಂಜರ)

ಆಹಾ !! ಮೇಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಡೂ ಎಷ್ಟು ರಮಣೀಯ!